Γράφει ο Αδαμάντιος Παπαδόπουλος, Σλαβολόγος
Μια σειρά γεγονότων το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα έδειξαν την πλήρη αδυναμία του ελληνικού πολιτικού συστήματος (ειρηνοπόλεμος, ενσωμάτωση της Α. Ρωμυλίας στην Βουλγαρία, πτώχευση του 1893).
Ο ατυχής πόλεμος του 1897 αποτέλεσε το κερασάκι στην τούρτα του τέλματος του μέχρι τότε πολιτικού σκηνικού. Οι πρώτες εκλογές του 20ου αιώνα, οι οποίες διεξήχθησαν το Νοέμβριο του 1902, δεν κατάφεραν να δώσουν μια κυβερνητική λύση, μιας και τα δύο μεγάλα κόμματα με αρχηγούς τον Θεόδωρο Δηλιγιάννη και Γεώργιο Θεοτόκη αντίστοιχα ήρθαν ισοδύναμα.
Μέσα σε αυτό το αδιέξοδο, και κάτω από μία ατμόσφαιρα ταραχών στην ελληνική πρωτεύουσα, η λύση δόθηκε με τη σύμπραξη του Δηλιγιαννικού κόμματος με το τρίτο κόμμα του Αλέξανδρου Ζαΐμη. Παρά τον σχηματισμό κυβέρνησης, την εξίσωση της αστάθειας ήρθαν να προσθέσουν λίγους μήνες αργότερα οι μεγάλες αγροτικές κινητοποιήσεις στην Πελοπόννησο, οι οποίες κατεστάλησαν με την εμπλοκή του στρατού. Οι εκλογές του 1902 εγκαινιάζουν μια περίοδο πολιτικής αστάθειας με υποβάθμιση των κοινοβουλευτικών διαδικασιών (ατέρμονες συζητήσεις, αποχές βουλευτών από τις ψηφοφορίες) η οποία, οδηγεί στην εναλλαγή αλλεπάλληλων κυβερνήσεων από το 1902 μέχρι το 1904.
Ερχόμενοι στο τώρα, κάποιες αναλογίες είναι ορατές. Πάντα με βάση τις δημοσκοπήσεις η Νέα Δημοκρατία βρίσκεται πολύ μακριά από την πολυπόθητη αυτοδυναμία. Αυτό σημαίνει πως μια λύση αποτελεί, όπως και το 1902, ο σχηματισμός κυβέρνησης συνεργασίας, ενώ μια άλλη είναι η προκήρυξη νέων εκλογών.
Το γεγονός ότι κανένα από το υπάρχοντα κόμματα δεν φαίνεται προς το παρόν ικανό να συγκεντρώσει αυτοδυναμία, σε συνδυασμό με τον πρωτοφανή σε ένταση αναβρασμό της υπαίθρου αποδεικνύει ακριβώς την κρίση του μεταπολιτευτικού συστήματος, καθώς και την ανάγκη αναμόρφωσής του.
Τον προηγούμενο αιώνα η αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού επήλθε λίγα χρόνια μετά τις ταραχώδεις εκλογές του Φθινοπώρου του 1902, με την έλευση του Ελευθερίου Βενιζέλου. Σήμερα η ερώτηση του «ενός εκατομμυρίου» είναι ποιος πολιτικός θα φέρει την αναμόρφωση του πολιτικού συστήματος της μεταπολίτευσης.
