Ρεπορτάζ Μουρτζούκος Χρήστος
Σε μια πρωτοφανή επίδειξη γραφειοκρατικής μυθοπλασίας, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μέσω της Επιθεώρησης Μεταλλείων, ισχυρίζεται ότι ο οικισμός της Αχλάδας έχει… απαλλοτριωθεί.
Το έγγραφο που στάλθηκε ως απάντηση σε εξώδικο σχετικά με τη νέα εξόρυξη των Λιγνιτωρυχείων Αχλάδας υποστηρίζει ότι «η συνύπαρξη είναι προσωρινή καθώς ο οικισμός έχει απαλλοτριωθεί ακριβώς για λόγους προστασίας της υγείας και ασφάλειας εργαζομένων και περιοίκων». Η ανακοίνωση αυτή δεν είναι απλώς ανακριβής, είναι σκάνδαλο θεσμικού χαρακτήρα που καταστρατηγεί την ίδια την έννοια της νομιμότητας και ανοίγει τον δρόμο σε παραβιάσεις ασφαλείας και σε επικίνδυνες συνθήκες για τους κατοίκους.
Πρώτο, και ίσως πιο προφανές, είναι ότι καμία νομική πράξη απαλλοτρίωσης δεν έχει εκδοθεί για την Αχλάδα. Δεν υπάρχουν αποφάσεις δημοσιευμένες στο ΦΕΚ, δεν υπάρχουν πληρωμές αποζημίωσης προς τους κατοίκους, ούτε διοικητικές διαδικασίες που να επιβεβαιώνουν ότι η Αχλάδα έχει καταστεί «δημόσιο κτήμα».
Όποιος διαβάζει το έγγραφο θα μπορούσε να υποθέσει ότι ο οικισμός έχει εξαφανιστεί από τον χάρτη, κάτι που απέχει παρασάγγας από την πραγματικότητα. Οι κάτοικοι συνεχίζουν να ζουν εκεί, να εργάζονται, να μεγαλώνουν οικογένειες και να αντιμετωπίζουν καθημερινά την απειλή των εκσκαφών γύρω τους. Η διατύπωση αυτή δεν είναι μόνο ανακριβής, είναι απαράδεκτα παραπλανητική.
Δεύτερο, η χρήση του όρου «απαλλοτριωθεί» στην περίπτωση της Αχλάδας δημιουργεί μια πλασματική εικόνα νομιμότητας που εξυπηρετεί την μείωση των αποστάσεων ασφαλείας. Από τα 500 μέτρα που προβλέπει η υφιστάμενη νομοθεσία, οι αποστάσεις για την εξόρυξη περιορίζονται σε 200 μέτρα, με την δικαιολογία ότι οι κάτοικοι «ήδη έχουν αποχωρήσει».
Πρόκειται για ένα επικίνδυνο τρικ που μετατρέπει τους πραγματικούς ανθρώπους σε στατιστικά δεδομένα, αόρατα εμπόδια για την επιχειρηματική δραστηριότητα, ενώ ταυτόχρονα εκθέτει τη ζωή και την υγεία τους σε σοβαρούς κινδύνους. Η λογική είναι εξωφρενική: «Σας προστατεύουμε μειώνοντας την απόσταση ασφάλειας, επειδή είστε ήδη εκτός περιοχής». Και βέβαια, οι κάτοικοι εξακολουθούν να ζουν εκεί, αποδεικνύοντας την αντίφαση.
Τρίτο, η επίκληση της «προστασίας της υγείας και της ασφάλειας» για να δικαιολογηθεί η δήθεν απαλλοτρίωση είναι ακραία αντιφατική. Αν το κράτος θεωρούσε πραγματικά ότι η Αχλάδα αποτελεί κίνδυνο για τους κατοίκους, η μόνη νόμιμη ενέργεια θα ήταν η πραγματική απομάκρυνσή τους και η πληρωμή αποζημιώσεων. Η απλή επικύρωση ενός εγγράφου που την παρουσιάζει ως «απαλλοτριωμένη» χωρίς να έχει συμβεί τίποτα άλλο, όχι μόνο υπονομεύει τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών, αλλά προσφέρει και πλήρη κάλυψη στην εταιρεία εξόρυξης για την παράνομη μείωση των αποστάσεων ασφαλείας.
Η κατάσταση αυτή εγείρει ερωτήματα για το πώς λειτουργεί η διοίκηση στη χώρα μας. Πώς είναι δυνατόν μια κρατική υπηρεσία να εκδίδει επίσημα έγγραφα που παραποιούν την πραγματικότητα; Πώς γίνεται να θεωρείται «νόμιμο» κάτι που δεν έχει καμία νομική βάση; Είναι σαφές ότι η διοικητική ευθύνη έχει χαθεί κάπου ανάμεσα σε γραφειοκρατικούς όρους, επιχειρηματικά συμφέροντα και πιθανόν αδιαφορία για την πραγματική ζωή των ανθρώπων. Η αλήθεια είναι ότι στην Ελλάδα, οι κρατικοί μηχανισμοί συχνά μετατρέπονται σε εργαλεία για την προστασία συμφερόντων και όχι της κοινωνίας, και η Αχλάδα αποτελεί τραγικό παράδειγμα αυτής της κατάστασης.
Το περιστατικό αυτό δεν αφορά μόνο την Αχλάδα. Στέλνει ένα καμπανάκι κινδύνου για το πώς οι θεσμοί μπορούν να χειραγωγούν τις έννοιες της νομιμότητας και της προστασίας της ζωής. Η πλασματική απαλλοτρίωση ανοίγει τον δρόμο για μελλοντικές επιχειρηματικές δραστηριότητες που θα θέτουν σε κίνδυνο κατοίκους χωρίς καμία νομική ή ηθική κάλυψη. Το γεγονός ότι οι κάτοικοι παραμένουν στον τόπο τους, ενώ το κράτος τους θεωρεί «απαλλοτριωμένους», είναι μια από τις πιο χαρακτηριστικές εκφράσεις της θεσμικής παρακμής και της επικίνδυνης αδιαφορίας.
Η Αχλάδα δεν είναι απλά μια γειτονιά ή ένας οικισμός. Είναι μια κοινότητα που συνεχίζει να υπάρχει παρά την κρατική παρανόηση και την επιχειρηματική πίεση. Κάθε μέρα που περνάει, οι κάτοικοι εκτίθενται σε κινδύνους που δεν θα έπρεπε να υπάρχουν σε μια χώρα που ισχυρίζεται ότι σέβεται τη νομιμότητα και την προστασία των πολιτών της. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αντί να διορθώσει την παρανόηση και να αναγνωρίσει την πραγματικότητα, επέλεξε να δημιουργήσει μια φανταστική πραγματικότητα όπου οι άνθρωποι… δεν υπάρχουν.
Το μήνυμα είναι σαφές, στην Ελλάδα, η νομιμότητα μπορεί να παραποιηθεί, η διοίκηση μπορεί να παρανομήσει με «επίσημα» έγγραφα, και οι πολίτες μπορούν να θεωρούνται αόρατοι όταν εμποδίζουν τα επιχειρηματικά σχέδια. Η Αχλάδα, όμως, συνεχίζει να υπάρχει και οι κάτοικοί της δεν θα μείνουν σιωπηλοί.
