Η πρόσφατη απόπειρα καταγραφής ψήφου δυσπιστίας κατά της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αν και δεν συγκέντρωσε τις απαραίτητες υπογραφές, φανερώνει κάτι βαθύτερο: μια έντονη αμφισβήτηση για τη στρατηγική κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τα όρια των πολιτικών συμμαχιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Στην καρδιά αυτής της κρίσης βρίσκεται η απόφαση της φον ντερ Λάιεν να διαπραγματευτεί την επανεκλογή της με τη στήριξη συντηρητικών, φιλελεύθερων και κυρίως της ομάδας ECR, στην οποία ανήκει το ιταλικό κόμμα της Μελόνι. Για πολλούς ευρωβουλευτές, αυτή η προσέγγιση σημαίνει ότι εγκαταλείπεται η αρχή της «προοδευτικής συναίνεσης» που οδήγησε την Ευρώπη σε δύσκολες περιόδους όπως η πανδημία ή ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Οι Πράσινοι, μέρος της πλειοψηφίας που στήριξε την παρούσα Επιτροπή το 2019, θεωρούν ότι η φον ντερ Λάιεν δεν μπορεί πλέον να εκπροσωπεί το κοινό ευρωπαϊκό συμφέρον εάν στηρίζεται σε εθνικιστικές και αντιευρωπαϊκές δυνάμεις. Η ψήφος δυσπιστίας μπορεί να μην έφτασε στην ολομέλεια, αλλά το πολιτικό της μήνυμα είναι ισχυρό: η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι.
Ποια Ευρώπη θέλουμε;
Η προθυμία της φον ντερ Λάιεν να ανοιχτεί σε πολιτικές δυνάμεις που πριν λίγα χρόνια θεωρούνταν «εκτός συνταγματικού τόξου» προκαλεί ανησυχία. Αν η Ευρώπη γίνει ένα παιχνίδι ισορροπιών χωρίς ιδεολογική πυξίδα, τότε χάνει την ψυχή της.
Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αν το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και οι Φιλελεύθεροι θα επιμείνουν σε αυτή τη στρατηγική ή αν θα επιδιώξουν έναν νέο προγραμματικό διάλογο με τις δυνάμεις της Κεντροαριστεράς, των Πρασίνων και των Σοσιαλδημοκρατών.
Η Ευρώπη της ευθύνης
Σε καιρούς γεωπολιτικής αστάθειας και δημοκρατικών προκλήσεων, η Ευρώπη χρειάζεται ηγεσίες που να εμπνέουν εμπιστοσύνη και να εδράζονται σε σαφές αξιακό πλαίσιο. Η επιλογή της στήριξης ή της αποστασιοποίησης από την κυρία φον ντερ Λάιεν δεν είναι τεχνικό ζήτημα. Είναι πολιτική δήλωση για το είδος της Ευρώπης που θέλουμε.
Η συντήρηση του status quo με οποιοδήποτε τίμημα δεν είναι λύση. Αντίθετα, η ανάκτηση της εμπιστοσύνης των πολιτών περνά μέσα από τον σεβασμό στη θεσμική τάξη, στη δημοκρατική λογοδοσία και στις συμμαχίες που σέβονται την ευρωπαϊκή ιδέα.
