Της Μαίρης Μάκρα
(Σε προηγούμενες δημοσιεύσεις έχουμε τονίσει πως η Ελληνική Μυθολογία αποτελεί τη «Μνήμη της Ανθρώπινης Εξέλιξης» μέσα από μια πορεία αιώνων.
Οι δυνάμεις που ρυθμίζουν αυτή την Εξέλιξη είναι καταγεγραμμένες στην ανθρώπινη ψυχή ως Αρχέτυπα – ως χνάρια – και εκδηλώνονται μέσω Ψυχικών Μηχανισμών.)
Γι’ αυτό, στον αποσυμβολισμό των μυθικών ηρώων, αναγνωρίζουμε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ανθρώπων που φέρουν παρόμοια ψυχικά αποτυπώματα με εκείνους. Έτσι, στην ανάλυσή μας θα χρησιμοποιούμε τον όρο «ο άνθρωπος–Ήρωας» (π.χ. «ο άνθρωπος–Ίξιονας»), για να θυμίζουμε ότι δεν μελετούμε απλώς τον μυθικό χαρακτήρα, αλλά και κάθε άνθρωπο που του μοιάζει σε ιδιοσυγκρασία και ψυχολογική δομή.
***
ΙΞΙΩΝ ή ΙΞΙΩΝΑΣ
*ΑΠΟΣΤΟΛΗ:
Ο άνθρωπος–Ίξιονας διαθέτει έντονη φαντασία και δημιουργική δύναμη.
Η «Αποστολή» του είναι να μετατρέψει αυτό το δυναμικό σε δημιουργικό έργο – να χρησιμοποιήσει τη φαντασία του ως γέφυρα προς το Πνεύμα και την έμπνευση.
*ΑΜΑΡΤΙΑ ή ΑΔΥΝΑΜΙΑ:
Αν όμως κυριαρχήσει η ματαιόδοξη μεγαλομανία του, η φαντασία του δεν θα μετατραπεί σε πράξη.
Θα φαντασιώνεται σπουδαία κατορθώματα, αλλά θα αδυνατεί να τα υλοποιήσει.
Έτσι, το δυναμικό του θα εκφυλιστεί σε αυταπάτες, και αυτό θα οδηγήσει σε αποτυχίες και πτώσεις – εσωτερικές και εξωτερικές.
Θα απομακρυνθεί από το Πνεύμα και θα παγιδευτεί σε έναν φαύλο κύκλο εσωτερικής ματαίωσης.
***
Ο ΜΥΘΟΣ
Στην Ελληνική Μυθολογία, ο Ιξίων (ή Ιξίωνας) ήταν ένας από τους Λαπίθες, βασιλιάς της Θεσσαλίας.
Σύζυγός του ήταν η Δία, κόρη του Δηιονέα, βασιλιά της Φωκίδας. Ο Ιξίων είχε υποσχεθεί στον πεθερό του ένα πολύτιμο δώρο, το οποίο όμως ποτέ δεν προσέφερε. Όταν ο Δηιονέας διαπίστωσε την αθέτηση της υπόσχεσης, θύμωσε και, για να τον τιμωρήσει, έκλεψε μερικά από τα άλογα του Ιξίονα.
Ο Ιξίων εξοργίστηκε, αλλά δεν έδειξε τα συναισθήματά του. Αντιθέτως, κάλεσε τον πεθερό του σε εορταστικό τραπέζι. Μόλις όμως ο Δηιονέας έφτασε, ο Ιξίων τον έσπρωξε στην πυρά, με αποτέλεσμα να βρει φρικτό θάνατο.
Η πράξη αυτή δεν ήταν απλώς δολοφονία· συνιστούσε παραβίαση του ιερού νόμου της φιλοξενίας, που τελούσε υπό την προστασία του Ξένιου Διός. Όλοι οι τοπικοί άρχοντες αρνήθηκαν να του προσφέρουν άσυλο ή να εκτελέσουν τα τελετουργικά καθαρμού. Έτσι, ο Ιξίων χαρακτηρίστηκε μιάσματος, αποβλήθηκε από την ανθρώπινη κοινωνία και έμεινε μόνος, κυνηγημένος και ατιμώρητος.
Τελικά, καταφεύγει ικέτης σε ναό του Δία. Ο θεός, δείχνοντας ευσπλαχνία, αποφάσισε να του δώσει μια ευκαιρία λύτρωσης και τον ανέβασε στον Όλυμπο, στον κύκλο των δώδεκα θεών. Ο Ιξίων έγινε αθάνατος, τρεφόταν με αμβροσία και νέκταρ και ζούσε πλέον μεταξύ των Ολύμπιων. Εκεί, όμως, φούντωσε μέσα του ο ασεβής πόθος για την Ήρα, σύζυγο του Δία. Αν και η θεά τον απέκρουσε, οι προθέσεις του Ιξίονα έγιναν γρήγορα εμφανείς.
Ο Δίας, για να τον δοκιμάσει, έπλασε ένα σύννεφο με τη μορφή της Ήρας. Ο Ιξίων εξαπατήθηκε και ενώθηκε ερωτικά με το απατηλό ομοίωμα. Από αυτήν την ένωση, σύμφωνα με κάποιες εκδοχές, γεννήθηκε ο Κένταυρος.
Ο Δίας, οργισμένος από την ύβρη και την ασέβεια του φιλοξενούμενου, τον κατακεραύνωσε και τον καταδίκασε σε αιώνιο μαρτύριο: τον έδεσε πάνω σ’ έναν φλεγόμενο τροχό, περιστοιχισμένο από φίδια, ο οποίος στριφογυρνά αδιάκοπα στα Τάρταρα.
===
ΑΠΟΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ – Γενικά:
Η ματαιόδοξη μεγαλομανία του Ιξίονα τον οδηγεί να φαντάζεται ηρωικά κατορθώματα που υπερβαίνουν κατά πολύ τις πραγματικές του δυνατότητες. Όχι μόνο τα φαντασιώνεται, αλλά και καυχιέται γι’ αυτά, λέγοντας ψέματα ακόμη και στον ίδιο του τον εαυτό. Είναι ο “ψευτοήρωας”, ο οποίος ζει στην ψευδαίσθηση της υπεροχής και της αυταπάτης.
*ΑΠΟΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ:
-«Σκοτώνει τον φιλοξενούμενο πεθερό του»= “Άνθρωπος–Ιξίων” παραβιάζει θεμελιώδεις ηθικούς νόμους και εκδηλώνει βαθιά ασέβεια προς το Πνεύμα. Πιστεύει πως βρίσκεται “υπεράνω” των θεϊκών κανόνων. Η πράξη του αυτή δεν είναι απλώς εγκληματική· είναι βλάσφημη.
-«Πηγαίνει ως ικέτης σε ναό του Δία»=Η μετάνοια αποτελεί αρετή που ανοίγει την πύλη της δεύτερης ευκαιρίας στον άνθρωπο. Όταν είναι ειλικρινής, γίνεται πάντοτε αποδεκτή από τον Θεό και από τους ανθρώπους. Γι’ αυτό και ο Ιξίων γίνεται δεκτός, προς στιγμήν, στον Όλυμπο.
*«Οι θεοί τον δέχονται στον Όλυμπο»=Μετά την πτώση, έρχεται μια φάση εξαγνισμού και ανάτασης. Ωστόσο, η διάρκειά της εξαρτάται από το βάθος και την ειλικρίνεια της μεταμέλειας. Αν είναι επιφανειακή ή ιδιοτελής, το πισωγύρισμα είναι θέμα χρόνου.
*«Ερωτεύεται την Ήρα»=Ο “Άνθρωπος–Ιξίων” εκδηλώνει μια έξαρση λατρείας προς το Πνεύμα, μια φαινομενική αφοσίωση σε ιδανικά όπως η Αγάπη, η Καλοσύνη, η Πνευματική Οδός. Στην ουσία, όμως, αυτά τα “υπηρετεί” μόνο για τα ωφελήματά τους: τη φήμη, την κοινωνική προβολή, τον θαυμασμό. Κρύβει την υλιστική του απληστία πίσω από έναν μανδύα πνευματικότητας.
*«Σε έξαρση ο πόθος του για τη θεά, βιάζει το νεφέλωμα–Ήρα και καυχιέται»=Παρότι έχει χαρίσματα, δεν εργάζεται για να τα μετουσιώσει σε έργο. Ζει μέσα στις φαντασιώσεις του και στο τέλος καυχιέται για κατορθώματα που δεν έγιναν ποτέ. Κλασική περίπτωση “ψευτοήρωα”, που επιθυμεί τη δόξα χωρίς τον κόπο.
*«Πιστεύει ότι είναι ο ευνοούμενος της Ήρας»=Η ανάγκη του να υπερέχει, να φαίνεται σημαντικός μέσα από ανύπαρκτα κατορθώματα, διασαλεύει την εσωτερική του ισορροπία. Ζει σε μια φούσκα αυταπάτης που ανά πάσα στιγμή απειλεί να σπάσει. Η τρέλα και η ψυχική απορρύθμιση είναι πιθανές συνέπειες.
*«Γκρεμίζεται στα Τάρταρα, δεμένος σε πυρακτωμένο τροχό με φίδια»=Ζει μια προσωπική κόλαση ήδη από τη ζωή αυτή. Ταλαντεύεται διαρκώς ανάμεσα στην επιτυχία και την αποτυχία, στην ανάταση και την πτώση. Αυτή η αστάθεια πηγάζει από την ανεπάρκειά του: του λείπει η πειθαρχία, η θέληση, η ταπεινότητα, η αληθινή αγάπη για το έργο και τον άνθρωπο.
*«Πυρακτωμένος τροχός και φίδια»=Οι ενοχές και η εσωτερική οδύνη τον κατακαίνε. Η ανώτερη του συνείδηση, που έχει αγνοήσει και περιφρονήσει, τον τιμωρεί μέσα του. Οι τύψεις τον τρώνε, έστω κι αν δεν καταλαβαίνει από πού πηγάζουν. Αντί να στραφεί προς τον εαυτό του και να κάνει αυτοκριτική, χρεώνει το φταίξιμο στους άλλους. Τα φίδια συμβολίζουν τη ματαιοδοξία του, η οποία τον βασανίζει και τον κρατά δέσμιο. Πίστεψε πως μπορεί να ξεγελά ακόμη και τον Θεό, παριστάνοντας ότι υπηρετεί κάτι ανώτερο. Μα το Πνεύμα δεν ξεγελιέται.
*ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: «Από την εικόνα στο βίωμα»
- Πάρε χαρτί και μολύβι και γράψε:
Τρεις ιδιότητες ή έργα που θαυμάζεις και θα ήθελες να ενσαρκώνεις (π.χ. σοφία, δημιουργικότητα, προσφορά). - Στη συνέχεια, σημείωσε ειλικρινά: Τι από αυτά ήδη προσπαθείς να εφαρμόσεις στην πράξη; Τι παραμένει ακόμη φαντασίωση ή “ρόλος”;
- Παρατήρησε πώς νιώθεις απέναντι σε αυτή τη διάκριση. Υπάρχει απογοήτευση, πρόθεση για δράση ή αντίσταση;
* Στόχος: Να εντοπίσεις αν υπάρχει χάσμα ανάμεσα στην εικόνα του εαυτού που “θέλεις να φαίνεσαι” και στον εαυτό που “ζεις και γίνεσαι”. Και να το γεφυρώσεις με αλήθεια και πράξη.
*ΑΠΟΦΘΕΓΜΑ ΣΤΟΧΑΣΜΟΥ:
«Δεν γεννιέσαι ήρωας∙ γίνεσαι, όταν πάψεις να υποδύεσαι τον ήρωα και αρχίσεις να εργάζεσαι σιωπηλά για το αληθινό σου έργο.»
