Γράφει ο Σαρδόνιος
Η λίστα των παρακολουθήσεων δεν σοκάρει επειδή είναι μεγάλη. Σοκάρει επειδή είναι εσωτερική. Δεν πρόκειται για «εχθρούς του κράτους». Πρόκειται για το ίδιο το κράτος που παρακολουθεί τον εαυτό του. Υπουργοί, στρατηγοί, κομματικά στελέχη, ακόμη και πρώην πρωθυπουργοί. Όχι περιθώριο. Κέντρο.
Αυτό δεν είναι άμυνα. Είναι καθεστώς καχυποψίας. Όταν η εξουσία στρέφει τα εργαλεία της προς τα μέσα, δεν φοβάται την αντιπολίτευση. Φοβάται τη διαδοχή. Φοβάται τις ρωγμές. Φοβάται ότι δεν ελέγχει πλήρως το ίδιο της το οικοδόμημα.
Η επίκληση «εθνικών λόγων» καταρρέει από τα ίδια τα ονόματα. Δεν εξηγείς έτσι γιατί παρακολουθείς τον υπουργό σου. Τον παρακολουθείς γιατί δεν τον εμπιστεύεσαι. Και όταν δεν εμπιστεύεσαι ούτε τον στενό σου κύκλο, τότε δεν κυβερνάς. Επιτηρείς.
Ο μηχανισμός είναι απλός και κυνικός. Συλλογή πληροφορίας για τα πάντα: χρήμα, σχέσεις, ισορροπίες. Όχι για να λυθούν προβλήματα, αλλά για να προληφθούν απειλές. Η πολιτική μετατρέπεται σε αρχείο. Και η εξουσία σε διαχείριση φακέλων.
Εδώ βρίσκεται και η ουσία. Το λεγόμενο «επιτελικό κράτος» δεν αποδείχθηκε αποτελεσματικό. Αποδείχθηκε πανοπτικό. Ένα σύστημα που δεν παράγει πολιτική, αλλά δεδομένα για να συντηρεί τον εαυτό του. Όσο περισσότερα γνωρίζει, τόσο περισσότερο φοβάται. Και όσο περισσότερο φοβάται, τόσο επεκτείνει την επιτήρηση.
Η ευρωπαϊκή διάσταση είναι αποκαλυπτική, όχι για όσα θα ειπωθούν, αλλά για όσα θα αγνοηθούν. Η ΕΕ έχει μάθει να αντέχει τέτοιες αποκλίσεις, όσο δεν διαταράσσουν την ισορροπία. Το κράτος δικαίου γίνεται διαπραγματεύσιμο όταν η πολιτική σταθερότητα θεωρείται προτεραιότητα.
Το πραγματικό ερώτημα είναι πιο άβολο: πόση επιτήρηση χρειάζεται μια εξουσία για να παραμείνει στην εξουσία; Και τι απομένει από τη δημοκρατία όταν η απάντηση είναι «όση περισσότερη γίνεται»;
