Τα σήματα που προέρχονται από τον εγκέφαλο οδηγούν στα νευρικά κύτταρα του εντέρου, οδηγώντας σε απελευθέρωση φλεγμονωδών χημικών ουσιών.
Το ψυχολογικό στρες είναι γνωστό ότι επιδεινώνει τη φλεγμονή του εντέρου που προκαλείται από ορισμένες ασθένειες του εντέρου. Τώρα οι επιστήμονες ανακάλυψαν γιατί. Η νέα έρευνα σκιαγραφεί μια σαρωτική αφήγηση που ξεκινά με χημικές ενδείξεις που παράγονται στον εγκέφαλο και τελειώνει με κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος στο έντερο, μια αλληλουχία που προκαλεί προβλήματα στα άτομα με αυτές τις παθήσεις.
Η εργασία, που δημοσιεύτηκε σήμερα στο Cell, βοηθά να εξηγηθεί πώς το χρόνιο στρες μπορεί να προκαλέσει σωματική δυσφορία. Και υπονοεί ότι η διαχείριση των επιπέδων στρες μπορεί να έχει βαθιά επίδραση στην αποτελεσματικότητα των θεραπειών για τη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου (IBD). Αυτή η ιδέα έρχεται σε αντίθεση με τη συμβατική ιατρική θεραπεία, η οποία έχει «παραμελήσει εντελώς την ψυχολογική κατάσταση ενός ασθενούς ως βασικό μοχλό της ανταπόκρισης στη θεραπεία», λέει ο συγγραφέας της μελέτης Christoph Thaiss, μικροβιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια στη Φιλαδέλφεια. .
Η διαδρομή από τον εγκέφαλο στο έντερο
Κοιλιακό άλγος, διάρροια και κόπωση είναι μερικά μόνο από τα συμπτώματα που εμφανίζουν τα άτομα με ΙΦΝΕ. Οι δύο κύριοι τύποι IBD, η ελκώδης κολίτιδα και η νόσος του Crohn, είναι ήπιοι σε μερικούς ανθρώπους, αλλά, σε άλλους, μπορεί να είναι εξουθενωτικοί ή ακόμη και απειλητικοί για τη ζωή.
Τα στρεσογόνα γεγονότα, όπως η απώλεια της δουλειάς ή ο χωρισμός με έναν σύντροφο, συχνά προηγούνται των έξαρσης της IBD. Ο Thaiss και οι συνάδελφοί του έχουν τώρα εντοπίσει αυτή τη σύνδεση. Μετά από ένα κύμα στρες, ο εγκέφαλος στέλνει σήματα στα επινεφρίδια, τα οποία απελευθερώνουν χημικές ουσίες που ονομάζονται γλυκοκορτικοειδή στο υπόλοιπο σώμα.
Αρχικά, οι ερευνητές εξέτασαν την ιδέα ότι τα γλυκοκορτικοειδή δρουν απευθείας στα κύτταρα του ανοσοποιητικού, τα οποία ανταποκρίνονται απελευθερώνοντας μόρια που προκαλούν φλεγμονή. «Αλλά αποδεικνύεται ότι υπάρχει ένα είδος στρώματος ενδιάμεσα», λέει ο Thaiss. Δουλεύοντας σε ποντίκια, διαπίστωσαν ότι τα γλυκοκορτικοειδή δρουν αντ ‘αυτού στους νευρώνες του εντέρου και στα κύτταρα που ονομάζονται γλοία που συνδέουν τους νευρώνες του εντέρου μεταξύ τους.
Συνεπιλεγμένα ανοσοκύτταρα
Αφού ενεργοποιηθούν από γλυκοκορτικοειδή, ορισμένα νευρογλοιακά κύτταρα απελευθερώνουν μόρια που ενεργοποιούν τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος. Με τη σειρά τους, αυτά τα κύτταρα του ανοσοποιητικού απελευθερώνουν μόρια που κανονικά θα χρησιμοποιούνταν για την καταπολέμηση των παθογόνων, αλλά στην περίπτωση αυτή καταλήγουν να προκαλούν επώδυνη φλεγμονή του εντέρου.
Ταυτόχρονα, τα γλυκοκορτικοειδή εμποδίζουν τους ανώριμους νευρώνες του εντέρου να αναπτυχθούν πλήρως, διαπίστωσαν οι ερευνητές. Κατά συνέπεια, αυτοί οι νευρώνες παράγουν μόνο χαμηλά επίπεδα μορίων σηματοδότησης που προκαλούν συστολή των μυών του εντέρου. Αυτό σημαίνει ότι η τροφή κινείται αργά μέσω του πεπτικού συστήματος, γεγονός που προσθέτει στην ενόχληση της IBD.
Οι ερευνητές έμειναν έκπληκτοι όταν έμαθαν ότι τα γλυκοκορτικοειδή προκαλούν φλεγμονή του εντέρου, επειδή αυτές οι ενώσεις μερικές φορές χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της IBD. Αυτό το προφανές παράδοξο μπορεί να εξηγηθεί από το σύντομο χρονικό πλαίσιο στο οποίο χρησιμοποιούνται τέτοιες θεραπείες. Αν και οι γρήγορες εκρήξεις γλυκοκορτικοειδών φαίνεται να είναι αντιφλεγμονώδεις, όταν το στρες γίνεται χρόνιο, «το σύστημα αλλάζει εντελώς» και τα γλυκοκορτικοειδή παίρνουν έναν προφλεγμονώδη ρόλο, λέει ο Thaiss. Είναι μια «εύλογη εξήγηση», λέει ο γαστρεντερολόγος και ανοσολόγος John Chang στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο.
Διαχείριση του στρες για ανακούφιση από τα συμπτώματα
Η ικανότητα του εγκεφάλου να οδηγεί τη φλεγμονή σε μακρινά όργανα «φαίνεται να είναι πολύ ισχυρότερη» από ό,τι πιστεύαμε πριν, λέει ο Thaiss. Αυτό υποδηλώνει ότι τα φάρμακα IBD, σε συνδυασμό με τεχνικές διαχείρισης του στρες, θα μπορούσαν να είναι πιο αποτελεσματικά από τα φάρμακα από μόνα τους. Τα μόρια στο μονοπάτι σηματοδότησης που εκτείνεται από τον εγκέφαλο στο έντερο θα μπορούσαν επίσης να γίνουν στόχοι για νέες φαρμακολογικές θεραπείες, «μια συναρπαστική πιθανότητα», λέει ο Chang.
Οι επιπτώσεις της εργασίας θα μπορούσαν να ξεπεράσουν το IBD. Το στρες πιστεύεται επίσης ότι ενισχύει τις φλεγμονώδεις ασθένειες του δέρματος και των πνευμόνων, πιθανώς μέσω παρόμοιων οδών σηματοδότησης.
Προχωρώντας προς τα εμπρός, ο Thaiss είναι ενθουσιασμένος να διερευνήσει εάν άλλες καταστάσεις του εγκεφάλου εκτός από το άγχος επηρεάζουν τη συνολική υγεία ενός ατόμου. “Υπάρχει σίγουρα ένα τεράστιο ποσό που χρειαζόμαστε ακόμα να μάθουμε για τον εγκέφαλο και τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος ελέγχει φαινομενικά άσχετες πτυχές της φυσιολογίας και της ασθένειας.”
