Σοβαρές ανησυχίες για την κλίμακα της βίας στο Ιράν προκαλούν οι τελευταίες αναφορές οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σύμφωνα με τις οποίες τουλάχιστον 648 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους από την έναρξη των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων. Ανάμεσα στα θύματα περιλαμβάνονται και εννέα ανήλικοι, ενώ ορισμένες εκτιμήσεις ανεβάζουν τον συνολικό αριθμό των νεκρών ακόμη και στις 6.000.
Τα στοιχεία προέρχονται από την οργάνωση Iran Human Rights (IHR), με έδρα τη Νορβηγία, η οποία επισημαίνει ότι η εκτεταμένη διακοπή του διαδικτύου στη χώρα καθιστά «εξαιρετικά δύσκολη» την ανεξάρτητη επιβεβαίωση των πληροφοριών. Ο επικεφαλής της οργάνωσης, Μαχμούντ Αμιρί-Μογκαντάμ, απηύθυνε έκκληση στη διεθνή κοινότητα να αναλάβει δράση για την προστασία των άοπλων διαδηλωτών, κάνοντας λόγο για «μαζικές δολοφονίες» από το καθεστώς της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Οι διαδηλώσεις, που διαρκούν πλέον πάνω από δύο εβδομάδες, ξεκίνησαν στην Τεχεράνη με αφορμή την εκρηκτική αύξηση του πληθωρισμού και εξαπλώθηκαν ταχύτατα σε ολόκληρη τη χώρα, αποκτώντας έντονο αντικαθεστωτικό χαρακτήρα. Οι ιρανικές αρχές αποδίδουν τις αναταραχές σε υποκίνηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
Βίντεο που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το Σαββατοκύριακο δείχνουν μαζικές συγκεντρώσεις στην ιρανική πρωτεύουσα, με διαδηλωτές να φωνάζουν συνθήματα και να παραμένουν στους δρόμους μέχρι αργά τη νύχτα. «Το πλήθος δεν έχει ούτε αρχή ούτε τέλος», ακούγεται να λέει χαρακτηριστικά ένας άνδρας σε ένα από τα βίντεο.
Την ίδια στιγμή, η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε εικόνες με δεκάδες σακούλες με πτώματα έξω από το κτίριο της ιατροδικαστικής υπηρεσίας στην Τεχεράνη, υποστηρίζοντας ότι οι νεκροί προέρχονται από επιθέσεις «ενόπλων τρομοκρατών». Προβλήθηκαν επίσης πλάνα συγγενών θυμάτων που είχαν συγκεντρωθεί στο σημείο, περιμένοντας να αναγνωρίσουν τις σορούς. Το πρακτορείο Reuters επιβεβαίωσε την αυθεντικότητα των τοποθεσιών.
Σε διεθνές επίπεδο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε εκ νέου την ιρανική ηγεσία ότι ενδεχόμενη χρήση πραγματικών πυρών κατά διαδηλωτών θα μπορούσε να οδηγήσει σε αμερικανική στρατιωτική επέμβαση. Μιλώντας σε δημοσιογράφους εν πτήσει με το Air Force One, ανέφερε ότι «εξετάζονται επιλογές», ενώ παράλληλα δήλωσε πως η Τεχεράνη έχει επικοινωνήσει με την Ουάσιγκτον για συνομιλίες σχετικά με το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Από την πλευρά του, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι η χώρα του είναι έτοιμη τόσο για πόλεμο όσο και για διάλογο, υποστηρίζοντας ότι η κλιμάκωση της βίας στις διαδηλώσεις έγινε με στόχο να δοθεί πρόσχημα για ξένη επέμβαση. Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμεντ Μπακέρ Καλιμπάφ, προχώρησε σε ευθείες απειλές κατά των ΗΠΑ και του Ισραήλ, δηλώνοντας ότι σε περίπτωση επίθεσης «όλες οι αμερικανικές βάσεις και τα πλοία, καθώς και τα κατεχόμενα εδάφη, θα αποτελέσουν νόμιμους στόχους».
Οι τρέχουσες διαδηλώσεις συνιστούν τη σοβαρότερη εσωτερική πρόκληση για τη θρησκευτική ηγεσία του Ιράν τα τελευταία χρόνια, σε ένα περιβάλλον οικονομικής ασφυξίας λόγω διεθνών κυρώσεων και μετά τον πρόσφατο δωδεκαήμερο πόλεμο του Ιουνίου, όταν το Ισραήλ και οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν αεροπορικές επιδρομές κατά ιρανικών στόχων.
Το Ιράν έχει αντιμετωπίσει επανειλημμένα κύματα κοινωνικής αναταραχής στο παρελθόν, από τις φοιτητικές διαδηλώσεις του 1999 και τις κινητοποιήσεις μετά τις αμφισβητούμενες εκλογές του 2009, έως τις διαμαρτυρίες για την οικονομία το 2019. Ωστόσο, οι πιο εκτεταμένες και αιματηρές κινητοποιήσεις μέχρι σήμερα ξέσπασαν το 2022, με το σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία», μετά τον θάνατο της 22χρονης Τζίνα Μαχσά Αμίνι υπό αστυνομική κράτηση, γεγονός που αποτέλεσε σημείο καμπής για την ιρανική κοινωνία.
