Ρεπορτάζ Μουρτζούκος Χρήστος
Την οριστική και ομόφωνη συμφωνία και των 27 κρατών μελών για το άνοιγμα του πρώτου γύρου ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ουκρανία και τη Μολδαβία ανακοίνωσε η ευρωπαϊκή ένωση.
Η διυπουργική διάσκεψη της Δευτέρας σήμανε την επίσημη έναρξη της διαδικασίας, ανοίγοντας το κεφάλαιο των «Θεμελιωδών» και τον σκελετό της ενταξιακής διαδικασίας που καλύπτει τις βασικές αξίες πάνω στις οποίες οικοδομήθηκε η Ένωση.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές στις Βρυξέλλες, η συμφωνία επετεύχθη παρά τις αρχικές επιφυλάξεις ορισμένων πρωτευουσών, με το τελικό κείμενο να αναγνωρίζει ρητά την αποφασιστικότητα, το θάρρος και τη σκληρή δουλειά που επέδειξαν το Κίεβο και το Κισινάου στην προώθηση επώδυνων μεταρρυθμίσεων, ακόμη και αντιμέτωπες με τεράστιες προκλήσεις. Στην περίπτωση της Ουκρανίας, μάλιστα, η προσπάθεια συντελείται εν μέσω μιας συνεχιζόμενης πολεμικής σύγκρουσης, γεγονός που καθιστά το επίτευγμα άνευ προηγουμένου.
Τι είναι το «Σμήνος των Θεμελιωδών»
Το πρώτο διαπραγματευτικό σμήνος, γνωστό και ως «Cluster 1», δεν αφορά απλώς τεχνικά ζητήματα. Αποτελεί τον πυρήνα της διαδικασίας και καλύπτει την κυριαρχία του δικαίου, τη λειτουργία ισχυρών δημοκρατικών θεσμών, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης. Είναι, ουσιαστικά, το τεστ του κατά πόσο μια υποψήφια χώρα ασπάζεται τις θεμελιώδεις αρχές της Ευρώπης και όχι απλώς το κοινοτικό κεκτημένο. Το γεγονός ότι αυτό το σμήνος ανοίγει πρώτο στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα ότι η ΕΕ δεν κάνει εκπτώσεις στις αξίες της, ακόμη και όταν επιταχύνει τις διαδικασίες.
Η στρατηγική διάσταση της διεύρυνσης
Στην επίσημη ανακοίνωσή της, η ευρωπαϊκή επιτροπή τονίζει πως η διεύρυνση είναι μια στρατηγική επιλογή και όχι απλώς μια διπλωματική χειρονομία. «Φέρνοντας τα έθνη μας πιο κοντά, ενισχύουμε την ειρήνη, την ασφάλεια και την ευημερία σε ολόκληρη την ήπειρό μας», αναφέρεται χαρακτηριστικά. Σε έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται από αυξανόμενη αβεβαιότητα και γεωπολιτικές αναταράξεις, μια μεγαλύτερη και πιο ενοποιημένη ευρωπαϊκή ένωση θεωρείται πλέον από τις Βρυξέλλες ως η καλύτερη επένδυση στο κοινό μέλλον.
Η κίνηση αυτή λαμβάνει πρόσθετη βαρύτητα αν αναλογιστεί κανείς ότι η Μόσχα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, θεωρώντας την προσέγγιση των δύο χωρών με την ΕΕ ως στρατηγική ήττα. Ωστόσο, η Επιτροπή φαίνεται αποφασισμένη να προχωρήσει, αψηφώντας τις όποιες πιέσεις, και υπογραμμίζοντας πως η διεύρυνση παραμένει μία από τις μεγαλύτερες ιστορίες επιτυχίας της ένωσης.
Τα επόμενα βήματα
Μετά την επίσημη έναρξη της Δευτέρας, θα ακολουθήσει η λεγόμενη «διαδικασία ελέγχου», όπου η επιτροπή θα εξετάσει σε βάθος τη συμμόρφωση των δύο χωρών με το κοινοτικό κεκτημένο. Αναλυτές προειδοποιούν ότι ο δρόμος παραμένει μακρύς και γεμάτος προκλήσεις, ωστόσο η σημερινή απόφαση αλλάζει οριστικά τον ρου της ιστορίας για την Ουκρανία και τη Μολδαβία, κλειδώνοντας τον ευρωπαϊκό τους προσανατολισμό.
