Η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της ασφάλειας της Κύπρου και ανοίγει ξανά τη συζήτηση για ενδεχόμενη ένταξή της στο NATO, σύμφωνα με ανάλυση του γερμανικού μέσου n-tv.
Αφορμή αποτέλεσε πρόσφατο περιστατικό με ιρανικής κατασκευής drone που έπληξε βρετανική στρατιωτική βάση στο νησί, γεγονός που ανέδειξε τις γεωπολιτικές ευπάθειες της περιοχής.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, drone τύπου Shahed έπληξε την βρετανική βάση στο Ακρωτήρι, ενώ δύο ακόμη μη επανδρωμένα αεροσκάφη αναχαιτίστηκαν πριν φτάσουν στο νησί. Οι έρευνες δείχνουν ότι τα drones εκτοξεύθηκαν από τον Λίβανο, πιθανότατα από τη φιλοϊρανική οργάνωση Χεζμπολάχ.
Παρότι οι ζημιές ήταν περιορισμένες και δεν υπήρξαν θύματα, το περιστατικό προκάλεσε έντονη ανησυχία τόσο στη Λευκωσία όσο και στην Ευρώπη, καθώς η Κύπρος βρίσκεται στο επίκεντρο της γεωπολιτικής έντασης που προκαλεί η σύγκρουση με το Ιράν.
Η αντίδραση ήταν άμεση:
Η Ελλάδα έστειλε φρεγάτες και μαχητικά αεροσκάφη, ενώ χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Ολλανδία και η Γερμανία συμμετέχουν επίσης σε στρατιωτική παρουσία στην περιοχή.
Η Κύπρος αποτελεί ιδιαίτερη περίπτωση στην ευρωπαϊκή ασφάλεια. Το νησί είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά παραμένει διαιρεμένο από το 1974, όταν η Τουρκία κατέλαβε το βόρειο τμήμα του νησιού. Περίπου το 37% της επικράτειας βρίσκεται μέχρι σήμερα υπό τουρκικό έλεγχο, ενώ η πρωτεύουσα Λευκωσία παραμένει η τελευταία διαιρεμένη πρωτεύουσα της Ευρώπης.
Στο νησί λειτουργούν επίσης δύο βρετανικές στρατιωτικές βάσεις, στο Ακρωτήρι και στη Δεκέλεια, οι οποίες αποτελούν βρετανικά υπερπόντια εδάφη και χρησιμοποιούνται σε στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή.
Η παρουσία αυτών των βάσεων δημιουργεί διπλή πραγματικότητα:
- Αφενώς προσφέρει στρατηγική προστασία
- Αφετέρου όμως μετατρέπει το νησί σε πιθανό στόχο σε περιφερειακές συγκρούσεις
Η συζήτηση για ένταξη στο ΝΑΤΟ
Η κρίση επανέφερε έντονα το ερώτημα για το ποιος εγγυάται την ασφάλεια της Κύπρου. Στο δημόσιο διάλογο επανεμφανίστηκε η προοπτική ένταξης στο NATO.
Ο πρώην αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Μαργαρίτης Σχοινάς, υποστήριξε ότι η ένταξη της Κύπρου στη Συμμαχία θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά τη σταθερότητα στην περιοχή. Όπως ανέφερε, η Κύπρος είναι σήμερα «το μοναδικό κράτος εκτός ΝΑΤΟ στην πρώτη γραμμή των γεωπολιτικών αναταράξεων».
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, έχει χαρακτηρίσει την πιθανή ένταξη «φυσική εξέλιξη» και έχει δηλώσει ότι η χώρα θα μπορούσε ακόμη και άμεσα να υποβάλει αίτηση, εφόσον το επιτρέψουν οι πολιτικές συνθήκες.
Το εμπόδιο: το τουρκικό βέτο
Ωστόσο, η ένταξη της Κύπρου στο ΝΑΤΟ προσκρούει σε ένα καθοριστικό εμπόδιο: την αντίθεση της Τουρκία.
Σύμφωνα με τους κανόνες της Συμμαχίας, κάθε νέο μέλος πρέπει να εγκριθεί ομόφωνα. Η Άγκυρα δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και υποστηρίζει ότι πρώτα πρέπει να επιλυθεί το Κυπριακό, προωθώντας λύση δύο κρατών στο νησί. Η Λευκωσία, αντίθετα, επιμένει σε λύση επανένωσης της χώρας.
Η ευρωπαϊκή διάσταση της ασφάλειας
Η συζήτηση για την ασφάλεια της Κύπρου αποκτά και ευρωπαϊκή διάσταση. Ο πρόεδρος της Γαλλία, Μακρόν, δήλωσε ότι «όποιος επιτίθεται στην Κύπρο, επιτίθεται στην Ευρώπη», υπογραμμίζοντας ότι η άμυνα της νησιωτικής χώρας είναι ευρωπαϊκή υπόθεση.
Ωστόσο, το ζήτημα παραμένει ανοιχτό: η ΕΕ δεν διαθέτει συλλογική στρατιωτική ομπρέλα αντίστοιχη του ΝΑΤΟ, γεγονός που ενισχύει τα επιχειρήματα όσων θεωρούν ότι η Συμμαχία παραμένει η μόνη αξιόπιστη εγγύηση ασφάλειας.
