Μια νέα αστρονομική μελέτη φέρνει τους επιστήμονες ένα βήμα πιο κοντά στην επίλυση του λεγόμενου «Hubble tension», ενός από τα μεγαλύτερα αινίγματα της σύγχρονης κοσμολογίας που αφορά τον ρυθμό διαστολής του σύμπαντος.
Για χρόνια, οι αστρονόμοι καταγράφουν αντικρουόμενες τιμές για τη λεγόμενη σταθερά του Χαμπλ, δηλαδή το πόσο γρήγορα διαστέλλεται το σύμπαν. Οι μετρήσεις που βασίζονται σε σχετικά κοντινά αντικείμενα, όπως οι υπερκαινοφανείς αστέρες τύπου Ia, δίνουν τιμές γύρω στα 73 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο ανά megaparsec. Αντίθετα, δεδομένα από το πρώιμο σύμπαν, όπως η κοσμική μικροκυματική ακτινοβολία, υποδεικνύουν χαμηλότερο ρυθμό, περίπου 68 km/s/Mpc.
Η νέα έρευνα προτείνει μια τρίτη, εναλλακτική μέθοδο μέτρησης, εστιάζοντας στην κίνηση γειτονικών ομάδων γαλαξιών, όπως αυτές γύρω από τον Centaurus A και τον M81. Αντί να βασίζονται σε φως ή ακτινοβολία, οι επιστήμονες ανέλυσαν την ισορροπία μεταξύ της βαρυτικής έλξης των γαλαξιών και της διαστολής του σύμπαντος.
Τα αποτελέσματα δείχνουν έναν ακόμη χαμηλότερο ρυθμό διαστολής, περίπου 64 km/s/Mpc, τιμή που πλησιάζει περισσότερο τις εκτιμήσεις από το πρώιμο σύμπαν και ενδέχεται να γεφυρώνει το χάσμα μεταξύ των δύο αντικρουόμενων μεθόδων.
Παράλληλα, τα ευρήματα θέτουν υπό αμφισβήτηση ορισμένες βασικές παραδοχές για τη δομή του σύμπαντος. Συγκεκριμένα, υποδεικνύουν ότι ίσως απαιτείται λιγότερη σκοτεινή ύλη για να εξηγηθεί η κίνηση των γαλαξιών, σε σχέση με ό,τι πίστευαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες.
Αν και η μέθοδος βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και χρειάζεται επιβεβαίωση με μεγαλύτερα δείγματα δεδομένων, θεωρείται πολλά υποσχόμενη. Μελλοντικές έρευνες και μεγάλα αστρονομικά προγράμματα ενδέχεται να δώσουν πιο οριστικές απαντήσεις, βοηθώντας να ξεκαθαριστεί αν το «πρόβλημα του Χαμπλ» οφείλεται σε μεθοδολογικά ζητήματα ή αν υποδεικνύει νέα, άγνωστη φυσική.
Σε κάθε περίπτωση, η προσπάθεια ακριβούς προσδιορισμού του ρυθμού διαστολής του σύμπαντος παραμένει κρίσιμη, καθώς συνδέεται άμεσα με την κατανόηση της εξέλιξης, της δομής και της τελικής μοίρας του σύμπαντος.