Πέντε σημαντικές αρχαιότητες επαναπατρίστηκαν στην Ελλάδα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, σε μια τελετή που πραγματοποιήθηκε στο Γενικό Προξενείο της χώρας στο Σικάγο, παρουσία της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη.
Η παράδοση των αντικειμένων σηματοδοτεί ακόμη μία επιτυχία στις προσπάθειες της ελληνικής πολιτείας για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών που είχαν απομακρυνθεί παράνομα ή βρίσκονταν σε ιδιωτικές συλλογές στο εξωτερικό.
Τα αντικείμενα περιλαμβάνουν δύο μελανόμορφα αγγεία αττικής προέλευσης του 6ου αιώνα π.Χ., συγκεκριμένα έναν αμφορέα και μία όλπη, ένα χάλκινο κάτοπτρο της Ύστερης Αρχαϊκής έως Κλασικής περιόδου, καθώς και ένα ακέφαλο μαρμάρινο άγαλμα του Ερμή, που χρονολογείται από τον 1ο αιώνα π.Χ. έως τον 1ο αιώνα μ.Χ. Στη συλλογή περιλαμβάνεται επίσης τμήμα ανάγλυφου με παράσταση της θεάς Αθηνάς, το οποίο ανάγεται στον 2ο αιώνα μ.Χ.
Τα έργα είχαν περιέλθει στην κατοχή της οικογένειας Richard και Mary L. Gray κατά τις δεκαετίες του 1970 και 1980. Τον Μάιο του 2025, τα παιδιά της οικογένειας, Harry, Jennifer και Paul Gray, ήρθαν σε επικοινωνία με τις ελληνικές αρχές και αποφάσισαν την οικειοθελή επιστροφή των αρχαιοτήτων. Η διαδικασία ολοκληρώθηκε με τη συμβολή της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του Υπουργείου Πολιτισμού.
Κατά την τελετή παράδοσης, η Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε τον επαναπατρισμό ως «μια ακόμη ιστορία νόστου», υπογραμμίζοντας τη σημασία της επιστροφής των έργων στον τόπο δημιουργίας τους. Εξέφρασε την ευγνωμοσύνη της προς την οικογένεια Gray, κάνοντας λόγο για πράξη γενναιοδωρίας και υπευθυνότητας, που συμβάλλει ουσιαστικά στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η υπουργός τόνισε επίσης ότι οι οικειοθελείς επιστροφές αρχαιοτήτων αποτελούν πλέον σταθερό αποτέλεσμα διεθνούς συνεργασίας και συστηματικής προσπάθειας, σημειώνοντας ότι τα τελευταία χρόνια έχουν επαναπατριστεί πάνω από 200 αντικείμενα από 17 χώρες. Παράλληλα, επεσήμανε τον καθοριστικό ρόλο των πολιτών και ιδιωτών συλλεκτών στη μάχη κατά της αρχαιοκαπηλίας.
Η ίδια ευχαρίστησε όλους τους εμπλεκόμενους διπλωμάτες και υπηρεσιακούς παράγοντες για τη συμβολή τους στη διαδικασία, με ιδιαίτερη αναφορά στον πρώην Γενικό Πρόξενο στο Σαν Φρανσίσκο Γρηγόριο Τασσιόπουλο και τον Γενικό Πρόξενο στο Σικάγο Εμμανουήλ Κουμπαράκη.
Στην τελετή παρευρέθηκαν, μεταξύ άλλων, η Πρόξενος Γεωργία Τασιοπούλου, εκπρόσωποι του Gray Collection Trust και στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού, επιβεβαιώνοντας τη διεθνή διάσταση της συνεργασίας για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών στην Ελλάδα.
