Έντονη πολιτική και κοινωνική αντιπαράθεση προκαλεί στη Γερμανία η δήλωση του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος, μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου στο Πότσνταμ, αναφέρθηκε σε «πρόβλημα στο αστικό τοπίο» της χώρας εξαιτίας των μεταναστών. Η φράση αυτή, που θεωρήθηκε από πολλούς υποτιμητική και ρατσιστική, προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων, ακόμη και εντός του ίδιου του κόμματός του, της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης (CDU).
Ο Μερτς, απαντώντας σε ερώτηση για τη μεταναστευτική πολιτική, υποστήριξε ότι η κυβέρνησή του «έχει σημειώσει πρόοδο», αλλά αναγνώρισε ότι «παραμένει ένα πρόβλημα στο αστικό τοπίο». Επικαλέστηκε μάλιστα τις ενέργειες του υπουργείου Εσωτερικών για την επιτάχυνση των επιστροφών μεταναστών «σε μεγάλη κλίμακα».
Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε οξύτατες αντιδράσεις από την αντιπολίτευση, με την επικεφαλής των Πρασίνων, Καταρίνα Ντρέγκε, να χαρακτηρίζει τα λόγια του «μεροληπτικά και άσεμνα». «Προσέβαλε χιλιάδες ανθρώπους που ζουν, εργάζονται και πληρώνουν φόρους στη Γερμανία. Αυτές οι δηλώσεις διχάζουν την κοινωνία και βλάπτουν τη χώρα μας», δήλωσε, ζητώντας από τον καγκελάριο να ανακαλέσει δημόσια.
Ανάλογη κριτική διατύπωσε και ο συμπρόεδρός της, Φέλιξ Μπάλαστσακ, ο οποίος μίλησε για «ένα επικίνδυνο μήνυμα που αφήνει να εννοηθεί πως οι άνθρωποι με μεταναστευτικό υπόβαθρο δεν ανήκουν πραγματικά στη Γερμανία — ακόμη κι αν γεννήθηκαν και ζουν εδώ». Από την πλευρά της Αριστεράς, ο βουλευτής Φεράτ Κοτσάκ έκανε λόγο για «απέραντο ρατσισμό» και προειδοποίησε ότι τέτοιου είδους ρητορική «ενισχύει τη μισαλλοδοξία και απειλεί την κοινωνική συνοχή».
Ο ίδιος ο Μερτς δεν έχει προς το παρόν ανασκευάσει, ενώ στελέχη του CDU έσπευσαν να τον υπερασπιστούν. Ο επικεφαλής της Κοινοβουλευτικής Ομάδας CDU/CSU, Γενς Σπαν, δήλωσε ότι «όποιος κυκλοφορεί στους σιδηροδρομικούς σταθμούς και στις αγορές της χώρας βλέπει τις συνέπειες της παράνομης μετανάστευσης», τονίζοντας ότι «πρέπει να μπορούμε να μιλάμε ανοιχτά για αυτά τα προβλήματα».
Ωστόσο, η κριτική δεν περιορίστηκε στα κόμματα της αντιπολίτευσης. Ο κυβερνήτης δήμαρχος του Βερολίνου, Κάι Βέγκνερ, επίσης μέλος του CDU, πήρε αποστάσεις από τον καγκελάριο, δηλώνοντας ότι «το Βερολίνο είναι και θα παραμείνει μια ποικιλόμορφη, διεθνής και κοσμοπολίτικη πόλη». Αν και αναγνώρισε πως υπάρχουν προβλήματα εγκληματικότητας και καθαριότητας, υπογράμμισε ότι «δεν μπορούν να αποδοθούν σε εθνικότητες».
Από το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD), ο υποψήφιος για τη δημαρχία του Βερολίνου, Στέφεν Κραχ, κατηγόρησε τον Μερτς ότι «μιμείται τον Μάρκους Ζέντερ», πρωθυπουργό της Βαυαρίας, ο οποίος είχε χρησιμοποιήσει πρόσφατα την ίδια φράση ζητώντας περισσότερες απελάσεις «για να αλλάξει το αστικό τοπίο». «Όταν τέτοια ρητορική αναπαράγεται πλέον και από τον καγκελάριο, κάτι δεν πάει καθόλου καλά», σημείωσε.
Το επεισόδιο επαναφέρει στο προσκήνιο την ένταση γύρω από το μεταναστευτικό και τη ρητορική των συντηρητικών στη Γερμανία. Πολλοί παρατηρητές επισημαίνουν ότι η αναφορά του Μερτς επιχειρεί να απευθυνθεί στη δεξιά πτέρυγα των ψηφοφόρων, σε μια περίοδο που η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) κερδίζει έδαφος στις δημοσκοπήσεις.
Η σύγκριση με την Άνγκελα Μέρκελ ήταν αναπόφευκτη: το 2017, η τότε καγκελάριος είχε δηλώσει πως «δεν μπορεί να ξεχωρίσει στον δρόμο ποιοι είναι μετανάστες και ποιοι όχι», στέλνοντας μήνυμα ενότητας. Επτά χρόνια αργότερα, η Γερμανία φαίνεται να επανέρχεται σε μια έντονα πολωμένη συζήτηση για την ταυτότητά της, και για το ποιοι θεωρούνται πραγματικά μέλη της.
