Τρία βασικά εμπόδια στη συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν: Πυρηνικά, στενά του Ορμούζ και γεωπολιτική δυσπιστία

Σε κρίσιμο σταυροδρόμι βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, καθώς νέα διπλωματική πρωτοβουλία δρομολογείται στο Πακιστάν, με φόντο τον συνεχιζόμενο πόλεμο και την εύθραυστη εκεχειρία στη μέση ανατολή.

Ωστόσο, τρία βασικά εμπόδια εξακολουθούν να καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την επίτευξη συμφωνίας.

1. Πρώτο και κυριότερο αγκάθι αποτελεί το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Η Ουάσινγκτον απαιτεί τον πλήρη τερματισμό του εμπλουτισμού ουρανίου και την εγκατάλειψη κρίσιμων πυρηνικών δυνατοτήτων, ενώ το Ιράν επιμένει ότι το πρόγραμμα έχει ειρηνικό χαρακτήρα και θεωρεί «κόκκινη γραμμή» το δικαίωμα στην πυρηνική ανάπτυξη. Η απόσταση μεταξύ των δύο πλευρών παραμένει μεγάλη, παρά τις επαναλαμβανόμενες συνομιλίες.
2. Δεύτερο κρίσιμο ζήτημα είναι ο έλεγχος των στενών του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα περάσματα πετρελαίου παγκοσμίως. Η αμερικανική ναυτική παρουσία και ο αποκλεισμός ιρανικών λιμανιών έχουν προκαλέσει την αντίδραση της Τεχεράνης, η οποία έχει προχωρήσει σε επαναλαμβανόμενα κλεισίματα του περάσματος. Η εξέλιξη αυτή έχει εντείνει τις πιέσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας και λειτουργεί ως μοχλός διαπραγμάτευσης.
3. Τρίτο εμπόδιο αποτελεί η βαθιά γεωπολιτική δυσπιστία μεταξύ των δύο πλευρών, η οποία επιτείνεται από στρατιωτικές απειλές και αντικρουόμενες στρατηγικές επιδιώξεις. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει προειδοποιήσει ακόμη και για πλήγματα σε ιρανικές υποδομές εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία, την ώρα που η Τεχεράνη αμφισβητεί την αξιοπιστία της Ουάσινγκτον και θέτει προϋποθέσεις για τη συμμετοχή της στις συνομιλίες.

Παράλληλα, οι διαπραγματεύσεις στο Ισλαμαμπάντ δεν έχουν αποδώσει μέχρι στιγμής απτά αποτελέσματα, αν και θεωρούνται ένα σημαντικό βήμα επαναπροσέγγισης μετά από χρόνια έντασης. Η εμπλοκή περιφερειακών δυνάμεων και η πίεση για γρήγορη συμφωνία ενδέχεται, σύμφωνα με αναλυτές, να οδηγήσουν σε μια επιφανειακή λύση που δεν θα επιλύει τις βαθύτερες διαφορές.

Νέος γύρος διαπραγματεύσεων στο Πακιστάν με απειλές Τραμπ

Ο Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε ότι αμερικανική αντιπροσωπεία θα μεταβεί στο Πακιστάν για νέο γύρο διαπραγματεύσεων με το Ιράν, σε μια προσπάθεια να επιτευχθεί συμφωνία πριν από τη λήξη της εύθραυστης εκεχειρίας.

Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, οι συνομιλίες αναμένεται να πραγματοποιηθούν στο Ισλαμαμπάντ, με τη συμμετοχή κορυφαίων αξιωματούχων, μεταξύ των οποίων ειδικοί απεσταλμένοι και στενοί συνεργάτες του Αμερικανού προέδρου. Παρά τη διπλωματική κινητικότητα, η Τεχεράνη δεν έχει επιβεβαιώσει επισήμως τη συμμετοχή της, διατηρώντας επιφυλάξεις για τις προθέσεις της Ουάσινγκτον.

Την ίδια ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ υιοθέτησε ιδιαίτερα σκληρή ρητορική, καλώντας το Ιράν να αποδεχθεί τη συμφωνία και προειδοποιώντας ότι σε αντίθετη περίπτωση οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν σε εκτεταμένα πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές της χώρας, όπως ενεργειακές εγκαταστάσεις και γέφυρες. Οι δηλώσεις αυτές εντείνουν το ήδη τεταμένο κλίμα, εγείροντας ανησυχίες για περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση.

Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις διαδραματίζει και η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, τα οποία παραμένουν κλειστά λόγω της αντιπαράθεσης μεταξύ των δύο πλευρών. Το Ιράν έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα επιτρέψει τη διέλευση πλοίων όσο συνεχίζεται ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός, γεγονός που επηρεάζει σημαντικά τη διεθνή αγορά ενέργειας.

Παράλληλα, η εκεχειρία που βρίσκεται σε ισχύ πλησιάζει στη λήξη της, αυξάνοντας την πίεση για άμεση διπλωματική πρόοδο. Αναλυτές επισημαίνουν ότι, παρά τις ενδείξεις επανέναρξης του διαλόγου, οι διαφορές μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν παραμένουν βαθιές, ιδίως σε ζητήματα όπως το πυρηνικό πρόγραμμα και η περιφερειακή επιρροή της Τεχεράνης.

Το Πακιστάν, που έχει αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή, επιχειρεί να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών, ωστόσο το αποτέλεσμα των συνομιλιών παραμένει αβέβαιο. Με το ενδεχόμενο νέας ανάφλεξης να παραμένει ανοιχτό, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με έντονη ανησυχία τις εξελίξεις.