Του Χρήστου Μουρτζούκου
Η αυριανή ημέρα μπορεί να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά ορόσημα της σύγχρονης Γερμανίας.
Οι πολίτες της Σαξονίας-Άνχαλτ προσέρχονται αύριο Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου στις κάλπες για την ανάδειξη του νέου τοπικού Κοινοβουλίου και αυτή τη φορά τα βλέμματα δεν είναι στραμμένα μόνο στο Μαγδεμβούργο, είναι στραμμένα στο Βερολίνο. Η Εναλλακτική για τη Γερμανία, AfD, προηγείται καθαρά στις δημοσκοπήσεις και διεκδικεί για πρώτη φορά την πρώτη θέση με ποσοστά που κινούνται πάνω από το 40%.
Η τελευταία μέτρηση της Forschungsgruppe Wahlen για το ZDF καταγράφει την AfD στο 41%, με τη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση, CDU, να ακολουθεί στο 23%. Η Linke βρίσκεται στο 11,5%, το SPD στο 8,5% και οι Πράσινοι στο 6%. Άλλες δημοσκοπήσεις ανεβάζουν ακόμη περισσότερο την AfD, στο 42% και 43%.
Οι αριθμοί αυτοί από μόνοι τους εξηγούν γιατί η αυριανή εκλογική αναμέτρηση έχει αποκτήσει πανεθνική σημασία.
Η AfD δεν ζητά πλέον απλώς ψήφο, ζητά εξουσία
Η μεγάλη αλλαγή σε σχέση με προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις είναι ότι η AfD δεν αντιμετωπίζει τη Σαξονία-Άνχαλτ απλώς ως ακόμη μία ευκαιρία για ένα υψηλό εκλογικό ποσοστό. Το κόμμα διεκδικεί πλέον ανοιχτά την ανάληψη της διακυβέρνησης. Ο επικεφαλής υποψήφιος της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ, Ούρλιχ Σίγμουντ (Ulrich Siegmund), εμφανίζεται ως ο άνθρωπος που φιλοδοξεί να γίνει ο πρώτος πρωθυπουργός γερμανικού κρατιδίου από την AfD.
Η ηγεσία του κόμματος έχει ήδη προεξοφλήσει πολιτικά τη διεκδίκηση της εξουσίας. Η Αλίς Βάϊντελ (Alice Weidel) έχει δηλώσει ότι η AfD θα κυβερνήσει στη Σαξονία-Άνχαλτ και ότι ο επόμενος στόχος είναι η ομοσπονδιακή διακυβέρνηση. Παράλληλα, σύμφωνα με το n-tv, το κόμμα έχει ήδη αρχίσει να εκπαιδεύει στελέχη που θα μπορούσαν να αναλάβουν κυβερνητικές θέσεις. Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της αυριανής κάλπης.
Η AfD δεν συμπεριφέρεται πλέον σαν κόμμα διαμαρτυρίας. Προετοιμάζεται για την εξουσία.
Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι μόνο αν θα κερδίσει, παρά το μεγάλο δημοσκοπικό προβάδισμα, υπάρχει μία κρίσιμη παράμετρος. Η πρώτη θέση δεν σημαίνει αυτομάτως και σχηματισμό κυβέρνησης. Για να αποκτήσει η AfD αυτοδύναμη πλειοψηφία, θα χρειαστεί ένα εξαιρετικά υψηλό ποσοστό και μια συγκεκριμένη κατανομή των ψήφων, καθώς καθοριστικό ρόλο παίζει και το ποια μικρότερα κόμματα θα καταφέρουν να ξεπεράσουν το όριο του 5%.
Στις τελευταίες δημοσκοπήσεις, το BSW και το FDP βρίσκονται κάτω από το όριο, ενώ SPD και Πράσινοι κινούνται κοντά σε επίπεδα που τους επιτρέπουν να διεκδικούν την είσοδό τους στο Κοινοβούλιο. Αυτό σημαίνει ότι η αυριανή βραδιά μπορεί να έχει πολλά διαφορετικά σενάρια.
Η AfD μπορεί να καταγράψει ένα ιστορικό αποτέλεσμα και να παραμείνει στην αντιπολίτευση.
Μπορεί να πλησιάσει την απόλυτη πλειοψηφία.
Μπορεί, εφόσον η κατανομή των εδρών το επιτρέψει, να βρεθεί ακόμη και σε θέση να διεκδικήσει την κυβέρνηση.
Και μπορεί να οδηγηθούμε σε δύσκολες διαπραγματεύσεις για κυβέρνηση μειοψηφίας.
Το τείχος απέναντι στην AfD
Το μεγαλύτερο πολιτικό εμπόδιο για την AfD παραμένει η στάση των υπόλοιπων κομμάτων. Το CDU έχει αποκλείσει συνεργασία με την AfD, ενώ και τα υπόλοιπα κόμματα δεν εμφανίζονται διατεθειμένα να ανοίξουν τον δρόμο για κυβέρνηση υπό την ηγεσία της με εξαίρεση το BSW. Έτσι, μπορεί να προκύψει το παράδοξο μιας εκλογικής βραδιάς κατά την οποία η AfD θα είναι με μεγάλη διαφορά πρώτη δύναμη, αλλά δεν θα μπορεί να κυβερνήσει.
Ήδη συζητείται ακόμη και το ενδεχόμενο κυβέρνησης μειοψηφίας υπό την CDU. Αυτό όμως θα αποτελούσε από μόνο του μεγάλη πολιτική δοκιμασία για τη γερμανική Χριστιανοδημοκρατία.
Γιατί το ερώτημα δεν θα είναι πλέον μόνο:
«Συνεργαζόμαστε με την AfD ή όχι;»
Θα είναι:
«Πώς κυβερνάμε όταν η AfD συγκεντρώνει πάνω από 40% και οι υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις αδυνατούν να σχηματίσουν εύκολα σταθερή πλειοψηφία;»
Η οικονομία μπαίνει πλέον στην πρώτη γραμμή
Η αυριανή κάλπη δεν αφορά μόνο τη μετανάστευση, την ασφάλεια ή την πολιτιστική σύγκρουση. Αφορά και την οικονομία. Η συζήτηση στη Σαξονία-Άνχαλτ έχει ήδη μεταφερθεί στο κατά πόσο μια κυβέρνηση της AfD θα μπορούσε να επηρεάσει την εικόνα του κρατιδίου απέναντι στους επενδυτές και στις επιχειρήσεις. Ο καγκελάριος Μερτς έχει προειδοποιήσει ότι μια νίκη της AfD θα μπορούσε να αποθαρρύνει ξένους επενδυτές.
Από την άλλη πλευρά, ο Ούρλιχ Σίγμουντ απορρίπτει αυτή την κριτική και υποστηρίζει ότι μια κυβέρνηση της AfD θα μπορούσε να οδηγήσει τη Σαξονία-Άνχαλτ σε οικονομική άνθηση. Το γεγονός ότι η οικονομία έχει μπει τόσο έντονα στην εκλογική αντιπαράθεση δείχνει και κάτι ακόμη. Η AfD δεν προσπαθεί πλέον μόνο να εκφράσει την κοινωνική δυσαρέσκεια. Προσπαθεί να πείσει ότι μπορεί να κυβερνήσει.
Οι επιχειρήσεις παρακολουθούν με ανησυχία
Η οικονομική κοινότητα, πάντως, δεν εμφανίζεται ενιαία ως προς την προοπτική μιας κυβέρνησης AfD. Εκπρόσωποι της επιχειρηματικής κοινότητας έχουν εκφράσει ανησυχίες για το ενδεχόμενο επιπτώσεων στις επενδύσεις, στην προσέλκυση εργαζομένων και στη διεθνή εικόνα της περιοχής. Η συζήτηση έχει φτάσει μέχρι και τις οργανώσεις των επιχειρήσεων, με την IHK να υπογραμμίζει ότι η ανοιχτή και εξωστρεφής κοινωνία αποτελεί παράγοντα οικονομικής σημασίας για το κρατίδιο.
Την ίδια στιγμή, ορισμένοι επιχειρηματίες εμφανίζονται περισσότερο ανοιχτοί απέναντι στην AfD, θεωρώντας ότι η οικονομική πολιτική των παραδοσιακών κομμάτων έχει αποτύχει να αντιμετωπίσει την ενεργειακή κρίση, τη γραφειοκρατία και την αποβιομηχάνιση. Αυτό ακριβώς είναι το πεδίο στο οποίο η αυριανή εκλογή μπορεί να δημιουργήσει νέα δεδομένα.
Ο Σίγμουντκαι το νέο πρόσωπο της AfD
Ο ρόλος του Ούρλιχ Σίγμουντ είναι ιδιαίτερα σημαντικός. Ο επικεφαλής υποψήφιος της AfD εμφανίζεται ως πιο επικοινωνιακός και λιγότερο συγκρουσιακός από άλλες κεντρικές μορφές του κόμματος, επενδύοντας σημαντικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στην άμεση επαφή με τους ψηφοφόρους. Πίσω όμως από την εικόνα αυτή υπάρχει ένα κομματικό δίκτυο το οποίο έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις.
Έρευνες γερμανικών μέσων έχουν καταγράψει στελέχη και συνεργάτες της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ με παλαιότερες διασυνδέσεις με ακροδεξιές οργανώσεις και τον χώρο της Identitäre Bewegung. Το ZDF έχει επίσης καταγράψει ότι η AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ χαρακτηρίζεται από την αρμόδια υπηρεσία προστασίας του Συντάγματος ως «σίγουρα ακροδεξιά». Η πολιτική επιτυχία της AfD, επομένως, δεν εξηγείται μόνο από το πρόσωπο του Σίγμουντ. Αποτελεί αποτέλεσμα ενός ευρύτερου κομματικού μηχανισμού που έχει πλέον οργανωθεί με στόχο την ανάληψη της εξουσίας.
Η σκιά της ομοσπονδιακής πολιτικής
Η αυριανή εκλογή θα είναι και ένα τεστ για τον Μερτς. Ο καγκελάριος έχει επιχειρήσει να στηρίξει τον πρωθυπουργό της Σαξονίας-Άνχαλτ, Σβεν Σούλτσε (Sven Schulze), όμως η CDU βρίσκεται δημοσκοπικά πολύ πίσω από την AfD. Η εικόνα αυτή είναι ιδιαίτερα δύσκολη για το κυβερνών κόμμα, καθώς μία μεγάλη εκλογική ήττα μπορεί να ανοίξει ξανά τη συζήτηση για τη στρατηγική της CDU απέναντι στην AfD. Το ζήτημα της λεγόμενης «Brandmauer», (τείχους προστασίας) δηλαδή της πολιτικής άρνησης συνεργασίας με την AfD, βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο της γερμανικής πολιτικής συζήτησης.
Εάν η AfD ξεπεράσει το 40%, η πίεση προς τα υπόλοιπα κόμματα δεν θα εξαφανιστεί. Αντίθετα, θα ενταθεί.
Από το Μαγδεμβούργο στο Βερολίνο
Η Σαξονία-Άνχαλτ έχει πληθυσμό περίπου 2,2 εκατομμυρίων κατοίκων, όμως η πολιτική σημασία της αυριανής κάλπης είναι πολύ μεγαλύτερη από το μέγεθος του κρατιδίου. Η AfD μπορεί να αποκτήσει για πρώτη φορά τη δυνατότητα να διεκδικήσει την ηγεσία ενός γερμανικού κρατιδίου. Και αυτό θα αποτελέσει προηγούμενο. Η ίδια η AfD το αντιμετωπίζει ως πρότυπο για το επόμενο βήμα. Η ηγεσία της μιλά ήδη για ένα «πρώτο βήμα» προς την ομοσπονδιακή εξουσία, ενώ η πολιτική προετοιμασία των στελεχών της έχει ήδη ξεκινήσει.
Γι’ αυτό και η αυριανή εκλογή δεν αφορά μόνο τη Σαξονία-Άνχαλτ. Αφορά το ερώτημα εάν η AfD μπορεί να περάσει από την ισχυρή αντιπολίτευση στη διακυβέρνηση. Και αφορά ακόμη περισσότερο το ερώτημα εάν το πολιτικό σύστημα της Γερμανίας είναι έτοιμο να αντιμετωπίσει μία τέτοια αλλαγή.
Αύριο η απάντηση θα έρθει από την κάλπη
Οι δημοσκοπήσεις δίνουν σήμερα ένα καθαρό μήνυμα. Η AfD είναι πρώτη. Αλλά οι δημοσκοπήσεις δεν είναι αποτέλεσμα. Το 2021 η CDU είχε καταφέρει να ανατρέψει τις δημοσκοπικές προβλέψεις στη Σαξονία-Άνχαλτ, με σημαντική μετακίνηση ψηφοφόρων προς το κόμμα ως ανάχωμα απέναντι στην AfD. Οι αναλυτές δεν θεωρούν ότι είναι εύκολο να επαναληφθεί σήμερα ακριβώς το ίδιο φαινόμενο.
Αύριο, λοιπόν, θα φανεί εάν η AfD βρίσκεται πράγματι μπροστά σε μια ιστορική νίκη ή εάν η γερμανική κοινωνία θα επιχειρήσει για ακόμη μία φορά να ανακόψει την πορεία της προς την εξουσία. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η 6η Σεπτεμβρίου 2026 δεν είναι μια συνηθισμένη περιφερειακή εκλογή. Είναι μία κάλπη που μπορεί να στείλει μήνυμα πολύ πέρα από τα σύνορα της Σαξονίας-Άνχαλτ.
Αύριο το βράδυ θα ξέρουμε αν η AfD κέρδισε απλώς μια εκλογική αναμέτρηση ή αν η Γερμανία πέρασε σε μια νέα πολιτική εποχή. Και τότε θα φανεί πραγματικά τι μέρα θα ξημερώσει στη Γερμανία.
