Σαν σήμερα, στις 30 Ιουνίου, έφυγε από τη ζωή ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους υποστηρικτές της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς: ο Βρετανός ιστορικός και συγγραφέας Γουίλιαμ Σεντ Κλερ.
Μελετητής του κλασικού ελληνικού πολιτισμού, μέλος της Βρετανικής Ακαδημίας, καθηγητής σε κορυφαία πανεπιστήμια όπως η Οξφόρδη και το Κέιμπριτζ και επικεφαλής του Open Book Publishers, ο Σεντ Κλερ αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ζωής του στην αλήθεια για την αρπαγή και τον βανδαλισμό των Γλυπτών του Παρθενώνα.
Το βιβλίο του «Ο Λόρδος Έλγιν και τα Μάρμαρα», έργο ζωής που αναθεωρήθηκε και εμπλουτίστηκε σε τρεις εκδόσεις από το 1968 έως το 1998, αποκάλυψε λεπτομερώς το «βρετανικό σκάνδαλο»: τον καταστροφικό «καθαρισμό» των Γλυπτών από το Βρετανικό Μουσείο το 1937–38, όταν τεχνικοί ξέπλυναν με συρμάτινες βούρτσες και σκληρά υλικά τα μάρμαρα, προκαλώντας μη αναστρέψιμη ζημιά στο 80% των επιφανειών τους. Όπως ο ίδιος περιέγραφε, τα Γλυπτά έχασαν την καφετιά πατίνα των αιώνων και απόκτησαν μια αφύσικη, «γυαλιστερή λευκότητα», κατασκευασμένη για να ταιριάζει στις αισθητικές εμμονές του τότε χορηγού του μουσείου, λόρδου Ντουβίν.
Παρά την προσπάθεια συγκάλυψης για δεκαετίες, ο Σεντ Κλερ κατάφερε να αποκτήσει πρόσβαση σε αρχεία και να φέρει στο φως το εύρος της καταστροφής. Η επιστημονική του τεκμηρίωση, οι διαλέξεις του, και η παρέμβασή του σε διεθνή φόρα, όπως η συνάντηση υπό την αιγίδα της UNESCO το 1999, άλλαξαν το αφήγημα για την κυριότητα και την ηθική ευθύνη που φέρει το Βρετανικό Μουσείο.
Το έργο του όμως δεν περιορίστηκε μόνο στην αποκάλυψη του βανδαλισμού. Ο Σεντ Κλερ αποδόμησε με ιστορική ακρίβεια το επιχείρημα της «νόμιμης μεταφοράς» των γλυπτών από τον Έλγιν, αποδεικνύοντας πως οι άδειες των Οθωμανικών αρχών ήταν ασαφείς, αυθαίρετες και δεν επέτρεπαν την αρπαγή και εξαγωγή τέτοιου μεγέθους πολιτιστικών θησαυρών. Το ίδιο του το έργο περιλαμβάνει και τη μοναδική σωζόμενη αναπαραγωγή του σχετικού φιρμανιού, το οποίο αποκαλύπτει την αμφιλεγόμενη φύση της «συναλλαγής» του Έλγιν.
 |
| Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο |
Γεννημένος το 1937 στη Σκωτία, σε μια εργατική οικογένεια χωρίς ακαδημαϊκή παράδοση, ο Γουίλιαμ Σεντ Κλερ αντλούσε την αγάπη του για την κλασική Ελλάδα από την παιδεία του: φοίτησε σε σχολείο του Εδιμβούργου χτισμένο σαν αρχαιοελληνικός ναός, όπου διδασκόταν αρχαία ελληνικά από πολύ νωρίς και κάθε μαθητής είχε έναν ελληνικό τίτλο – ο ίδιος ήταν «έφορος». Όταν επισκέφθηκε για πρώτη φορά την Αθήνα, ως φοιτητής, δεν είχε χρήματα ούτε για διαμονή, κοιμόταν στην παραλία του Φαλήρου, μα αφομοίωνε με δέος την αύρα της αρχαίας πόλης.
Η προσφορά του τιμήθηκε μεταθανάτια από την Εταιρεία Ελληνισμού και Φιλελληνισμού στην Αθήνα, η οποία είχε προγραμματίσει να του απονείμει μετάλλιο στις 7 Ιουλίου, μετατρέποντας την τελετή σε φόρο τιμής. Γιατί ο Γουίλιαμ Σεντ Κλερ δεν υπήρξε απλώς ένας ερευνητής, αλλά ένας αφοσιωμένος υπερασπιστής του ελληνικού πολιτισμού, της ιστορικής αλήθειας και της διεθνούς ηθικής που απαιτεί την επιστροφή των Γλυπτών εκεί όπου ανήκουν: στον Παρθενώνα, στην καρδιά της Αθήνας.
 |
| Η έκδοση «Ο λόρδος Έλγιν και τα Μάρμαρα» |
