Γράφει ο Μουρτζούκος Χρήστος
Μετά τις αποκαλύψεις και τις ραγδαίες εξελίξεις των τελευταίων ημερών στον ΟΠΕΚΕΠΕ, η υπόθεση δεν μπορεί πλέον να θεωρείται μια απλή διοικητική αστοχία ή ένα λάθος.
Το βάθος της διαφθοράς, ο τρόπος που στήθηκε το κύκλωμα, η ανοχή, αν όχι η ενθάρρυνση, από πολιτικά και κομματικά πρόσωπα, συνθέτουν το πορτρέτο μιας από τις μεγαλύτερες υποθέσεις πολιτικής και θεσμικής εκτροπής των τελευταίων ετών.
Ο ΟΠΕΚΕΠΕ, ο (Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων), είναι κρίσιμος θεσμός για τη διαχείριση ευρωπαϊκών αγροτικών κονδυλίων. Αντ’ αυτού, μετατράπηκε σε εργαλείο πελατειακής εξυπηρέτησης, με ευθύνη της κυβέρνησης Μητσοτάκη και πολιτική καθοδήγηση από κορυφαία στελέχη της Νέας Δημοκρατίας.
Είναι πλέον ξεκάθαρο ότι ο πρώην Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Λευτέρης Αυγενάκης, έπαιξε κομβικό ρόλο. Με την απομάκρυνση του Προέδρου του ΟΠΕΚΕΠΕ κ. Σημαδράκου, ο οποίος είχε επιχειρήσει να αποκαλύψει και να εμποδίσει τις παρανομίες, στήθηκε ένα νέο καθεστώς. Οι ενέργειες του κ. Σημαδράκου να «παγώσει» πληρωμές ύποπτων φακέλων αντιμετωπίστηκαν με στοχοποίηση και τελικά την αποπομπή του. Αντί η κυβέρνηση να ελέγξει τις καταγγελίες, προτίμησε να τιμωρήσει εκείνον που υπερασπίστηκε τη νομιμότητα.
Ο πρώην υπουργός Μάκης Βορίδης, με θητεία στο ίδιο υπουργείο και με καθοριστικό ρόλο στον εκλογικό μηχανισμό της Ν.Δ., φέρει βαρύτατη πολιτική ευθύνη. Δεν πρόκειται για τυχαίο πρόσωπο. Ο κ. Βορίδης γνωρίζει το σύστημα, είχε εποπτεία επί των διαδικασιών και δεν μπορεί να δηλώνει άγνοια. Εάν γνώριζε, είναι συνένοχος. Εάν δεν γνώριζε, είναι ανεπαρκής. Και στις δύο περιπτώσεις, η παραμονή του στον πυρήνα της πολιτικής ζωής συνιστά πρόκληση. Παράλληλα, πληροφορίες αναφέρουν πως είχε επαφές με πρόσωπα εντός του ΟΠΕΚΕΠΕ, τα οποία αργότερα αποδείχθηκαν κρίσιμοι κρίκοι στο δίκτυο της αδιαφάνειας.
Συγκλονιστική είναι η αποκάλυψη πως το 63% των φακέλων που επιχειρήθηκε να πληρωθούν προέρχονταν από την Κρήτη, πολιτική επικράτεια του κ. Αυγενάκη, αλλά και πατρίδα του κ. Μητσοτάκη. Οι ενδείξεις δείχνουν όχι μόνο γεωγραφική στόχευση, αλλά και κομματική χειραγώγηση. Εάν αυτό δεν αποτελεί απόδειξη οργανωμένου πελατειακού σχεδίου με πολιτική καθοδήγηση, τότε τι είναι; Δεν είναι επηρεασμός των ψηφοφόρων;
Σε αυτό το πλαίσιο, η δήλωση του Κυβερνητικού Εκπροσώπου κ. Μαρινάκη, ότι «η Ν.Δ. έσπασε το απόστημα», συνιστά προσβολή στη νοημοσύνη των πολιτών. Δεν έσπασε κανένα απόστημα. Το απόστημα διογκώθηκε, ωρίμασε και άνθισε με την πλήρη ανοχή του Μεγάρου Μαξίμου. Η κυβέρνηση επιχείρησε να διασώσει επικοινωνιακά την κατάσταση, αλλά η πραγματικότητα τη διαψεύδει: η διαφθορά βρήκε καταφύγιο στην καρδιά της εξουσίας.
Δηλαδή, μας λένε ότι οι ίδιοι που το δημιούργησαν, το ανέχτηκαν και το κάλυψαν επί μήνες, είναι τώρα και οι «καθαριστές» του βούρκου. Πρόκειται για πολιτική διαστρέβλωση άνευ προηγουμένου. Αν υπάρχει απόστημα, η Νέα Δημοκρατία είναι ο χειρουργός, ο νοσοκόμος και ο διαχειριστής του.
Οι συνδικαλιστές της Νέας Δημοκρατίας στον ΟΠΕΚΕΠΕ και στον αγροτικό χώρο διαδραμάτισαν ενεργό ρόλο στη συγκάλυψη. Αντί να υπερασπιστούν τους έντιμους αγρότες, λειτούργησαν ως ασπίδα προστασίας για όσους συμμετείχαν ή γνώριζαν. Το συνδικαλιστικό δίκτυο που έχει δημιουργήσει η Ν.Δ. στους οργανισμούς του δημοσίου φαίνεται πως λειτουργεί όχι υπέρ του ελέγχου και της διαφάνειας, αλλά υπέρ της προστασίας των μηχανισμών εξυπηρέτησης ημετέρων.
Επιπλέον, σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, ήδη από το 2020 αγρότες είχαν προβεί σε επώνυμες καταγγελίες για παρατυπίες στο σύστημα των επιδοτήσεων, επισημαίνοντας τη λειτουργία κυκλωμάτων που εκμεταλλεύονταν τις δηλώσεις εκτάσεων μέσω ΟΣΔΕ. Ωστόσο, οι καταγγέλλοντες βρέθηκαν έκτοτε αντιμέτωποι με απειλές, πιέσεις και πρακτικές εκφοβισμού, που στόχευαν στον περιορισμό της δράσης τους και στη φίμωση κάθε φωνής διαφάνειας. Οι αναφορές αυτές εντείνουν τις ανησυχίες για την ύπαρξη ενός βαθύτερου και οργανωμένου μηχανισμού συγκάλυψης, με πολιτικές ή τοπικές διασυνδέσεις, ο οποίος όχι μόνο ζημιώνει το δημόσιο συμφέρον, αλλά και υπονομεύει τη θεσμική εμπιστοσύνη των πολιτών, και δη των αγροτών, απέναντι στο κράτος δικαίου.
Οι ευθύνες δεν είναι ατομικές. Είναι θεσμικές, κομματικές και κυρίως πολιτικές. Δεν αρκεί η παραίτηση ή η καθαίρεση ενός ή δύο προσώπων. Δεν αρκεί να μετατεθεί η συζήτηση στο πεδίο της Δικαιοσύνης, που ούτως ή άλλως οφείλει να παρέμβει. Το μείζον είναι η πολιτική ευθύνη του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος είτε γνώριζε και σιώπησε, είτε αδυνατεί να ελέγξει το ίδιο του το κόμμα.
Σε κάθε περίπτωση, η πολιτική αλλαγή είναι μονόδρομος. Οι θεσμοί, οι αγρότες, η κοινωνία συνολικά δεν μπορούν να εμπιστευθούν μια κυβέρνηση που μετατρέπει τους ελεγκτικούς μηχανισμούς του κράτους σε εργαλεία εξυπηρέτησης κομματικών συμφερόντων. Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι η κορυφή του παγόβουνου. Είναι το σύμπτωμα μιας ευρύτερης παθογένειας που δηλητηριάζει την ίδια τη Δημοκρατία.
Το αίτημα για προανακριτική επιτροπή είναι το ελάχιστο. Η Δικαιοσύνη πρέπει να ερευνήσει σε βάθος τις χρηματοδοτήσεις, τις εγκρίσεις, τους ρόλους των προσώπων, τις πολιτικές εντολές. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο οφείλει επίσης να κινητοποιηθεί, καθώς πρόκειται για χρήματα ευρωπαίων φορολογούμενων. Και η ελληνική κοινωνία, ιδίως ο αγροτικός κόσμος, πρέπει να απαιτήσει θεσμική κάθαρση και παραδειγματική τιμωρία.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να επιστρέψει στο παρελθόν των ρουσφετιών και της θεσμικής διαφθοράς. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι ένα ακόμη σκάνδαλο. Είναι ο καθρέφτης ενός συστήματος που αποτυπώνει την αποτυχία του επιτελικού κράτους. Ένα σύστημα που απέτυχε να προστατεύσει το δημόσιο συμφέρον, γιατί πολύ απλά… δεν ήθελε.
