Την ώρα που τουρκικά πολεμικά πλοία μπλοκάρουν την πόντιση του Great Sea Interconnector μεταξύ Κάσου και Κρήτης, η Αθήνα ανάβει πράσινο φως σε ένα άλλο «καλώδιο», τη διασύνδεση Σμύρνης–Χανίων–Μιλάνου μέσω του υποθαλάσσιου BlueMed.
Με μια κίνηση, η Τουρκία αποκτά fast-lane πρόσβαση στην ευρωπαϊκή ψηφιακή λεωφόρο, κι εμείς αναλαμβάνουμε τον ρόλο του ευγενικού τροχονόμου. Αν αυτό δεν είναι ο ορισμός του παραλογισμού, τι είναι;
Το BlueMed της Sparkle (θυγατρική της TIM) είναι η βαριά υποδομή της Μεσογείου. Τέσσερα ζεύγη οπτικών ινών, αρχική σχεδιαστική χωρητικότητα άνω των 25 Tbps ανά ζεύγος, ενδιάμεσοι κόμβοι Παλέρμο–Χανιά–σημεία Βόρειας Αφρικής, με κατάληξη στο Τελ Αβίβ και διασύνδεση προς Ινδία. Γι’ αυτό η Sparkle αναβάθμισε το data center στα Χανιά και το παρουσίασε ως στρατηγικό κόμβο του άξονα Ευρώπη–Αφρική–Μέση Ανατολή–Ασία. Η Κρήτη έγινε «router» της Μεσογείου και καλώς. Μέχρι εδώ, το αφήγημα είναι win-win.
Κι έπειτα ήρθε η κίνηση-ματ της Άγκυρας. Στις 6 Μαρτίου 2025, στο MWC της Βαρκελώνης, η Sparkle και η Turkcell υπέγραψαν Μνημόνιο Συνεργασίας, μια διαφοροποιημένη διαδρομή ~4.000 χλμ. Σμύρνη–Χανιά, ενσωματωμένη στο BlueMed/GreenMed, χαμηλής καθυστέρησης και υψηλής ανθεκτικότητας. Η τουρκική πλευρά το πούλησε ως «νέα ασφαλή γέφυρα» Ανατολής-Δύσης, η ιταλική ως επιτάχυνση της περιφερειακής ψηφιακής ολοκλήρωσης. Λεπτομέρεια, εκείνη τη στιγμή δεν υπήρχε ακόμη ελληνική έγκριση. Αυτή ήρθε κατόπιν, με το ιταλοτουρκικό πολιτικό «νεύμα» στη Ρώμη (29/4) και το ελληνοϊταλικό Κοινό Ανακοινωθέν (12/5), όπου Αθήνα και Ρώμη δεσμεύονται να «ενισχύσουν την συνδεσιμότητα και να προστατεύσουν τα υποθαλάσσια καλώδια». Η Μελόνι, λένε, ενημέρωσε τηλεφωνικά τον Ερντογάν την επομένη. Στρογγυλεμένες λέξεις, σκληρά αποτελέσματα.
Την ίδια στιγμή, στο πεδίο της ενέργειας το ρεύμα… πέφτει. Ο ΑΔΜΗΕ παγώνει πληρωμή 70 εκατ. προς τη Nexans για το GSI, το «NG Worker» παρεμποδίζεται βόρεια της Κρήτης, και τα ερευνητικά αποπλέουν για Μεσσήνη. Η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι «το έργο θα συνεχιστεί», ενώ το ΥΠ.ΕΞ αναζητά «φόρμουλα αποτροπής επανάληψης επεισοδίων» μέσω… επαφών με την Άγκυρα. Με απλά λόγια, για το ελληνoκυπριακό καλώδιο, σιωπητήριο, για το τουρκο-ιταλικό, κόκκινο χαλί μέσα από Χανιά.
Σαν να μην έφτανε αυτό, στις 20 Μαΐου, από το βήμα του ΣΑ/ΟΗΕ, ο Έλληνας πρωθυπουργός υπερασπίζεται, την «αδιαπραγμάτευτη ελευθερία της συνδεσιμότητας» σε υποθαλάσσια καλώδια. Μόνο που εδώ η αρχή γίνεται πολιτική γραμμή άνευ αμοιβαιότητας. Η Τουρκία θεωρεί θεμιτό να παρεμποδίζει ενεργειακή διασύνδεση κρατών-μελών ΕΕ, αλλά εμείς δεσμευόμαστε ότι τα δικά της ψηφιακά καλώδια θα έχουν ελεύθερη διάβαση. Κυριαρχία α-λα-κάρτ; Που πάει το εθνικό συμφέρον;
Ας τελειώνουμε με τις ωραιοποιήσεις. Η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να γίνει κόμβος δεδομένων. Αλλά κόμβος δεν σημαίνει διάδρομος χωρίς διόδια, ούτε σημαίνει «προμηθευτής στρατηγικού ρίσκου» για χάρη τρίτων.
Εφόσον φιλοξενούμε τουρκική διασύνδεση, πρέπει:
Α. Να διασφαλίσουμε ρητή αμοιβαιότητα: Καμία τουρκική παρεμπόδιση σε GSI και μελλοντικές διασυνδέσεις
Β. Να επιβάλουμε αυστηρό καθεστώς ελέγχου ασφάλειας.
Η ΕΕ οφείλει να τοποθετηθεί. Αν η Ευρώπη θέλει ανθεκτικότητα σε υποδομές, δεν μπορεί να ανέχεται υβριδικές επιχειρήσεις αποτροπής απέναντι σε ενεργειακά έργα, ενός κράτους-μέλους που πληρώνει και το ρίσκο. Η Ρώμη το αντιλαμβάνεται ως βιομηχανική ευκαιρία, η Αθήνα οφείλει να το δει ως μοχλό διαπραγμάτευσης, όχι ως τελετή παράδοσης.
Θέλουμε την Κρήτη κόμβο; Τότε κλειδώνουμε πακέτο «ενέργεια + δεδομένα» με κανόνες, ρήτρες, αμοιβαιότητα και επιτήρηση. Η υπόθεση BlueMed/Σμύρνη-Χανιά είναι τεστ κυριαρχίας με οπτική ίνα. Ή θα τοποθετήσουμε κανόνες που υπηρετούν το εθνικό και το ευρωπαϊκό συμφέρον, και θα απαιτήσουμε έμπρακτη τουρκική αποκλιμάκωση στα ενεργειακά, ή θα εγκαινιάσουμε την ωραιότερη ψηφιακή λεωφόρο της Μεσογείου την ίδια μέρα που θα κλείνουμε τα φώτα στην ηλεκτρική διασύνδεση με την Κύπρο.
ΥΓ: Και τότε, ναι, ο παραλογισμός δεν θα είναι είδηση. Θα είναι πολιτική.
