Γράφει ο Μουρτζούκος Χρήστος
Η Αθήνα πνίγεται στο τσιμέντο, ενώ ευρωπαϊκές πόλεις εδώ και δεκαετίες έχουν στρέψει το βλέμμα στα ποτάμια τους.
Η τεχνητή νοημοσύνη και η σύγχρονη αστική εμπειρία δείχνουν τον δρόμο. Το ερώτημα είναι ένα: ποια πόλη επιλέγουμε;
Δυστυχώς, κάποιοι έχουν επιλέξει αυτή την Ελλάδα της τσιμεντοποίησης και της άναρχης δόμησης, ειδικά στην Αθήνα. Πυκνή δόμηση, έλλειψη πρασίνου, σφράγιση του εδάφους και μια διαρκής αίσθηση ασφηξίας. Κι όμως, η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στον αστικό σχεδιασμό, σε συνδυασμό με τη σύγχρονη εμπειρία άλλων ευρωπαϊκών πόλεων, δείχνει καθαρά πώς θα μπορούσε να είναι η πρωτεύουσα αν λειτουργούσε με διαφορετική λογική.
Μια πόλη που θα αξιοποιούσε τα ποτάμια και το φυσικό της ανάγλυφο. Μια πόλη δροσερή, βιώσιμη και ανθρώπινη.
Η εικόνα της Ευρώπης: ποτάμια στο επίκεντρο
Από τα ταξίδια μου στην Κεντρική και Δυτική Ευρώπη, αλλά και μέσα από τη δημοσιογραφική παρατήρηση, είναι σαφές ότι πολλές πόλεις έχουν μετατρέψει τα ποτάμια τους σε κεντρικό άξονα ζωής, αναψυχής και οικονομικής δραστηριότητας.
Φρανκφούρτη – Μάιν: Οι όχθες του είναι γεμάτες δημόσιους χώρους πρασίνου, καφέ, γέφυρες για πεζούς και ποδηλάτες.
Παρίσι – Σηκουάνας: Από τις βαρκούλες μέχρι τις τεχνητές παραλίες, ο Σηκουάνας είναι η καρδιά της πόλης σ
Κολωνία, Ντίσελντορφ, Ντόρτμουντ κ.α – Ρήνος: Οι πόλεις της βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας έχουν εντάξει τον Ρήνο στην καθημερινότητα με πεζόδρομους, εκδηλώσεις, ποτάμιες κρουαζιέρες, και εμπορικές εκμεταλλεύσεις
Άμστερνταμ – Κανάλια: Μοναδικό δίκτυο υδάτινων διαδρομών, όπου το νερό είναι οργανικό κομμάτι της ταυτότητας. Υδάτινες μεταφορές, τουριστική αξιοποίηση, περιηγήσεις, διαμονή (80.000 κόσμος ζει μέσα στο ποτάμι λόγω έλειψης χώρου).
Μπριζ: Η πόλη αναδεικνύει το υδάτινο δίκτυό της με σύγχρονες παρεμβάσεις αστικής αναζωογόνησης.
Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, τα ποτάμια και τα κανάλια δεν αντιμετωπίζονται ως «περιθώριο» της πόλης. Είναι δημόσιος χώρος, περιβαλλοντικό κεφάλαιο και οικονομική ευκαιρία: χώροι πρασίνου, δροσιάς το καλοκαίρι, αναψυχής, ποτάμιων κρουαζιέρων και τουριστικής δραστηριότητας, και εμπορικής εκμετάλλευσης.
Η εικόνα της Αθήνας: μια πόλη που γύρισε την πλάτη στο νερό
Στον αντίποδα, η Αθήνα παραμένει σε μεγάλο βαθμό αποκομμένη από μια τέτοια λογική αστικού σχεδιασμού. Ο Ιλισός, ο Κηφισός, ρέματα που σήμερα είναι σε μεγάλο βαθμό τσιμεντοποιημένα, κλεισμένα ή υποβαθμισμένα. Η αξιοποίηση των φυσικών υδάτινων πόρων είναι εξαιρετικά περιορισμένη.
Η άναρχη δόμηση και η σφράγιση του εδάφους κυριαρχούν, με αποτέλεσμα:
Υπερθέρμανση το καλοκαίρι
Πλημμυρικά φαινόμενα
Έλλειψη δημόσιων χώρων δίπλα στο νερό
Χαμένη τουριστική και αναπτυξιακή ευκαιρία
Τι λέει η τεχνητή νοημοσύνη για την Αθήνα του αύριο;
Η τεχνητή νοημοσύνη επιτρέπει σήμερα την προσομοίωση αστικών παρεμβάσεων πριν καν γίνουν. Μοντέλα AI μπορούν να δείξουν πώς η αποκάλυψη ενός ρέματος, η δημιουργία ποδηλατοδρόμων δίπλα σε υδάτινες διαδρομές ή η φύτευση διαδρόμων δροσιάς μειώνουν τη θερμοκρασία και αυξάνουν την αξία ακινήτων.
Δεν λείπει η τεχνολογία. Λείπει η βούληση
Ποια πόλη, και ποια Ελλάδα θέλουμε;
Το ερώτημα παραμένει ανοιχτό, αλλά όχι για πολύ ακόμα. Κάθε μέρα που τσιμεντοποιούμε ένα ακόμα ρέμα, κάθε νέα πολυκατοικία χωρίς πρόβλεψη πρασίνου (αλλά και στάθμευσης), κάθε καθυστέρηση στην ανάπλαση του Φαληρικού Όρμου ή του Κηφισού, μας πάει πίσω.
Η Ελλάδα της τσιμεντοποίησης ή η Ελλάδα που εντάσσει το νερό, την τεχνολογία και τη φύση στον αστικό ιστό;
Εμείς επιλέγουμε. Και οι μηχανές αναζήτησης, αλλά και η ιστορία, θα καταγράψουν την απάντηση
