Η παροιμιώδης φράση «Ἐς αὔριον τὰ σπουδαῖα», που χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα για να περιγράψει την αναβολή σημαντικών αποφάσεων, δεν γεννήθηκε τυχαία. Οι ρίζες της βρίσκονται σε ένα δραματικό επεισόδιο της αρχαίας ελληνικής ιστορίας, το οποίο καταγράφει ο Πλούταρχος και συνδέεται με την πολιτική κρίση στη Θήβα στις αρχές του 4ου αιώνα π.Χ.
Το 382 π.Χ., τρεις Θηβαίοι ολιγαρχικοί, ο Αρχίας, ο Λεοντιάδας και ο Φίλιππος, επιδίωξαν να καταλάβουν την εξουσία στην πόλη, ζητώντας στρατιωτική υποστήριξη από τη Σπάρτη. Η σπαρτιατική παρέμβαση δεν άργησε: ο στρατηγός Φοιβίδας κατέλαβε αιφνιδιαστικά την Καδμεία, την ακρόπολη της Θήβας, και παρέδωσε την εξουσία στους ολιγαρχικούς συμμάχους του.
Η επιβολή του ολιγαρχικού καθεστώτος προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Τρία χρόνια αργότερα, ο Πελοπίδας, σε συνεργασία με εξόριστους και δημοκρατικούς Θηβαίους, οργάνωσε μυστική συνωμοσία με στόχο την ανατροπή των τυράννων. Το σχέδιο ήταν τολμηρό και βασίστηκε στον αιφνιδιασμό.
Όπως αφηγείται ο Πλούταρχος, ο Αρχίας διασκέδαζε σε συμπόσιο στο σπίτι του συνεργάτη του Φυλλίδα, όταν του παραδόθηκε μια επιστολή. Το περιεχόμενό της ήταν εξαιρετικά σοβαρό: τον προειδοποιούσε ότι βρισκόταν σε άμεσο κίνδυνο και ότι είχε οργανωθεί σχέδιο δολοφονίας εναντίον του την ίδια κιόλας νύχτα. Παρ’ όλα αυτά, ο Θηβαίος άρχοντας επέλεξε να μη διακόψει το γλέντι. Απώθησε την απειλή, άφησε την επιστολή στην άκρη και είπε τη φράση που έμελλε να μείνει στην ιστορία: «Ἐς αὔριον τὰ σπουδαῖα», «τα σοβαρά, αύριο».
Η απόφαση αυτή αποδείχθηκε μοιραία. Την ίδια νύχτα, οι σύντροφοι του Πελοπίδα εισέβαλαν στο σπίτι, σκοτώνοντας τον Αρχία και άλλους ολιγαρχικούς που βρίσκονταν στο συμπόσιο. Η επιχείρηση πέτυχε και άνοιξε τον δρόμο για την απελευθέρωση της Θήβας και την αποκατάσταση της δημοκρατίας.
Έκτοτε, η φράση αποτελεί διαχρονικό σύμβολο της αμέλειας και της επικίνδυνης αναβολής, υπενθυμίζοντας ότι η υποτίμηση των «σπουδαίων» μπορεί να έχει ολέθριες συνέπειες.
