Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τη νέα ετήσια έκθεση για το κράτος δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καταγράφοντας σημαντικές εξελίξεις αλλά και επισημαίνοντας τις προκλήσεις που παραμένουν ανοιχτές.
Το κράτος δικαίου παραμένει ο ακρογωνιαίος λίθος της δημοκρατίας και της κοινωνικής συνοχής στην Ευρώπη, ενώ αποτελεί και βασική προϋπόθεση για την οικονομική σταθερότητα και την ορθή λειτουργία της ενιαίας αγοράς.
Η έκθεση του 2025 καλύπτει τόσο τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ όσο και τέσσερις υποψήφιες προς ένταξη χώρες, την Αλβανία, τη Βόρεια Μακεδονία, το Μαυροβούνιο και τη Σερβία. Τα ευρήματα αναδεικνύουν πρόοδο, ιδιαίτερα σε τομείς όπως η δικαιοσύνη, η καταπολέμηση της διαφθοράς, η ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και οι θεσμικοί έλεγχοι, ενώ παράλληλα υπογραμμίζουν ότι σε αρκετά κράτη τα προβλήματα είναι ακόμη έντονα ή και επιδεινούμενα.
Σύμφωνα με την έκθεση, πολλές χώρες έχουν προχωρήσει σε ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις, ενισχύοντας την ανεξαρτησία των δικαστών και των δικαστικών συμβουλίων. Σε αρκετά κράτη, υιοθετήθηκαν νέες στρατηγικές για την καταπολέμηση της διαφθοράς, ενώ υπάρχει σαφής κινητικότητα γύρω από την προστασία των δημοσιογράφων και την ελευθερία του Τύπου.
Ωστόσο, σε πολλές χώρες, ιδίως στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, εξακολουθούν να παρατηρούνται πιέσεις στο δικαστικό σύστημα, ανεπαρκής προστασία των δημοσιογράφων και εμπόδια στη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών. Στις χώρες της διεύρυνσης, η πολιτικοποίηση της Δικαιοσύνης και των ρυθμιστικών αρχών για τα ΜΜΕ παραμένει βασικό αγκάθι.
Η Ελλάδα στον Ευρωπαϊκό Χάρτη του Κράτους Δικαίου
Η έκθεση αναφέρεται και στην Ελλάδα, όπου αναγνωρίζονται βήματα βελτίωσης, ιδίως στη δικαστική μεταρρύθμιση και στις προσπάθειες ενίσχυσης των θεσμικών μηχανισμών κατά της διαφθοράς. Ωστόσο, επισημαίνεται η ανάγκη για πιο συστηματικές εγγυήσεις στην ανεξαρτησία των εισαγγελικών αρχών, καθώς και για περαιτέρω διαφάνεια στον τρόπο λειτουργίας των δημόσιων μέσων ενημέρωσης και στη διανομή κρατικής διαφήμισης. Επιπλέον, σημειώνεται η ανάγκη ενίσχυσης της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών στις νομοθετικές διαδικασίες και την πολιτική λογοδοσία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται φέτος και σε ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την ενιαία αγορά, όπως η σταθερότητα του κανονιστικού περιβάλλοντος, η διαφάνεια στις δημόσιες συμβάσεις και η ποιότητα της νομοθέτησης. Η Επιτροπή τονίζει ότι το κράτος δικαίου δεν είναι απλώς μια δημοκρατική αξία αλλά και θεμελιώδες στοιχείο για την ασφάλεια δικαίου που ζητούν οι επιχειρήσεις.
