Τους τελευταίους μήνες, χιλιάδες μετανάστες και πρόσφυγες ξεκίνησαν από τη Λιβύη και κατέληξαν στην Κρήτη, πυροδοτώντας έντονη κινητικότητα απέναντι στις τοπικές υπηρεσίες και αμφισβήτηση της σταθερότητας στις νησιωτικές κοινότητες.
Ο Γάλλος αναλυτής Jalel Harchaoui, σε πρόσφατο άρθρο στο Spiegel, αναδεικνύει τη σύνδεση αυτής της ροής με τις ενέργειες του λιβυκού πολέμαρχου Χαλίφα Χαφτάρ.
Σύμφωνα με τον Harchaoui, η στρατηγική των βαριά οπλισμένων ομάδων υπό τον Χαφτάρ όχι μόνο κακοποιεί μετανάστες στη θάλασσα ή τους απωθεί πίσω, αλλά φαίνεται ότι, εν μέρει, επιτρέπει ή και διευκολύνει τη μεταφορά τους προς τα ελληνικά νησιά, χρησιμοποιώντας το μεταναστευτικό ως εργαλείο πίεσης απέναντι στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Η Γερμανική έκδοση του Spiegel σημειώνει ότι τους τελευταίους μήνες εκατοντάδες άνθρωποι αποβιβάζονται καθημερινά στην Κρήτη, αφού διασχίσουν την εξαιρετικά επικίνδυνη διαδρομή των 300 χιλιομέτρων από τη λιβυκή ακτογραμμή. Εκεί, οι τοπικές αρχές αδυνατούν να διαχειριστούν τον όγκο των αφίξεων, ο μέσος όρος ημερήσιων αφίξεων έχει φτάσει έως και τα 500 άτομα, δημιουργώντας την ανάγκη προσωρινής μεταφοράς τους στο ελληνικό ηπειρωτικό έδαφος και αιφνίδια αναστολή των διαδικασιών ασύλου.
Η αντίδραση της Αθήνας περιλάμβανε την θεσμική απόφαση να ανασταλεί η διαδικασία υποβολής ασύλου για τρεις μήνες, σε μια προσπάθεια να αποτρέψει την απεριόριστη είσοδο ανθρώπων σε ένα ήδη πιεσμένο σύστημα. Παράλληλα, αποφασίστηκε η ανάπτυξη ελληνικών πολεμικών πλοίων έξω από τη λιβυκή ακτογραμμή, ακολουθώντας ένα δόγμα «πρόληψης και αποτροπής», μια σκληρή στάση που εξέφρασε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, χαρακτηρίζοντας την κίνηση ως «μήνυμα προς τους διακινητές» ότι η Ελλάδα δεν θα παρακολουθεί αδρανής.
Ωστόσο, η εμπλοκή του Χαφτάρ στην κατάσταση αυτή αποκαλύπτει μια βαθύτερη γεωπολιτική σύνδεση: χρησιμοποίηση της μεταναστευτικής κρίσης από πολέμαρχο ως διαπραγματευτικό χαρτί με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το Spiegel επισημαίνει δημοσίως: πολλοί εκτιμούν ότι ο Χαφτάρ εξαναγκάζει τις μετακινήσεις αυτές, μια φόρμουλα εκβιασμού, με στόχο να εξασφαλίσει στήριξη ή έστω ανοχή από τις ευρωπαϊκές δυνάμεις.
Στην κορυφή των αντιδράσεων βρίσκεται η ελληνική πλευρά, η οποία μέχρι σήμερα, σύμφωνα με κυβερνητικές δηλώσεις, βασίζει την απόκρισή της στην ανθεκτικότητα του κράτους και της κοινωνίας. Η ένταση περνάει στην Αθήνα από τις εστίες πίεσης της Κρήτης έως τις συνεδριάσεις της Ε.Ε., όπου η ελληνική κυβέρνηση ζητά στήριξη στην επιβολή των συνόρων με μέσα αλλά και πολιτική αλληλεγγύη.
Η ανάλυση του Spiegel αποτυπώνει μια γεωπολιτική αλήθεια: η μεταναστευτική κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο δεν είναι απλώς ανθρωπιστική υπόθεση, αλλά έχει μετατραπεί σε εργαλείο ισχύος ενός λιβυκού πολέμαρχου. Αυτό το εργαλείο διαμορφώνει την πολιτική ατζέντα, αφυπνίζει ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και δοκιμάζει την αντοχή των κρατών-μελών όπως η Ελλάδα. Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πώς θα διαχειριστούμε τα κύματα αφίξεων, αλλά πώς θα απαντήσουμε στον γεωπολιτικό εκβιασμό του Χαφτάρ.
Η Αθήνα δηλώνει ότι θα στηριχτεί στην ανθεκτικότητα, αλλά η επόμενη μέρα απαιτεί διεθνή συντονισμό, αυξημένη περιφρούρηση συνόρων, και ενίσχυση της ευρωπαϊκής απάντησης απέναντι στη στρατηγική που επιχειρεί να εκμεταλλευτεί ανθρώπινες ανάγκες ως όπλο εξουσίας.
