Νέα έρευνα φέρνει στο φως ενδείξεις ότι ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων υψηλού κινδύνου (HPV16), που σήμερα συνδέεται με διάφορες μορφές καρκίνου, κυκλοφορούσε στους ανατομικά σύγχρονους ανθρώπους εδώ και δεκάδες χιλιάδες χρόνια.
Σύμφωνα με προδημοσίευση που αναρτήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου στην πλατφόρμα bioRxiv, επιστήμονες εντόπισαν γενετικά ίχνη του HPV16 στη μούμια του Ότσι, του περίφημου «Ανθρώπου των Πάγων» ηλικίας περίπου 5.300 ετών, καθώς και σε έναν προϊστορικό άνθρωπο που έζησε στη Σιβηρία πριν από περίπου 45.000 χρόνια. Η μελέτη δεν έχει ακόμη περάσει από αξιολόγηση ομοτίμων, ωστόσο οι συγγραφείς κάνουν λόγο για τα πρώτα μοριακά στοιχεία παρουσίας του HPV16 σε τόσο πρώιμους σύγχρονους ανθρώπους.
Οι ερευνητές ανέλυσαν εκ νέου ήδη διαθέσιμα δεδομένα αλληλούχισης αρχαίου DNA από τα δύο άτομα και εντόπισαν πολλαπλά θραύσματα που αντιστοιχούν στο γονιδίωμα του HPV16, και συγκεκριμένα στη γενεαλογική του γραμμή HPV16A. Το εύρημα υποδηλώνει ότι ο ιός υπήρχε πράγματι στους οργανισμούς τους και δεν αποτελεί απλώς επιμόλυνση.
Η ανακάλυψη αυτή αμφισβητεί προηγούμενες θεωρίες σύμφωνα με τις οποίες ο HPV16 μεταδόθηκε στους Homo sapiens σχετικά πρόσφατα, ενδεχομένως μέσω διασταύρωσης με τους Νεάντερταλ στην Ευρασία. Όπως εξηγεί ο συν-συγγραφέας της μελέτης, Marcelo Briones, καθηγητής στο Κέντρο Ιατρικής Βιοπληροφορικής της Ιατρικής Σχολής του Ομοσπονδιακού Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο, τα δεδομένα δείχνουν ότι ο ιός συνδέεται με τους σύγχρονους ανθρώπους πιθανότατα από την περίοδο πριν από τη μεγάλη έξοδο από την Αφρική, πριν από 50.000 έως 60.000 χρόνια.
«Τα ευρήματα ενισχύουν την ιδέα ότι οι ογκογόνοι ιοί των ανθρώπινων θηλωμάτων δεν είναι πρόσφατοι “εισβολείς”, αλλά μακροχρόνιοι συνοδοιπόροι των ξενιστών τους, που εξελίσσονται παράλληλα με τον άνθρωπο σε βάθος χιλιάδων ετών», σημειώνει ο Briones.
Ο ιός HPV αποτελεί μια μεγάλη οικογένεια ιών που μεταδίδονται κυρίως μέσω άμεσης επαφής δέρμα με δέρμα ή μέσω σεξουαλικής επαφής. Σήμερα, οι περισσότερες λοιμώξεις είναι ασυμπτωματικές, ωστόσο ορισμένα στελέχη υψηλού κινδύνου, όπως ο HPV16, μπορούν να οδηγήσουν στην ανάπτυξη καρκίνων, μεταξύ άλλων του τραχήλου της μήτρας και της στοματοφαρυγγικής χώρας.
Τα δύο δείγματα επιλέχθηκαν επειδή ανήκουν στα καλύτερα διατηρημένα και πληρέστερα αναλυμένα αρχαία ανθρώπινα γονιδιώματα. Ο Ότσι βρέθηκε το 1991 στις Άλπεις, στα σύνορα Αυστρίας–Ιταλίας, ενώ ο προϊστορικός άνδρας Ust’-Ishim ανακαλύφθηκε το 2008 στη δυτική Σιβηρία, με ένα οστό ποδιού να αποδίδει ένα από τα αρχαιότερα πλήρη γονιδιώματα σύγχρονου ανθρώπου.
Παρότι τα ευρήματα θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικά, οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν ότι το μικρό μέγεθος του δείγματος δεν επιτρέπει οριστικά συμπεράσματα για την ακριβή προέλευση του HPV16. Την επιφύλαξη αυτή συμμερίζεται και ο Koenraad Van Doorslaer, αναπληρωτής συμπρόεδρος του Τμήματος Ανοσοβιολογίας του Πανεπιστημίου της Αριζόνα, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη. Όπως επισημαίνει, το γεγονός ότι ο Ust’-Ishim έφερε και DNA Νεάντερταλ δεν αποκλείει το ενδεχόμενο ο ιός να εισήλθε στον ανθρώπινο πληθυσμό μέσω παλαιότερης διασταύρωσης.
Σε κάθε περίπτωση, η μελέτη μετατοπίζει το χρονολόγιο της παρουσίας του HPV16 πολύ πιο πίσω στο παρελθόν και ενισχύει την άποψη ότι ορισμένοι ιοί που σήμερα θεωρούνται σημαντικοί παράγοντες νόσου συνοδεύουν τον άνθρωπο από τα πρώτα στάδια της ιστορίας του.
Ακολουθήστε μας και στο Google news