Η γερμανική κυβέρνηση σχεδιάζει μία από τις μεγαλύτερες μεταρρυθμίσεις στην ασφάλιση μακροχρόνιας φροντίδας από τη θέσπισή της.
Το προσχέδιο νόμου προβλέπει υψηλότερες εισφορές, αυστηρότερους κανόνες για την αναγνώριση των αναγκών φροντίδας, περικοπές παροχών, αλλά και αυτόματη προσαρμογή των επιδομάτων στον πληθωρισμό.
Το πρόβλημα: Η ασφάλιση μακροχρόνιας φροντίδας είναι βαθιά χρεωμένη
Η πίεση για δράση είναι τεράστια. Σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας, τα επιδόματα της ασφάλισης μακροχρόνιας φροντίδας μπορούσαν πρόσφατα να εξασφαλιστούν μόνο μέσω ομοσπονδιακών δανείων. Το έλλειμμα για το 2027 υπολογίζεται ήδη σε 7,6 δισεκατομμύρια ευρώ. Από το 2028 και μετά, η ανάγκη χρηματοδότησης εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 18,6 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Στόχος του νομοσχεδίου είναι η οικονομική σταθεροποίηση του συστήματος, το οποίο παραμένει ελλειμματικό εδώ και χρόνια.
Πιο ακριβά για άτεκνους, υψηλόμισθους και μίνι θέσεις εργασίας
Για να αυξηθούν τα έσοδα, η κυβέρνηση προτείνει σειρά μέτρων:
Αύξηση εισφοράς για άτεκνους: Από 4,2% σε 4,3% από τις αρχές του 2027. Το μέτρο αναμένεται να αποφέρει περίπου 1,1 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Αύξηση ανώτατου ορίου εισφορών: Θα εξισωθεί με εκείνο της νόμιμης ασφάλισης υγείας, ώστε τα υψηλότερα εισοδήματα να συνεισφέρουν περισσότερο.
Υποχρεωτικές εισφορές από μίνι θέσεις εργασίας: Το μέτρο αυτό αναμένεται να αποφέρει περίπου 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Περιορισμός της δωρεάν συνασφάλισης συζύγων: Από το 2028, η αλλαγή αυτή θα επιφέρει επιπλέον 350 εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Η ακριβής μορφή των περιορισμών παραμένει ασαφής.
Η ασφάλιση δεν θα είναι πλήρες δίχτυ ασφαλείας – Στροφή στην ιδιωτική πρόνοια
Η κυβέρνηση καθιστά σαφές ότι η ασφάλιση μακροχρόνιας φροντίδας θα συνεχίσει να καλύπτει μόνο μέρος του πραγματικού κόστους. Όπως αναφέρεται στο προσχέδιο: «Από την εισαγωγή της, η ασφάλιση μακροχρόνιας φροντίδας αποτελεί ένα σύστημα μερικών παροχών· στο μέλλον θα μπορεί να καλύπτει μόνο ένα μέρος του κόστους μακροχρόνιας φροντίδας.»
Για τον λόγο αυτό, προωθείται η προσωπική ευθύνη και η ιδιωτική πρόνοια. Προβλέπονται φορολογικά κίνητρα για ιδιωτική συμπληρωματική ασφάλιση μακροχρόνιας φροντίδας, καθώς και για εταιρικά προγράμματα.
Αυστηρότερη αξιολόγηση – Δυσκολότερη η πρόσβαση σε υψηλότερα επίπεδα φροντίδας
Ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα σημεία αφορά την αλλαγή στη διαδικασία αξιολόγησης των αναγκών φροντίδας. Στόχος είναι να «επιβραδυνθεί η αύξηση του αριθμού των ατόμων που χρειάζονται φροντίδα». Η ασφάλιση θα επικεντρωθεί περισσότερο στην πρόληψη, την αποκατάσταση και τη διατήρηση της ανεξαρτησίας.
Οι επικριτές βλέπουν στην πράξη αυστηρότερα κριτήρια για την αναγνώριση ανάγκης φροντίδας. Η εξοικονόμηση από τις ρυθμίσεις αυτές υπολογίζεται σε 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ το 2028 και πάνω από 4 δισεκατομμύρια ευρώ το 2030.
Περικοπές: Καταργείται το επίδομα ανακούφισης για το επίπεδο 1
Η κυβέρνηση σχεδιάζει εξοικονομήσεις και στην πλευρά των δαπανών:
Κατάργηση του ισχύοντος επιδόματος ανακούφισης για το επίπεδο φροντίδας 1. Αντικαθίσταται από δικαίωμα σε υποστήριξη φροντίδας, με έμφαση στην πρόληψη και την ανεξαρτησία.
Μερική καταβολή του προϋπολογισμού ανακούφισης για τα επίπεδα 2 και 3 μόνο τους πρώτους μήνες μετά την ταξινόμηση.
Μεγαλύτερη περίοδος αναμονής για τους τρόφιμους οίκων ευγηρίας προτού αυξηθούν οι κρατικές επιβαρύνσεις για τα έξοδα που πληρώνουν από την τσέπη τους.
Παράλληλα: Αυτόματη προσαρμογή επιδομάτων στον πληθωρισμό
Από το 2028, τα επιδόματα ασφάλισης μακροχρόνιας φροντίδας θα προσαρμόζονται τακτικά στην εξέλιξη των τιμών (πληθωρισμό). Η κυβέρνηση εκτιμά ότι έτσι θα περιοριστεί η συνεχής αύξηση των ιδίων συμμετοχών.
Πού θα εξοικονομηθούν δισεκατομμύρια – Οι πέντε βασικοί άξονες
Σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας, οι μεγαλύτερες εξοικονομήσεις επιτυγχάνονται στους εξής τομείς:
| Μέτρο | Εξοικονόμηση (2028) |
|---|---|
| Αυστηρότερη αξιολόγηση περίθαλψης | 2,5 δισ. € |
| Μεγαλύτεροι χρόνοι αναμονής για υψηλότερα επιδόματα οίκων ευγηρίας | 2,7 δισ. € |
| Χαμηλότερη προσαρμογή παροχών | 4,05 δισ. € |
| Μείωση εισφορών για φροντιστές οικογενειών | 1,9 δισ. € |
| Περικοπές στον προϋπολογισμό ανακούφισης | ~1 δισ. € |
Υποχρεωτική η υποστήριξη φροντίδας – Με κίνδυνο διακοπής του προϋπολογισμού
Μία από τις εκτενέστερες καινοτομίες είναι η υποχρεωτική υποστήριξη φροντίδας. Όσοι χρησιμοποιούν τον προϋπολογισμό ανακούφισης θα υποχρεούνται σε τακτικές συναντήσεις με συμβούλους φροντίδας. Σε περίπτωση αδικαιολόγητης απώλειας ραντεβού, ο προϋπολογισμός μπορεί να μειωθεί ή και να αποσυρθεί πλήρως.
Επιπλέον, ειδικά εκπαιδευμένοι σύμβουλοι θα επισκέπτονται αυτόματα όσους λαμβάνουν αξιολόγηση φροντίδας, για να ελέγχουν την κατάσταση, να συμβουλεύουν συγγενείς και να βοηθούν σε αιτήσεις.
Στήριξη στην κατ’ οίκον φροντίδα – Περισσότερο από 80% των ατόμων φροντίζονται ήδη στο σπίτι
Η κυβέρνηση θέτει σαφή προτεραιότητα την ενίσχυση της φροντίδας στο σπίτι, η οποία είναι σημαντικά φθηνότερη από τη διαμονή σε οίκους ευγηρίας. Προβλέπονται:
Υποστήριξη προσωπικής φροντίδας
Διαχείριση δύσκολων περιπτώσεων
Βοήθεια σε καταστάσεις κρίσης
Ενδιάμεσος προϋπολογισμός για επείγουσες ανάγκες (π.χ. όταν ο κύριος φροντιστής αρρωστήσει ξαφνικά)
Ψηφιοποίηση: «Cockpit φροντίδας» και 1,6 δισ. ευρώ για τεχνολογία
Στο σχέδιο περιλαμβάνεται η δημιουργία ενός ψηφιακού «cockpit φροντίδας», μέσω του οποίου όσοι χρειάζονται φροντίδα θα μπορούν να διαχειρίζονται υπηρεσίες, να υποβάλλουν αιτήσεις, να συγκρίνουν παρόχους και να αντλούν πληροφορίες.
Παράλληλα, διατίθενται 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ για την ψηφιοποίηση των μονάδων φροντίδας, με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας και την ανακούφιση των εργαζομένων.
Προειδοποίηση ειδικού: «Τα έξοδα από την τσέπη είναι ήδη παράλογα υψηλά»
Ο οικονομολόγος νοσηλευτικής Heinz Rothgang (Βρέμη) χαρακτηρίζει απαραίτητες τις περαιτέρω μεταρρυθμίσεις, αλλά προειδοποιεί:
«Τα έξοδα που καταβάλλονται από την τσέπη των ασθενών σε οίκους ευγηρίας είναι πλέον παράλογα υψηλά.»
Όπως επισημαίνει, ακόμα και σήμερα περισσότερο από 80% όσων χρειάζονται φροντίδα φροντίζονται στο σπίτι – με περισσότερους από τους μισούς να μην έχουν επαγγελματική βοήθεια, με αποτέλεσμα πολλά μέλη οικογενειών να φτάνουν στα όριά τους.
