Γράφει ο *Βασίλης Μιχαήλογλου
Ο παπα-Λευτέρης Νουφράκης και το ανείπωτο τόλμημα του 1919. «Ευλογημένη η Βασιλεία…» μέσα στα σωθικά της Αγιάς Σοφιάς, 466 χρόνια μετά.
Στις αρχές του 1919, ο ελληνικός στρατός σταθμεύει στην Κωνσταντινούπολη, καθώς οι δυνάμεις της Αντάντ ελέγχουν προσωρινά την άλλοτε βασιλεύουσα. Μέσα στην αντάρα των γεωπολιτικών αλλαγών, μια πράξη πίστης, παράτολμης τόλμης και εθνικής μνήμης γράφεται στη σκιά των μαρμάρινων κιόνων της Αγίας Σοφίας.
Ο αρχιμανδρίτης Λευτέρης Νουφράκης, στρατιωτικός ιερέας από τις Αλώνες Ρεθύμνου, συνοδευόμενος από Έλληνες αξιωματικούς της Β’ Μεραρχίας, εισέρχεται στο επιβλητικό τέμενος που κάποτε ήταν το λίκνο της Ορθοδοξίας. Εκεί, σχεδόν τελετουργικά, φορά το πετραχήλι του, ανοίγει το Ιερό Ευαγγέλιο και με τρεμάμενη αλλά καθάρια φωνή προφέρει τα λόγια που δεν είχαν ακουστεί από το 1453:
«Ευλογημένη ἡ βασιλεία τοῦ Πατρός, καί τοῦ Υἱοῦ, καί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος…»
Ένα ανείπωτο γεγονός πίστης και συμβολισμού
Η Θεία Λειτουργία δεν πρόλαβε να ολοκληρωθεί. Οι τουρκικές αρχές και φανατικοί πολίτες αντέδρασαν βίαια. Απείλησαν τον παπα-Λευτέρη και τους στρατιώτες με λιντσάρισμα. Ωστόσο, με την παρέμβαση Γάλλων και Άγγλων αξιωματούχων που βρίσκονταν στην περιοχή, η ομάδα διέφυγε, αφήνοντας πίσω της μια ιστορία που θα έμενε ζωντανή μόνο σε σκόρπιες διηγήσεις και ψιθύρους της μνήμης.
Ποιός ήταν ο παπα-Λευτέρης;
Ο Ελευθέριος Νουφράκης γεννήθηκε το 1872 στην Κρήτη. Υπήρξε απόφοιτος της Θεολογικής Σχολής Αθηνών και εντάχθηκε ως στρατιωτικός ιερέας στον Ελληνικό Στρατό το 1912. Υπηρέτησε με απαράμιλλο ζήλο σε όλους τους πολέμους μέχρι και τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940, δίνοντας παρηγοριά, δύναμη και πίστη στους στρατιώτες. Ήταν ένας άνθρωπος πράξης, χωρίς φόβο, αλλά με επίγνωση του ιερού καθήκοντος.
Η στάση του Βενιζέλου
Το συμβάν προκάλεσε διπλωματική αναστάτωση. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος, πρωθυπουργός της Ελλάδας, δέχτηκε έντονες πιέσεις από τους συμμάχους να επιβάλει κυρώσεις στον Νουφράκη.
Επισήμως, του επιβλήθηκαν ποινές. Ανεπισήμως, όμως, φέρεται να του είπε χαρακτηριστικά:
«Αν είχα δέκα παπάδες σαν κι εσένα, θα έπαιρνα και την Πόλη…»
Η δήλωση αυτή δεν είναι επιβεβαιωμένη ιστορικά από έγγραφα, αλλά καταγράφεται σε προφορικές παραδόσεις και ενισχύει τον μύθο γύρω από την πράξη του Κρητικού ιερέα.
Η μνήμη ως αντίσταση
Η πράξη του παπα-Λευτέρη Νουφράκη δεν υπήρξε ένα πολιτικό ελιγμός ούτε μια στρατιωτική πρόκληση. Ήταν ένα αθόρυβο προσκύνημα στο «Μεγάλο Τραύμα», μια λειτουργία-ψίθυρος που ένωσε αιώνες Ορθοδοξίας με ένα μελλοντικό όνειρο εθνικής λύτρωσης.
Σήμερα, περισσότερο από έναν αιώνα μετά, αυτή η κίνηση δεν αναγνωρίζεται επίσημα, δεν αναγράφεται στα σχολικά βιβλία, δεν τιμάται από θεσμούς. Κι όμως, για όσους θυμούνται, είναι ίσως η πιο συγκλονιστική Θεία Λειτουργία του 20ού αιώνα.
Υστερόγραφο
Ο παπα-Λευτέρης Νουφράκης πέθανε το 1941, φτωχός, λησμονημένος από την πολιτεία αλλά αθάνατος στη συνείδηση εκείνων που νιώθουν την Αγιά Σοφιά όχι ως τουριστικό αξιοθέατο, αλλά ως πληγή και προσευχή.
Ο *Βασίλης Μιχαήλογλου είναι Αξιωματικός Ε.Ν / Διευθυντής πολυεθνικών πιστοποιητής ISO μελέτες προγρ/των ΕΣΠΑ, C.O. των εκδόσεων Γλαύκα / Αρθρογράφος
Πληροφορίες από την εκπομπή Η Μηχανή του Χρόνου
