Η νέα οικονομική στρατηγική της ομοσπονδιακής κυβέρνησης στη Γερμανία φέρνει σαρωτικές αλλαγές στον τρόπο χρηματοδότησης του κράτους: ο Υπουργός Οικονομικών και Αντικαγκελάριος Λαρς Κλίνγκμπεϊλ σχεδιάζει τη λήψη νέου χρέους άνω των 170 δισ. ευρώ για τα έτη 2025 και 2026, με στόχο την τόνωση της ανάπτυξης μέσω επενδύσεων στην άμυνα, τις υποδομές και την ψηφιοποίηση.
Η στροφή αυτή έρχεται μόλις λίγους μήνες μετά την κατάρρευση του κυβερνητικού συνασπισμού των «φωτεινών σηματοδοτών», εξαιτίας διαφωνιών για σχετικά μικρότερα ποσά. Σε αντίθεση με την προηγούμενη συγκυβέρνηση, η σημερινή συμμαχία CDU–SPD, υπό την ηγεσία του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς, εξασφάλισε σημαντική ευελιξία με τη χαλάρωση του φρένου χρέους και τη δημιουργία ειδικού ταμείου ύψους 500 δισ. ευρώ, το οποίο χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου με δανεισμό.
Ο Κλίνγκμπεϊλ έχει ήδη αναλάβει τη δύσκολη αποστολή της κατάρτισης δύο διαδοχικών προϋπολογισμών: ο ένας αφορά το 2025, αντικαθιστώντας το προσωρινό καθεστώς περιορισμένων δαπανών, ενώ ο δεύτερος αφορά το 2026 και αναμένεται να εγκριθεί πριν τις θερινές διακοπές.
Για το 2025, προβλέπονται κρατικές δαπάνες ύψους 503 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 6% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ το 2026 αναμένεται να ανέλθουν στα 519,5 δισ. ευρώ.
Προτεραιότητα σε υποδομές και άμυνα
Κεντρικός άξονας του νέου σχεδίου είναι οι επενδύσεις στις υποδομές, με το Υπουργείο Οικονομικών να δηλώνει: «Η Γερμανία πρέπει να γίνει ξανά παραγωγική – ήρθε το τέλος της λιτότητας». Συνολικά, προβλέπονται επενδύσεις ύψους 115,7 δισ. ευρώ το 2025 και 123,6 δισ. το 2026. Μεγάλο μέρος αυτών προέρχεται από το ειδικό ταμείο, το οποίο βρίσκεται εκτός του κανονικού ορίου δανεισμού.
Παράλληλα, οι αμυντικές δαπάνες αυξάνονται κατακόρυφα. Για το 2025, το σχέδιο προβλέπει 75 δισ. ευρώ για την Bundeswehr, τις μυστικές υπηρεσίες, την πολιτική προστασία και τη στήριξη κρατών όπως η Ουκρανία. Το 32% αυτών των κονδυλίων καλύπτεται με νέο δανεισμό.
Ο Κλίνγκμπεϊλ φέρνει τη Γερμανία στον στόχο του 2,4% του ΑΕΠ για αμυντικές δαπάνες, υπερκαλύπτοντας τη δέσμευση στο ΝΑΤΟ. Μέχρι το 2029, στόχος είναι να φτάσουν στο 3,5%, ευθυγραμμισμένες με τις εξελίξεις στη Βορειοατλαντική Συμμαχία.
Αντιδράσεις στο εσωτερικό του SPD
Παρότι οι δημοσιονομικοί σχεδιασμοί κινούνται με ταχύτητα, αντιδράσεις καταγράφονται στο εσωτερικό του SPD, όπου εξέχοντα στελέχη αντιτίθενται στην αύξηση των εξοπλιστικών δαπανών και στην πιθανή εγκατάσταση αμερικανικών πυραύλων μεσαίου βεληνεκούς στη Γερμανία. Η πολιτική «στρατιωτικής συσσώρευσης» προκαλεί ρωγμές εντός του κυβερνώντος κόμματος.
Μελλοντικές προκλήσεις και αποπληρωμή παλαιών δανείων
Παρότι ο σχεδιασμός για το 2025 και 2026 φαίνεται βιώσιμος, τα χρόνια 2027 έως 2029 ενδέχεται να φέρουν δημοσιονομικές πιέσεις. Η αποπληρωμή δανείων της περιόδου της πανδημίας και η προβλεπόμενη ανάκαμψη της οικονομίας θα περιορίσουν τα περιθώρια νέου δανεισμού.
Στο μεταξύ, η κυβέρνηση θέτει σε εφαρμογή ένα σχέδιο «γενικής εξοικονόμησης»: φέτος τα υπουργεία καλούνται να εξοικονομήσουν 4 δισ. ευρώ, και 8 δισ. το 2026, χωρίς ωστόσο να θίγονται οι βασικές προτεραιότητες.
Ο προϋπολογισμός του 2025 θα τεθεί προς συζήτηση στην Bundestag πριν από τις θερινές διακοπές στα μέσα Ιουλίου, με την ψήφισή του να τοποθετείται χρονικά στα μέσα Σεπτεμβρίου. Ο προϋπολογισμός του 2026 θα συζητηθεί αργότερα, με στόχο την έγκρισή του ως τα τέλη του έτους.
Η στρατηγική Κλίνγκμπεϊλ συνιστά μια ξεκάθαρη πολιτική επιλογή υπέρ των επενδύσεων και της άμυνας, ένα τολμηρό βήμα, που είτε θα εδραιώσει τη νέα κυβέρνηση είτε θα προκαλέσει τριγμούς, τόσο εντός όσο και εκτός των τειχών της Bundestag.
