Σε μια διαδικτυακή δημοσκόπηση που διεξήγαγε πρόσφατα η βρετανική εφημερίδα Independent, οι αναγνώστες κλήθηκαν να απαντήσουν στο ερώτημα: «Πρέπει η Βρετανία να επιστρέψει τα Γλυπτά του Παρθενώνα στην Ελλάδα;».
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά και, για πολλούς, απογοητευτικά: το 86% απάντησε αρνητικά, υποστηρίζοντας πως τα Γλυπτά ανήκουν στο Βρετανικό Μουσείο. Μόλις το 12% τάχθηκε υπέρ της επιστροφής τους, αναγνωρίζοντας ότι «δεν ήταν ποτέ δικά μας για να τα κρατήσουμε», ενώ ένα ελάχιστο 2% πρότεινε λύση αμοιβαίου πολιτιστικού δανεισμού.
Η αντίδραση των αναγνωστών έρχεται να αναδείξει όχι μόνο τη διχασμένη κοινή γνώμη, αλλά και την αργή πρόοδο που σημειώνεται στον επαναπροσδιορισμό του ρόλου των πρώην αυτοκρατορικών δυνάμεων απέναντι σε πολιτιστικούς θησαυρούς που αποκτήθηκαν εν καιρώ αποικιοκρατίας.
Τα Γλυπτά του Παρθενώνα, δημιουργήματα του 5ου αιώνα π.Χ., ύψιστης αισθητικής και ιστορικής αξίας, αφαιρέθηκαν από τον ναό της Αθηνάς στην Ακρόπολη την περίοδο 1801–1812 από τον Λόρδο Έλγιν, με την επίκληση μίας αμφισβητούμενης άδειας των Οθωμανικών αρχών. Από τότε, το Βρετανικό Μουσείο διατηρεί ένα σημαντικό τμήμα τους, αγνοώντας επίμονα τα αιτήματα της Ελλάδας για την επιστροφή τους.
Το ζήτημα παραμένει ακανθώδες και ηθικά φορτισμένο. Η πρόσφατη συζήτηση στην Independent άγγιξε και άλλα πολιτιστικά παραδείγματα, όπως η περίφημη ταπισερί του Μπαγιέ που ο Μακρόν υποσχέθηκε να δανείσει στο Ηνωμένο Βασίλειο, μια πράξη που επανέφερε στο προσκήνιο το ερώτημα: ποιο είναι το «νόμιμο σπίτι» των ιστορικών αντικειμένων; Είναι αρκετός ένας δανεισμός ή απαιτείται πλήρης επιστροφή;
Κάποιοι αναγνώστες υπερασπίστηκαν τη βρετανική κατοχή των Γλυπτών με βάση τη διατήρηση και έκθεσή τους στο Λονδίνο. Άλλοι υπογράμμισαν ότι η επιστροφή τους στην Αθήνα δεν είναι απλώς πολιτιστικό χρέος αλλά πράξη ιστορικής δικαιοσύνης.
Τα Γλυπτά του Παρθενώνα δεν είναι απλώς έργα τέχνης. Είναι φορείς ταυτότητας, σύμβολα ενός πολιτισμού που γέννησε τη δημοκρατία, τη φιλοσοφία και την κλασική αισθητική. Η παραμονή τους εκτός της φυσικής και ιστορικής τους θέσης εξακολουθεί να θεωρείται από πολλούς ως πολιτιστικό τραύμα και απόδειξη της αλαζονείας μιας αυτοκρατορικής εποχής που αρνείται να αναγνωρίσει τα σφάλματά της. Σε αυτή τη συζήτηση, τα δάνεια δεν αρκούν. Η ιστορική ευθύνη δεν διαπραγματεύεται.
Τα Γλυπτά του Παρθενώνα πρέπει να επιστρέψουν σπίτι τους.
