Έκθεση 3.000 σελίδων υποστηρίζει ότι το AfD παραβιάζει τις θεμελιώδεις αρχές του γερμανικού Συντάγματος – Η πολιτική αντιπαράθεση για πιθανή απαγόρευση του κόμματος αναζωπυρώνεται.
Μια εκτενής νομική μελέτη, που παρουσιάστηκε από τη γερμανική Εταιρεία για τα Πολιτικά Δικαιώματα (Gesellschaft für Freiheitsrechte – GFF), επαναφέρει στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης το ενδεχόμενο απαγόρευσης του ακροδεξιού κόμματος AfD (Εναλλακτική για τη Γερμανία). Οι συντάκτες της υποστηρίζουν ότι το κόμμα πληροί τις συνταγματικές προϋποθέσεις ώστε να κινηθεί διαδικασία απαγόρευσης ενώπιον του Ομοσπονδιακού Συνταγματικού Δικαστηρίου.
Η έκθεση χαρακτηρίζεται από τους δημιουργούς της ως η πιο ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη νομική αξιολόγηση που έχει συνταχθεί μέχρι σήμερα για τη συνταγματικότητα του AfD. Το βασικό της συμπέρασμα είναι ότι το κόμμα παραβιάζει τόσο τη δημοκρατική αρχή όσο και την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, δύο θεμελιώδεις πυλώνες του γερμανικού Βασικού Νόμου.
Δύο βασικοί άξονες αντισυνταγματικότητας
Σύμφωνα με τη μελέτη, οι νομικοί εντοπίζουν δύο κύριους λόγους που, κατά την εκτίμησή τους, θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν την απαγόρευση του AfD.
Ο πρώτος αφορά τη στάση του κόμματος απέναντι στη δημοκρατική λειτουργία του κράτους. Οι συντάκτες υποστηρίζουν ότι στελέχη του AfD έχουν επανειλημμένα ζητήσει ποινικές διώξεις κατά πολιτικών αντιπάλων για αποφάσεις που έλαβαν στο πλαίσιο των καθηκόντων τους, γεγονός που θεωρείται ασύμβατο με τις αρχές του δημοκρατικού πολιτεύματος.
Ο δεύτερος αφορά την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Η έκθεση υποστηρίζει ότι η πολιτική ρητορική και οι προτάσεις του κόμματος στοχεύουν στον αποκλεισμό ή στη διαφορετική μεταχείριση ομάδων όπως πολίτες με μεταναστευτικό υπόβαθρο, αιτούντες άσυλο, μουσουλμάνοι και τρανς άτομα.
Αναφορά σε «εθνοπολιτισμική» αντίληψη του έθνους
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι το AfD υιοθετεί μια αντίληψη περί γερμανικού λαού που βασίζεται στην καταγωγή και όχι αποκλειστικά στην υπηκοότητα. Όπως αναφέρουν, η θέση αυτή έρχεται σε αντίθεση με το πνεύμα του γερμανικού Συντάγματος, το οποίο αντιμετωπίζει ισότιμα όλους τους πολίτες ανεξαρτήτως προέλευσης.
Ως παράδειγμα αναφέρονται προτάσεις στελεχών του κόμματος για χωριστές σχολικές τάξεις για παιδιά προσφύγων, ενώ η έκθεση υποστηρίζει ότι αρκετές θέσεις του AfD παρουσιάζουν ομοιότητες με εκείνες του πρώην ακροδεξιού κόμματος NPD, το οποίο είχε χαρακτηριστεί αντισυνταγματικό από το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο.
Εκατομμύρια κείμενα και χιλιάδες τεκμήρια
Η ομάδα των οκτώ επιστημόνων ανέλυσε περισσότερα από τρία εκατομμύρια δημόσια διαθέσιμα κείμενα, μεταξύ των οποίων:
- αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης,
- κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις,
- ομιλίες,
- προγράμματα του κόμματος,
- δημόσιες δηλώσεις στελεχών.
Από αυτή την έρευνα προέκυψαν περίπου 2.500 τεκμηριωμένες αναφορές, οι οποίες, σύμφωνα με τους συντάκτες, ενισχύουν το επιχείρημα υπέρ μιας πιθανής απαγόρευσης του κόμματος.
Η συνολική έκθεση ξεπερνά τις 3.000 σελίδες, μαζί με το παράρτημα των πηγών, ενώ δύο καθηγητές Συνταγματικού Δικαίου αξιολόγησαν ανεξάρτητα τη μεθοδολογία και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η επιστημονική προσέγγιση είναι επαρκώς τεκμηριωμένη.
Τι δεν κατάφερε να αποδείξει η έκθεση
Παρά τη σκληρή κριτική προς το AfD, οι συντάκτες διευκρινίζουν ότι δεν βρήκαν επαρκή στοιχεία για ορισμένες σοβαρές κατηγορίες που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί εις βάρος του κόμματος.
Συγκεκριμένα, αναφέρουν ότι δεν τεκμηριώνεται επαρκώς πως το AfD:
- επιδιώκει την κατάργηση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας,
- σχεδιάζει την απέλαση Γερμανών πολιτών με μεταναστευτική καταγωγή,
- επιδιώκει την κατάργηση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης.
Επίσης, σημειώνουν ότι δεν προκύπτουν επαρκή στοιχεία για συστηματικές διακρίσεις απέναντι σε άτομα με αναπηρία.
Πολιτικές αντιδράσεις στη Γερμανία
Η δημοσιοποίηση της έκθεσης αναζωπυρώνει τη συζήτηση για το αν πρέπει να κινηθεί επίσημη διαδικασία απαγόρευσης του AfD.
Στη Γερμανία, αίτημα προς το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο μπορούν να υποβάλουν μόνο η ομοσπονδιακή κυβέρνηση, η Bundestag ή η Bundesrat.
Οι πολιτικές δυνάμεις παραμένουν διχασμένες. Οι Πράσινοι και η Αριστερά εμφανίζονται θετικοί σε μια τέτοια πρωτοβουλία, ενώ σημαντικό μέρος του CDU/CSU διατηρεί επιφυλάξεις, εκφράζοντας φόβους ότι μια ενδεχόμενη αποτυχία στο δικαστήριο θα μπορούσε να ενισχύσει πολιτικά το AfD.
Εκστρατεία πίεσης προς τους βουλευτές
Παράλληλα με τη δημοσίευση της έκθεσης, η GFF ξεκίνησε καμπάνια ενημέρωσης των βουλευτών της Bundestag, καλώντας πολίτες να αποστείλουν ηλεκτρονικά μηνύματα στους εκπροσώπους των εκλογικών τους περιφερειών.
Στόχος της πρωτοβουλίας είναι η έκθεση να αποτελέσει αντικείμενο σοβαρής πολιτικής και νομικής αξιολόγησης, χωρίς –όπως υποστηρίζουν οι υπεύθυνοι– να προδικάζεται η τελική απόφαση για την υποβολή αίτησης απαγόρευσης.
Η συζήτηση αναμένεται να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη ένταση, καθώς το AfD συνεχίζει να καταγράφει υψηλά ποσοστά στις δημοσκοπήσεις ενόψει των επόμενων εκλογικών αναμετρήσεων σε γερμανικά κρατίδια.
