Στις 26 Σεπτεμβρίου του 2022 ισχυρές εκρήξεις στον βυθό της Βαλτικής Θάλασσας προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στους αγωγούς Nord Stream. κοντά στο νησί Μπόρνχολμ της Δανίας.
Τρεις από τις τέσσερις γραμμές των δύο αγωγών υπέστησαν ζημιές, ενώ τεράστιες ποσότητες φυσικού αερίου διέρρευσαν στη θάλασσα. Το περιστατικό αντιμετωπίστηκε ως πράξη δολιοφθοράς, προκαλώντας διεθνή αναστάτωση και εντείνοντας τις υποψίες για μια επιχείρηση με σοβαρές γεωπολιτικές προεκτάσεις. Οι αγωγοί αποτελούσαν κομβικό τμήμα της ενεργειακής σύνδεσης Ρωσίας και Γερμανίας. Ο Nord Stream 1 δεν λειτουργούσε τότε κανονικά, ενώ ο Nord Stream 2 δεν είχε τεθεί ποτέ σε εμπορική λειτουργία. Η καταστροφή σημειώθηκε επτά μήνες μετά την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη προσπαθούσε να περιορίσει την εξάρτησή της από το φυσικό αέριο.
Για τη Γερμανία, η ενεργειακή συνεργασία με τη Ρωσία είχε συμβάλλει επί χρόνια στην εξασφάλιση σχετικά φθηνής ενέργειας για τη βαριά βιομηχανία της. Σήμερα το αυξημένο ενεργειακό κόστος αποτελεί έναν από τους παράγοντες που επιβαρύνουν την ανταγωνιστικότητά της. Για την Ουκρανία, αντίθετα, οι αγωγοί είχαν διαφορετική σημασία, καθώς η απευθείας μεταφορά ρωσικού φυσικού αερίου στη Γερμανία περιόριζε τα έσοδα από τα τέλη διέλευσης μέσω του ουκρανικού δικτύου.
Παράλληλα, η απευθείας σύνδεση Ρωσίας και Γερμανίας είχε προκαλέσει επί χρόνια αντιδράσεις στο Κίεβο αλλά και τη Βαρσοβία. Η Πολωνία ήταν αντίθετη στην κατασκευή των αγωγών, θεωρώντας ότι ενίσχυε την ενεργειακή εξάρτηση της Γερμανίας από τη Μόσχα και περιόριζε τη στρατηγική σημασία της Ουκρανίας.
Η δίκη στο Αμβούργο και ο ύποπτος που εκδόθηκε από την Ιταλία
Οι έρευνες που ακολούθησαν επικεντρώθηκαν μεταξύ άλλων στο ιστιοπλοϊκό σκάφος Ανδρόμεδα, το οποίο σύμφωνα με τις γερμανικές εισαγγελικές αρχές χρησιμοποιήθηκε και από ομάδα που φέρεται να τοποθέτησε εκρηκτικούς μηχανισμούς στους αγωγούς. Στους εμπνευστές περιλαμβάνεται ο Βασίλ Μπούρμπα, πρώην επικεφαλής των ουκρανικών στρατιωτικών πληροφοριών, και ο πρώην αξιωματικός των μυστικών υπηρεσιών, ο Ρόμαν Τσερβίνσκι, ενώ ο Σεργκέι Κουζνέτσοφ, ο οποίος ήταν πρώην αξιωματικός των μυστικών υπηρεσιών και συλληφθείς, δικάζεται στο Αμβούργο, φέρεται να ηγήθηκε της ομάδας δολιοφθοράς στη Βαλτική θάλασσα και να συντόνισε την επίθεση. Οι ίδιοι είναι περήφανοι για την επίθεση. Στις 14 Οκτωβρίου του 2026 άρχισε στο Αμβούργο η δίκη του Σεργκέι Κουσνέτσοφ. Είχε συλληφθεί στην Ιταλία τον Αύγουστο του ΄25 και εκδόθηκε στη Γερμανία. Οι κατηγορίες περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων συμμετοχή σε εγκλήματα πολέμου, πρόκληση εκρήξεων και επίθεση σε υποδομές.
Ήταν Ουκρανοί, αλλά δεν ήταν η Ουκρανία
Η επίθεση δεν διατάχθηκε από τον πρόεδρο Ζελένσκι, από ό,τι μας λένε οι πληροφορίες. Δεν γνωρίζω αν αυτό είναι και μια προσπάθεια να μην κατηγορηθεί η ηγεσία της Ουκρανίας αυτή τη δεδομένη χρονική στιγμή, με τα όποια επακόλουθα τα οποία μπορεί να έχει, αλλά θα το δούμε στη συνέχεια αυτό. Οι εγκέφαλοι αυτής της ιδέας και της πράξης, σύμφωνα με αναλυτές και ερευνητές από τη Γερμανία, φαίνεται να ήταν αντίπαλοι πολιτικά του Ζελένσκι και είχαν ήδη σημαντικές συγκρούσεις με την κυβέρνηση και πριν από τον πόλεμο, επειδή λέγεται ότι είχαν πραγματοποιήσει επιχειρήσεις με δική τους πρωτοβουλία. Ένας από αυτούς είναι ο Ζαλούσνι.
Η έρευνα η οποία έχει πραγματοποιηθεί από δύο Γερμανούς αναφέρει ότι γνώριζε και έδωσε ο ίδιος την εντολή. Σήμερα ο Ζαλούνσι είναι πρέσβης στη Μεγάλη Βρετανία και εδώ ίσως ο Ζελένσκι να τον έστειλε στη Βρετανία διότι ήταν και δελφίνος για τη θέση του προέδρου, οπότε κατά κάποιο τρόπο έχει ένα μικρότερο πρόβλημα όσον αφορά την ηγεσία της Ουκρανίας διότι ο Ζαλούνσι είχε πολιτικές φιλοδοξίες και αυτό έχει γίνει ένα κρίσιμο ερώτημα. Εάν ο αρχηγός ενός στρατού εγκρίνει μια τέτοια επίθεση, ενεργεί το ουκρανικό κράτος ή μήπως είναι μια ενέργεια μονομερώς; Αυτή ακριβώς λοιπόν είναι η διάκριση που καθιστά τη δίκη τόσο πολιτικά όσο και νομικά ενδιαφέρουσα.
Αν πραγματικά η γερμανική δικαιοσύνη είναι ουδέτερη, τότε θα κινηθεί σε διαφορετική κατεύθυνση και πιθανότατα να δηλώσει ότι είναι κρατική παρέμβαση και άρα έγκλημα πολέμου. Σε διαφορετική περίπτωση, αν θέλει να προστατεύσει τον πρόεδρο Ζελένσκι, πιθανότατα το δικαστήριο να αποφανθεί ότι ήταν μεμονωμένη απόφαση κάποιων ανθρώπων οι οποίοι τύχανε να είναι και σε καίριες θέσεις στο στράτευμα και πήραν αυτή την απόφαση μεμονωμένα, έτσι για να προστατεύσουν τον Ζελένσκι ίσως κάποιες δυτικές δυνάμεις και για να μπορέσει και με βάση αυτή τη νομική απόφαση η Γερμανία να συνεχίσει να υποστηρίζει την Ουκρανία στον πόλεμο. Σε διαφορετική περίπτωση προνοώ, ότι θα υπάρχει πρόβλημα στο πολιτικό σύστημα και γενικότερα στην κοινωνία της Γερμανίας, η οποία αντιδρά ως προς το σκέλος αυτό.
Γνώριζαν τα σχέδια άλλες μυστικές υπηρεσίες όπως και οι Γερμανικές
Η CIA γνώριζε το σχέδιο από νωρίς, πρόσφεραν ακόμη και οικονομική υποστήριξη. Αυτό άλλαξε όταν η ολλανδική υπηρεσία πληροφοριών έμαθε επίσης για τα σχέδια επίθεσης. Η CIA προφανώς φοβόταν ότι οι επαφές της με τους εγκεφάλους θα μπορούσαν να αποκαλυφθούν. Στη συνέχεια προειδοποίησε τη Γερμανία και άλλους συμμάχους για την επίθεση. Υπήρξαν επίσης πολλά λάθη. Αφέθηκαν ίχνη στο σκάφος, συμπεριλαμβανομένου του DNA. Οι συμμετέχοντες πιάστηκαν να υπερβαίνουν το όριο ταχύτητας. Τα πλαστά διαβατήρια δεν ήταν και πολύ καλά. Ο Σεργκέι Κουζνέτσοφ πήγε μάλιστα για διακοπές στην Ιταλία με το πραγματικό του όνομα.
Η γερμανική κυβέρνηση είχε προειδοποιηθεί για την επίθεση από ξένες υπηρεσίες πληροφοριών, αλλά δεν κατάφερε να εξαγάγει επαρκή συμπεράσματα. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να είχε αναθέσει στην Ομοσπονδιακή Αστυνομία την αύξηση της επιτήρησης των εν λόγω υδάτων. Αυτό δεν συνέβη. Τέτοια μέτρα ελήφθησαν μόνο μετά την επίθεση. Αυτό αντικατοπτρίζει ένα θεμελιώδες πρόβλημα με την πολιτική της Ρωσίας εκείνη την εποχή, ο Σολτς αρνήθηκε να αναγνωρίσει τον κίνδυνο. Οι Αμερικανοί είχαν προειδοποιήσει νωρίς τη Γερμανία για μια ρωσική επίθεση στην Ουκρανία. Ο διευθυντής της CIA, Γουίλιαμ Μπερνς, επισκέφθηκε ξανά τον Σολτς λίγες εβδομάδες πριν από το ξέσπασμα του πολέμου και τον ενημέρωσε για τα σχέδια του Πούτιν. Ο τότε πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ματέους Μοραβιέτσκι, προσπάθησε επίσης να πείσει τον Σολτς για τη σοβαρότητα της απειλής.
Τον αντιμετώπισε μάλιστα με πληροφορίες των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών. Αλλά ο Σολτς δεν έλαβε τις προειδοποιήσεις αρκετά σοβαρά. Οι Αμερικανοί πρότειναν να χρησιμοποιηθεί ο Nord Stream 2 ως μοχλός πίεσης: Εάν ο Πούτιν απέσυρε τα στρατεύματά του από τα ουκρανικά σύνορα, ο αγωγός θα μπορούσε να τεθεί σε λειτουργία. Εάν δεν το έκανε, δεν θα παρέδιδε ποτέ φυσικό αέριο. Αλλά η γερμανική κυβέρνηση αρχικά δεν χρησιμοποίησε αυτήν την επιλογή. ο Ζελένσκι είπε σε τρεις Ευρωπαίους αρχηγούς κυβερνήσεων ότι ο Σολτς τον τηλεφωνούσε τακτικά και τον παρότρυνε να συνθηκολογήσει, υποστηρίζοντας ότι μια μικρή Ουκρανία ήταν καλύτερη από το να μην υπάρχει καθόλου Ουκρανία. Μιλήσαμε με τους εμπλεκόμενους και αντιμετωπίσαμε τον Σολτς με αυτή την κατηγορία. Την αρνείται. Για μένα, είναι σαφές ότι ο λανθασμένος υπολογισμός της ρωσικής απειλής ήταν ένα από τα πιο μοιραία λάθη της θητείας του.
Το κατηγορητήριο εγείρει επίσης το ερώτημα εάν η επίθεση έλαβε χώρα με την έγκριση των κρατικών αρχών. Αλλά ποιος αποτελεί το κράτος σε αυτή την περίπτωση; Είναι η Ουκρανία, εάν ο αρχηγός του στρατού συναινεί; Ή μήπως ο πρόεδρος θα έπρεπε να το γνωρίζει; Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι ο Ζελένσκι δεν γνώριζε τίποτα για αυτό. Το AfD και το BSW ήδη ζητούν να σταματήσει η υποστήριξη προς την Ουκρανία, επικαλούμενοι την έκρηξη στον Nord Stream ως δικαιολογία. Εάν επικρατήσει η ιδέα ότι ο Ζελένσκι ή η ουκρανική κυβέρνηση επιτέθηκαν σκόπιμα στη Γερμανία, αυτό θα γίνει πολιτικά επικίνδυνο.
