Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά στην έγκριση της εμπορικής συμφωνίας με τις χώρες της Mercosur, μετά τη συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στο Συμβούλιο της ΕΕ σε επίπεδο πρέσβεων στις Βρυξέλλες.
Σύμφωνα με αξιωματούχο της Κυπριακής Προεδρίας, διαμορφώνεται ευρεία στήριξη υπέρ της συμφωνίας, με τις προϋποθέσεις για την επίτευξη της απαιτούμενης «ειδικής πλειοψηφίας» να θεωρούνται πλέον εξασφαλισμένες.
Η διαδικασία προβλέπει γραπτή επιβεβαίωση των ψήφων από τις πρωτεύουσες των κρατών-μελών έως το απόγευμα, ώστε η επίσημη έγκριση να ανακοινωθεί εντός της ημέρας. Παρά τις αντιδράσεις από χώρες όπως η Γαλλία, η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Ιρλανδία και η Αυστρία, ο αριθμός τους δεν επαρκεί για να μπλοκάρει τη συμφωνία. Καθοριστική αποδείχθηκε η στάση της Ιταλίας, η οποία μετακινήθηκε υπέρ της έγκρισης, επικαλούμενη πρόσθετες εγγυήσεις για τον αγροτικό τομέα.
Με την έγκριση, τα κράτη-μέλη εξουσιοδοτούν την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να μεταβεί στην Παραγουάη για την επίσημη υπογραφή της συμφωνίας στις 12 Ιανουαρίου. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη εμπορική συμφωνία που έχει συνάψει έως σήμερα η ΕΕ, αν και για να τεθεί σε ισχύ θα απαιτηθεί και η έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Όπως επισημαίνεται από την Κυπριακή Προεδρία, οι διμερείς εγγυήσεις για τα ευαίσθητα αγροτικά προϊόντα ευθυγραμμίζονται με τις θέσεις της Ευρωβουλής.
Η ιταλική στροφή και οι αγροτικές εγγυήσεις
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι υποστήριξε ότι η Ρώμη δεν είχε ποτέ «ιδεολογικές αντιρρήσεις» απέναντι στη Mercosur, αλλά έθεσε ως όρο συγκεκριμένες δικλίδες ασφαλείας για τους αγρότες. Όπως δήλωσε, η Ιταλία εξασφάλισε μηχανισμό προστασίας για ευαίσθητα προϊόντα, ταμείο αποζημιώσεων για πιθανές ανισορροπίες στο εμπόριο, ενισχυμένους φυτοϋγειονομικούς ελέγχους στις εισαγωγές και δεσμεύσεις για πρόσθετη χρηματοδότηση της γεωργίας στο πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, η ιταλική κυβέρνηση έδωσε τη συγκατάθεσή της, μιλώντας για «βιώσιμη ισορροπία» μεταξύ αγροτικών και βιομηχανικών συμφερόντων.
Oργή και κινητοποιήσεις των αγροτών
Την ίδια στιγμή, η έγκριση της συμφωνίας έρχεται σε ένα ιδιαίτερα φορτισμένο κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον. Αγρότες σε ολόκληρη την Ευρώπη κινητοποιούνται μαζικά τα τελευταία δύο χρόνια, αντιδρώντας στο αυξανόμενο κόστος παραγωγής, στις φθηνές εισαγωγές και κυρίως, σε αυτό που χαρακτηρίζουν ως υπερβολική και αποκομμένη από την πραγματικότητα ρύθμιση.
Από την Ολλανδία και τους περιορισμούς στο άζωτο, μέχρι τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Βέλγιο και τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, οι διαμαρτυρίες έχουν κοινό παρονομαστή: την αίσθηση ότι οι κανονισμοί εφαρμόζονται οριζόντια, αγνοώντας τις τοπικές συνθήκες και επιβαρύνοντας δυσανάλογα τα μικρά και μεσαία αγροκτήματα. Οι παραγωγοί υποστηρίζουν ότι δεν αντιτίθενται στην περιβαλλοντική προστασία, αλλά σε πολιτικές που, όπως λένε, τιμωρούν την παραγωγή χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τη βιολογική και οικολογική πολυπλοκότητα της γεωργίας.
Στον πυρήνα της κριτικής βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και το πλέγμα κανονισμών που τη συνοδεύει. Οι αγρότες προειδοποιούν ότι η υπερρύθμιση οδηγεί στο κλείσιμο οικογενειακών εκμεταλλεύσεων, στη συγκέντρωση γης σε μεγάλα σχήματα και, τελικά, στην αποδυνάμωση της επισιτιστικής ασφάλειας. Όπως τονίζουν, όταν η γεωργία γίνεται οικονομικά ασύμφορη, η γη αλλάζει χέρια και η παραγωγή απομακρύνεται από τις τοπικές κοινωνίες.
Η συζήτηση αποκτά και διάσταση δημόσιας υγείας: παρά τις δεκαετίες ρυθμίσεων, οι δείκτες υγείας επιδεινώνονται, γεγονός που, κατά τους επικριτές, αποδεικνύει ότι το πρόβλημα δεν λύνεται με περισσότερη γραφειοκρατία αλλά με στοχευμένες πολιτικές που στηρίζουν τον παραγωγό και την ποιότητα της τροφής.
Η συμφωνία Mercosur αναδεικνύεται σε σημείο τομής για την ευρωπαϊκή αγροτική πολιτική. Από τη μία, η ΕΕ επιδιώκει γεωπολιτικά και οικονομικά οφέλη μέσω της ελεύθερης εμπορικής συνεργασίας. Από την άλλη, οι αγρότες εκπέμπουν σήμα κινδύνου, προειδοποιώντας ότι χωρίς ουσιαστική προσαρμογή των κανονισμών, η πρωτογενής παραγωγή στην Ευρώπη κινδυνεύει να αποδυναμωθεί περαιτέρω.
Το αν οι εγγυήσεις που συνοδεύουν τη συμφωνία θα αποδειχθούν επαρκείς ή αν θα εντείνουν τις αντιδράσεις, μένει να φανεί στην πράξη. Σε κάθε περίπτωση, το ζήτημα της γεωργίας παραμένει στο επίκεντρο ενός ευρύτερου πολιτικού και κοινωνικού διαλόγου για το μέλλον της Ευρώπης.
*Διαβάστε την συμφωνία της Mercosur εδώ
