Ο κανιβαλισμός στα φίδια δεν αποτελεί σπάνια ή «παρεκκλίνουσα» συμπεριφορά, αλλά ένα επαναλαμβανόμενο εξελικτικό φαινόμενο με σαφή οικολογική λειτουργία.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα μιας εκτενούς επιστημονικής ανασκόπησης, η οποία ανέλυσε περισσότερες από 500 καταγεγραμμένες περιπτώσεις κανιβαλισμού σε 207 είδη φιδιών παγκοσμίως. Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Biological Reviews, δείχνει ότι η συγκεκριμένη συμπεριφορά έχει εξελιχθεί ανεξάρτητα τουλάχιστον 11 φορές σε διαφορετικές εξελικτικές γενεαλογίες.
Σύμφωνα με την επικεφαλής Bruna Falcão από το Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο, ο κανιβαλισμός για τα φίδια δεν είναι «παράλογος», αλλά μια στρατηγική επιβίωσης που ενεργοποιείται κυρίως σε συνθήκες περιβαλλοντικής πίεσης, όπως η έλλειψη τροφής.
Η έρευνα καταδεικνύει ότι ο κανιβαλισμός εμφανίζεται τόσο στη φύση όσο και σε συνθήκες αιχμαλωσίας, με ιδιαίτερη συχνότητα στις οικογένειες Colubridae, Viperidae και Elapidae. Στα κολοβρίδια, που αποτελούν τη μεγαλύτερη οικογένεια φιδιών, η συμπεριφορά φαίνεται να σχετίζεται με διατροφικό στρες, ενώ στις οχιές παρατηρείται κυρίως σε περιβάλλοντα αιχμαλωσίας.
Οι ελαπίδες, όπως οι κόμπρες, παρουσιάζουν κανιβαλισμό πιο συστηματικά, καθώς ήδη τρέφονται φυσιολογικά με άλλα φίδια. Όπως επισημαίνει ο βιολόγος Xavier Glaudas, που δεν συμμετείχε στη μελέτη, η συγκέντρωση και ανάλυση τόσων μεμονωμένων αναφορών προσφέρει για πρώτη φορά μια συνολική εικόνα του φαινομένου.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η ικανότητα των φιδιών να ανοίγουν ιδιαίτερα πλατιά τα σαγόνια τους αποτελεί κρίσιμο ανατομικό παράγοντα για την εμφάνιση του κανιβαλισμού. Συνολικά, τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι τα φίδια, ως ένα από τα πιο επιτυχημένα εξελικτικά κλαδιά του ζωικού βασιλείου, διαθέτουν εξαιρετική προσαρμοστικότητα, ακόμη κι όταν αυτή περνά μέσα από συμπεριφορές που για τον άνθρωπο φαντάζουν ακραίες.