Στην καρδιά του Αιγαίου, μια εντυπωσιακή αρχαιολογική ανακάλυψη αλλάζει την ιστορική αφήγηση για τα πρώτα βήματα της γραφής στην Ευρώπη.
Σε ένα πιθάρι από τη Θηρασία, το μικρό νησί δίπλα στη Σαντορίνη, βρέθηκαν δύο μοναδικές σφραγίδες με χαραγμένα σύμβολα, οι οποίες, σύμφωνα με τη μελέτη των δρα Μηνά Τσικριτσή και Αδαμάντιου Σάμψων, ενδέχεται να καταγράφουν μία πρώιμη μορφή γραφής που προηγείται ακόμη και των γνωστών Κρητικών Ιερογλυφικών.
Τα δύο σφραγίσματα, THS.1 και THS.2, εντοπίστηκαν πάνω στη λαβή του αγγείου, το οποίο είχε κατασκευαστεί με πηλό από τη Νάξο. Η πρώτη σφραγίδα φέρει σύμβολα σε τρεις γραμμές, ορισμένα από τα οποία παραπέμπουν σε γνωστά σημεία της Κρητικής Ιερογλυφικής γραφής. Πρόκειται, ίσως, για πρώιμες πληροφοριακές σημάνσεις, ενδείξεις ιδιοκτησίας ή περιεχομένου, σε ένα σύστημα που φαίνεται να ακολουθεί οργανωμένες αρχές καταγραφής. Η δεύτερη σφραγίδα είναι επίσης εντυπωσιακή: παρουσιάζει επαναλαμβανόμενα σύμβολα που ερμηνεύονται ως σημάνσεις ποσότητας, προμηνύοντας τη μετέπειτα χρήση μαθηματικών ή λογιστικών συμβόλων.
Παρόμοια ευρήματα έχουν εντοπιστεί και σε άλλα σημεία του Αιγαίου, με πιο χαρακτηριστική περίπτωση τα 39 μικρά κύπελλα από τη Μήλο, που φέρουν χαραγμένα σύμβολα συναφή με τη Γραμμική Α και τα Κρητικά Ιερογλυφικά. Η γεωγραφική διασπορά και η χρονολόγηση αυτών των συμβόλων (περίπου από το 2700 π.Χ.) ενισχύουν την άποψη ότι στον Πρωτοκυκλαδικό πολιτισμό είχε ήδη αναπτυχθεί ένα πρώιμο σύστημα γραφής. Αυτό το σύστημα, μέσα από εμπορικές, κοινωνικές και πολιτισμικές ζυμώσεις, φαίνεται πως μεταφέρθηκε αργότερα στην Κρήτη, όπου εξελίχθηκε σε πλήρως ανεπτυγμένα γραφικά συστήματα.
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε και από το Πανεπιστήμιο του Cambridge, αναζωπυρώνει τη συζήτηση για την προέλευση της Μινωικής γραφής, θέτοντας το ερώτημα αν οι Κυκλάδες και όχι η Κρήτη, αποτέλεσαν την κοιτίδα της πρώτης ευρωπαϊκής γραφής. Οι πολιτισμικές ανταλλαγές της εποχής, η κυκλαδική παρουσία στην Κρήτη, καθώς και οι παρατηρούμενες τεχνικές συγγένειες σε σφραγίσματα, σύμβολα και αγγεία, ενισχύουν αυτή την εκδοχή.
Η αποκάλυψη αυτή δεν φωτίζει απλώς την απαρχή της γραφής στην Ευρώπη, αναδεικνύει επίσης την οργανωτική ωριμότητα των πρώιμων Αιγαιακών κοινωνιών και την ανάγκη τους να καταγράφουν και να μεταφέρουν πληροφορίες. Σε μια εποχή όπου οι άνθρωποι ξεπερνούσαν τα όρια του προφορικού λόγου, τα σύμβολα σε μια λαβή πίθου αποκτούν ιστορικό βάθος και φωνή.
