Ο ισπανικός θύλακας της Θέουτα στη βόρεια Αφρική βρέθηκε αιφνιδιαστικά αντιμέτωπος με ένα τεράστιο κύμα χιλιάδων ανθρώπων, προκαλώντας σοβαρή κρίση στην Ισπανία.
Μέχρι το απόγευμα της ίδιας ημέρας, 37.500 άτομα είχαν ήδη εγκαταλείψει τον θύλακα και είχαν επιστρέψει στο Μαρόκο, σύμφωνα με τα τοπικά μέσα που επικαλούνται το υπουργείο Εσωτερικών της Μαδρίτης. Αυτό σημαίνει πως περίπου τα τρία τέταρτα από τους σχεδόν 50.000 ανθρώπους που είχαν εισέλθει παράτυπα στην περιοχή τις τελευταίες ημέρες δεν βρίσκονται πλέον εκεί.
Αυτόπτες μάρτυρες που μίλησαν στη βρετανική εφημερίδα «The Times» περιέγραψαν μια ασυνήθιστη κατάσταση στα σύνορα. Ο Γιουσέφ Αλαουί ανέφερε ότι όταν η ομάδα του πλησίασε τα σύνορα την Πέμπτη, Μαροκινοί αστυνομικοί τούς κατεύθυναν ανοιχτά προς την ισπανική πλευρά, λέγοντας συνεχώς «πηγαίνετε από εκεί». Ανάλογη μαρτυρία έδωσε και ο Μοχάμεντ Αχμίντο, ο οποίος έμαθε για το κύμα εισόδου από τα κοινωνικά δίκτυα και άκουσε τους αστυνομικούς να του φωνάζουν «έλα στην Ισπανία». Δημοσιογράφοι του AFP παρακολούθησαν εκατοντάδες ανθρώπους να κολυμπούν γύρω από τον συνοριακό φράχτη προσπαθώντας να περάσουν, ενώ πολλοί έλεγαν πως είχαν ακούσει «ότι τα σύνορα άνοιξαν».
Η Ιταλία ανέστειλε προσωρινά τη συμφωνία Σένγκεν με την Ισπανία
Η κατάσταση πήρε ευρωπαϊκές διαστάσεις όταν η Ιταλία αποφάσισε να αναστείλει προσωρινά τη συμφωνία Σένγκεν αναφορικά με την Ισπανία. Ο υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι δήλωσε ότι το μέτρο ήταν απαραίτητο «για την ασφάλεια των πολιτών μας και την προστασία των ευρωπαϊκών συνόρων». Η ιταλική εφημερίδα «La Repubblica» μετέδωσε ότι η Ρώμη έκλεισε τα θαλάσσια και αεροπορικά σύνορα με την Ισπανία, κάτι που πρακτικά σημαίνει ότι οι ταξιδιώτες που φτάνουν αεροπορικώς ή ακτοπλοϊκώς θα υποβάλλονται σε νέους συνοριακούς ελέγχους.
Ο τραγικός απολογισμός και η ανθρωπιστική κρίση
Το κόστος σε ανθρώπινες ζωές είναι βαρύ. Τουλάχιστον 57 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους, οι περισσότεροι από πνιγμό στην προσπάθειά τους να κολυμπήσουν από το Μαρόκο προς τη Θέουτα. Ο πρόεδρος της περιοχής Χουάν Χεσούς Βίβας περιέγραψε την κατάσταση ως «απόλυτη ανθρωπιστική και κοινωνική έκτακτη ανάγκη» και ζήτησε από τη Μαδρίτη να κηρύξει κατάσταση εθνικής ανάγκης, καθώς και να στείλει στρατό. Τα κέντρα υποδοχής ξεχείλισαν και εκατοντάδες άνθρωποι κοιμόντουσαν στους δρόμους. Η κυβέρνηση ανταποκρίθηκε στέλνοντας στρατιωτικές δυνάμεις, όμως το υπουργείο Εσωτερικών απέκλεισε το ενδεχόμενο επίσημης κήρυξης κατάστασης έκτακτης ανάγκης, καθώς οι μεταναστευτικές ροές δεν εμπίπτουν στους κινδύνους που προβλέπει το σύστημα πολιτικής προστασίας.
Σκηνές χαράς και απόγνωσης
Παρά την τραγωδία, πολλοί από όσους κατάφεραν να περάσουν ζητωκραύγαζαν κατά την άφιξή τους σε ισπανικό έδαφος. «Viva España!» φώναζαν, ενώ άλλοι χαιρετούσαν με συνθήματα όπως «Αντίο Μαρόκο, γεια σου Ισπανία». Βίντεο από την παραλία Ταραχάλ έδειχναν πλήθη να τρέχουν στους κυματοθραύστες και τους δρόμους – κυρίως νεαροί άνδρες, αλλά και οικογένειες με γυναίκες και παιδιά. Οι ισπανικές δυνάμεις ασφαλείας επέδειξαν αυτοσυγκράτηση, προσπαθώντας απλώς να κατευθύνουν τον κόσμο προς το κέντρο υποδοχής.
Ο πολιτικός υποβολέας της κρίσης
Η Θέουτα, μαζί με τη Μελίλια, αποτελεί το μοναδικό χερσαίο σύνορο της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Αφρική. Το 2021, μια παρόμοια κρίση είχε οδηγήσει 8.000 ανθρώπους να εισβάλουν στον θύλακα μέσα σε 36 ώρες. Τότε, η Μαδρίτη είχε κατηγορήσει το Ραμπάτ για «εκβιασμό» στο πλαίσιο της διαμάχης για τη Δυτική Σαχάρα. Οι σχέσεις είχαν αποκατασταθεί το 2022, όταν ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσες χαρακτήρισε το μαροκινό σχέδιο αυτονομίας ως «την πιο σοβαρή βάση» για λύση. Τώρα, ορισμένοι αναλυτές συνδέουν τη νέα κρίση με το πρόσφατο ταξίδι του Σάντσες στην Αλγερία, τη χώρα που βρίσκεται σε αδιάλλακτη αντιπαράθεση με το Μαρόκο για το ίδιο ζήτημα. Παρότι δεν υπάρχουν αποδείξεις, κάποιοι εκτιμούν ότι το Ραμπάτ χαλάρωσε σκόπιμα τους ελέγχους για να στείλει πολιτικό μήνυμα.
Ο Σάντσες δήλωσε ότι «χρησιμοποιούνται όλα τα μέσα για την άμεση αντιμετώπιση της κατάστασης», ενώ ο υπουργός Εσωτερικών Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα αναμενόταν να μεταβεί στη Θέουτα για να εκτιμήσει την κατάσταση από κοντά. Το ζήτημα παραμένει βαθιά πολιτικό, καθώς και οι δύο ισπανικοί θύλακες διεκδικούνται από το Μαρόκο, ενώ στα σύνορά τους χιλιάδες άνθρωποι από την υποσαχάρια Αφρική περιμένουν συχνά την κατάλληλη στιγμή για να περάσουν στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
