Μια νέα εντυπωσιακή μελέτη φέρνει στο φως άγνωστες πτυχές της προϊστορίας του Δία, αποκαλύπτοντας ότι ο μεγαλύτερος πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος ήταν κάποτε… ακόμη μεγαλύτερος.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο γιγαντιαίος αέριος πλανήτης είχε ακτίνα διπλάσια από τη σημερινή του, ενώ το μαγνητικό του πεδίο ήταν έως και 50 φορές ισχυρότερο.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στις 20 Μαΐου στο επιστημονικό περιοδικό Nature Astronomy, βασίστηκε στην ανάλυση των τροχιών δύο μικρών φεγγαριών του Δία, της Αμάλθειας και της Θήβας. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι σημερινές, ελαφρώς κεκλιμένες τροχιές τους «κρύβουν» ενδείξεις για τις συνθήκες που επικρατούσαν όταν σχηματίστηκε ο Δίας.
Ο πλανητικός επιστήμονας Κονσταντίν Μπατίγκιν από το Caltech εξηγεί ότι στόχος της έρευνας είναι να φωτιστεί η αφετηρία του ηλιακού μας συστήματος: «Ο εντοπισμός των πρώιμων σταδίων σχηματισμού των πλανητών είναι απαραίτητος για να κατανοήσουμε από πού προερχόμαστε». Η έρευνα ρίχνει φως σε ένα κρίσιμο στάδιο, περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια πριν, όταν το πρωτοπλανητικό νέφος αερίου και σκόνης, το λεγόμενο ηλιακό νεφέλωμα, διαλύθηκε, σηματοδοτώντας το τέλος του σχηματισμού των πλανητών.
Την εποχή εκείνη, σύμφωνα με τους υπολογισμούς της ομάδας, η ακτίνα του Δία ήταν 2 έως 2,5 φορές μεγαλύτερη από τη σημερινή. Η Αμάλθεια και η Θήβα διατήρησαν τροχιές που καθρεφτίζουν αυτές τις πρώιμες διαστάσεις, ενώ επηρεάστηκαν σταδιακά από τη γειτονική Ιώ, το πιο ηφαιστειακά ενεργό φεγγάρι του ηλιακού συστήματος.
Από τότε, ο Δίας ψύχεται σταδιακά και συρρικνώνεται με ρυθμό περίπου 2 εκατοστά τον χρόνο, σύμφωνα με το Caltech. Το φαινόμενο αποδίδεται στη διαδικασία Kelvin-Helmholtz, μια μακροχρόνια σύμπτυξη που παρατηρείται σε αέριους γίγαντες, καθώς η εσωτερική τους ενέργεια φθίνει με την πάροδο του χρόνου.
Αξιοποιώντας τις μετρήσεις της ακτίνας του Δία στην πρώιμη φάση του, οι ερευνητές υπολόγισαν και τη δύναμη του μαγνητικού του πεδίου: περίπου 21 millitesla, τιμή που ξεπερνά κατά πολύ όχι μόνο τη σημερινή μαγνητική ισχύ του Δία, αλλά και αυτή της Γης, κατά 400 φορές.
«Είναι εκπληκτικό το γεγονός ότι ακόμη και μετά από 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια, υπάρχουν αρκετά ίχνη που μας επιτρέπουν να ανασυνθέσουμε τη φυσική κατάσταση του Δία στα πρώτα του βήματα», δηλώνει ο συν-συγγραφέας της μελέτης Φρεντ Άνταμς, αστροφυσικός στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν.
Το σημαντικότερο, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι ότι τα ευρήματα προκύπτουν από άμεσες παρατηρήσεις, ανεξάρτητα από τις λεπτομέρειες του μηχανισμού σχηματισμού του πλανήτη, ένα ζήτημα που παραμένει ακόμα ανοιχτό στη σύγχρονη πλανητική επιστήμη.
Όπως σημειώνει ο Μπατίγκιν: «Η μελέτη αυτή θέτει ένα κρίσιμο σημείο αναφοράς, από το οποίο μπορούμε να ξεκινήσουμε μια πιο σίγουρη ανακατασκευή της εξελικτικής πορείας του ηλιακού μας συστήματος».
