Νέα σημαντικά ευρήματα φέρνει στο φως η φετινή υποβρύχια αρχαιολογική έρευνα στο ιστορικό ναυάγιο του πλοίου «Μέντωρ», το οποίο συνδέεται άμεσα με τη μεταφορά των γλυπτών του Παρθενώνα από τον Λόρδο Έλγιν.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Πολιτισμού, κατά τις έρευνες που πραγματοποιήθηκαν το 2025 από την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων, εντοπίστηκαν αντικείμενα από τον εξοπλισμό του πλοίου, θραύσματα καθημερινών σκευών, καθώς και τμήματα από την επιχάλκωση του ξύλινου σκαριού. Ανάμεσα στα ευρήματα ξεχωρίζει ένα μαρμάρινο διακοσμητικό θραύσμα, το οποίο φαίνεται να προέρχεται από το πολύτιμο φορτίο που μετέφερε το πλοίο.
Το ιστορικό του ναυαγίου
Το μπρίκι «Μέντωρ» βυθίστηκε το 1802 ανοιχτά του Αβλέμονα Κυθήρων, μεταφέροντας αρχαιότητες από την Ακρόπολη. Το πλοίο ανήκε στον Λόρδο Έλγιν και χρησιμοποιήθηκε για τη μεταφορά τμημάτων του γλυπτού διακόσμου των μνημείων της Αθήνας.
Η φετινή έρευνα, υπό τη διεύθυνση του αρχαιολόγου Δημήτρη Κουρκουμέλη-Ροδοστάμου, επικεντρώθηκε σε περιοχές δυτικά και βόρεια του σωζόμενου τμήματος του σκαριού.
Στην πρώτη ανασκαφική τομή δεν εντοπίστηκαν κατάλοιπα του πλοίου, γεγονός που ενισχύει την εκτίμηση ότι το σκαρί αποσυντέθηκε σχετικά γρήγορα μετά τη βύθισή του. Καθοριστικό ρόλο φαίνεται να έπαιξε και η πρώτη επιχείρηση ανέλκυσης του φορτίου το 1802, όταν σφουγγαράδες άνοιξαν το πέτσωμα του πλοίου για να αποκτήσουν πρόσβαση στο αμπάρι, επιταχύνοντας την καταστροφή του.
Αντίθετα, στη δεύτερη τομή εντοπίστηκαν σημαντικά στοιχεία, όπως:
-
αντικείμενα από τον εξαρτισμό του πλοίου
-
θραύσματα καθημερινών σκευών
-
κομμάτια από την επιχάλκωση, που προστάτευε τα ύφαλα μέρη
-
τμήμα πήλινης πλάκας, πιθανόν από τη μόνωση της εστίας
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ανεύρεση μαρμάρινου θραύσματος με διακοσμητική «σταγόνα», που πιθανόν ανήκει σε αρχιτεκτονικό στοιχείο, όπως επιστύλιο ή γείσο. Οι διαστάσεις του παρουσιάζουν ομοιότητες με αντίστοιχα στοιχεία του Παρθενώνα.
Πρόκειται για την πρώτη φορά που εντοπίζεται τμήμα γλυπτού διακόσμου από το φορτίο του «Μέντωρ», το οποίο σε μεγάλο βαθμό είχε ήδη ανελκυστεί στις αρχές του 19ου αιώνα.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η περαιτέρω μελέτη και συντήρηση του ευρήματος θα προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την προέλευσή του, αλλά και για την ιστορία της μεταφοράς των αρχαιοτήτων εκείνης της περιόδου.
Στην αποστολή συμμετείχε διεπιστημονική ομάδα ειδικών, μεταξύ των οποίων αρχαιολόγοι, θαλάσσιοι βιολόγοι, δύτες, συντηρητές και τεχνικοί βυθού, επιβεβαιώνοντας τη σημασία της έρευνας για την κατανόηση ενός από τα πιο εμβληματικά ναυάγια που συνδέονται με την πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας.
