Ομοσπονδιακή κυβέρνηση και κρατίδια ενέκριναν τη δέσμη μέτρων που αλλάζει ριζικά την επαφή του πολίτη με τις δημόσιες υπηρεσίες. Από την ηλεκτρονική αλληλογραφία αντί για έντυπη, μέχρι την ψηφιακή άδεια οδήγησης και το επίδομα τέκνων χωρίς αίτηση.
Σε μια κίνηση που χαρακτηρίζεται ορόσημο για τη λειτουργία του γερμανικού κράτους, ο ομοσπονδιακός καγκελάριος και οι επικεφαλής των 16 κρατιδίων κατέληξαν σήμερα, σε ένα φιλόδοξο κοινό πρόγραμμα εκσυγχρονισμού της δημόσιας διοίκησης και αποψίλωσης της περιττής γραφειοκρατίας.
Πρόκειται για την πιο συντονισμένη και δομημένη προσπάθεια, με στόχο να γίνει το κράτος πιο αποτελεσματικό, πιο γρήγορο και πιο φιλικό απέναντι στους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Το σκεπτικό πίσω από την απόφαση δεν είναι τεχνοκρατικό, είναι βαθιά πολιτικό και δημοκρατικό.
Όπως τονίζεται στη διακήρυξη, ο εκσυγχρονισμός του κράτους δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά προϋπόθεση για να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς. Μια δημόσια διοίκηση που λειτουργεί, που ανταποκρίνεται γρήγορα και σέβεται τον χρόνο του πολίτη είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίζεται μια υγιής δημοκρατία. Και αυτό ακριβώς επιδιώκει η συμφωνία: να αποδείξει ότι το κράτος μπορεί να είναι σύμμαχος και όχι εμπόδιο στην καθημερινότητα.
Η καρδιά της συμφωνίας χτυπά σε δύο παράλληλα κείμενα που εγκρίθηκαν την ίδια μέρα:
Την πρώτη έκθεση προόδου για την ομοσπονδιακή ατζέντα εκσυγχρονισμού
και την ενδιάμεση έκθεση για το σύμφωνο επιτάχυνσης σχεδιασμού, αδειοδότησης και υλοποίησης.
Η Ατζέντα, που είχε συμφωνηθεί τον Δεκέμβριο του 2025, περιλαμβάνει πάνω από 200 συγκεκριμένα μέτρα με δεσμευτικές προθεσμίες. Από αυτά, και τα 60 που χαρακτηρίστηκαν βραχυπρόθεσμα έχουν ήδη μπει σε τροχιά υλοποίησης, ενώ 15 ολοκληρώθηκαν πλήρως μέσα σε μόλις έξι μήνες.
Το σύμφωνο επιτάχυνσης από την άλλη, που χρονολογείται από τον Νοέμβριο του 2023, έχει ήδη υλοποιήσει το 60% των δράσεών του, με έμφαση σε ενέργεια, μεταφορές, ψηφιακές υποδομές και δόμηση.
Από τη θεωρία στην πράξη, οι αλλαγές που έρχονται είναι τέτοιες που θα τις νιώσει ο κάθε πολίτης στην καθημερινότητά του. Ίσως η πιο εμβληματική τομή αφορά την επικοινωνία με τις δημόσιες υπηρεσίες: η χειρόγραφη υπογραφή και η αλληλογραφία με συστημένες επιστολές δίνουν τη θέση τους στη απλή αλληλογραφία. Οι αυστηρές απαιτήσεις έγγραφου τύπου καταργούνται μαζικά, πλέον, ένα ηλεκτρονικό μήνυμα αρκεί για να ξεκινήσει μια διαδικασία και η διοίκηση υποχρεούται να απαντά με τον ίδιο τρόπο.
Οι βεβαιώσεις γνησίου αντιγράφου περιορίζονται δραστικά, ενώ η ηλεκτρονική κοινοποίηση διοικητικών πράξεων γίνεται ο κανόνας. Την ίδια στιγμή, μια σειρά από υπηρεσίες που μέχρι σήμερα απαιτούσαν φυσική παρουσία, χαρτιά και ουρές, περνούν ολοκληρωτικά στην ψηφιακή σφαίρα. Το επίδομα τέκνων (Kindergeld) θα καταβάλλεται πλέον χωρίς να χρειάζεται αίτηση, από το 2027, για κάθε νέο παιδί οικογένειας που ήδη λαμβάνει το επίδομα, η διαδικασία θα γίνεται αυτόματα. Σε δεύτερο χρόνο, το μέτρο θα επεκταθεί και στο πρώτο παιδί. Αντίστοιχα, η αίτηση για το επίδομα γονικής άδειας (Elterngeld) θα υποστηρίζεται από ενιαία κεντρική υποδομή πληροφορικής, απαλλάσσοντας τους γονείς από το να δίνουν τα ίδια στοιχεία σε διαφορετικές υπηρεσίες.
Μεγάλη ανάσα φέρνουν οι παρεμβάσεις και στα ζητήματα ταυτοτήτων και κατοικίας. Η αλλαγή διεύθυνσης κατοικίας θα γίνεται υποχρεωτικά ηλεκτρονικά σε όλους τους δήμους της χώρας. Ταυτόχρονα, δημιουργείται ενιαίο ομοσπονδιακό μητρώο διαβατηρίων και ταυτοτήτων, που απαλλάσσει περίπου 6.000 δημοτικές αρχές και προξενικές υπηρεσίες από τη διαχείριση επιμέρους μητρώων. Ο πολίτης θα μπορεί να υποβάλει ψηφιακά την αίτηση για νέα ταυτότητα και να την παραλάβει στο σπίτι του, ενώ στα γραφεία θα μεταβαίνει μόνο για την καταγραφή των βιομετρικών στοιχείων και αυτό με ψηφιακή λήψη φωτογραφίας επί τόπου. Για τους άνω των 70 ετών, η ισχύς του δελτίου ταυτότητας γίνεται απεριόριστη χρονικά, ενώ για όλους τους πολίτες καταργείται η υποχρέωση ενημέρωσης της διεύθυνσης στο διαβατήριο.
Στο μέτωπο της κινητικότητας, η ψηφιοποίηση χτυπά και την άδεια κυκλοφορίας οχημάτων: η διαδικασία ταξινόμησης και απεγγραφής γίνεται πλήρως ηλεκτρονικά, σε τιμή χαμηλότερη από την επίσκεψη στην υπηρεσία, ενώ η εφαρμογή i-Kfz επιτρέπει την ψηφιακή αποθήκευση της άδειας στο κινητό, τέλος το ψάξιμο στο ντουλαπάκι του αυτοκινήτου.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει δυναμικά στην εξίσωση του εκσυγχρονισμού. Η πλατφόρμα SPARK, μια σπονδυλωτή λύση υποβοήθησης με ΑΙ, έχει σχεδιαστεί για να υποστηρίζει πολύπλοκες διαδικασίες αδειοδότησης. Από την εξαγωγή και δόμηση δεδομένων μέχρι τον έλεγχο πληρότητας και τη νομική αξιολόγηση, τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης προετοιμάζουν το έδαφος, αφήνοντας την τελική απόφαση στον άνθρωπο-υπάλληλο.
Το σύστημα δοκιμάζεται ήδη σε πλατφόρμες του Αμβούργου και της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας σε άδειες που αφορούν το δίκτυο υδρογόνου και βιομηχανικές εγκαταστάσεις, ενώ ο κώδικας διατίθεται ως ανοιχτό λογισμικό ώστε να επαναχρησιμοποιηθεί από κάθε ενδιαφερόμενο φορέα. Παράλληλα, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση και τα κρατίδια ετοιμάζουν την «Εφαρμογή Γερμανία» (Deutschland-App), ένα ψηφιακό σημείο επαφής που θα συγκεντρώνει το σύνολο των κρατικών υπηρεσιών σε ένα σημείο, με πρόσβαση 24 ώρες το 24ωρο. Ένα πρωτότυπο ήδη λειτουργεί και εντοπίζονται οι υπηρεσίες που θα ψηφιοποιηθούν κατά προτεραιότητα με χρήση ΑΙ. Τον Ιανουάριο του 2027 αναμένεται και το ψηφιακό πορτοφόλι (digitale Brieftasche), όπου οι πολίτες θα μπορούν να αποθηκεύουν την ταυτότητά τους ως «ψηφιακό δίδυμο», μαζί με πιστοποιητικά γέννησης, διπλώματα οδήγησης, απολυτήρια και εισιτήρια.
Ένα από τα πλέον ρηξικέλευθα μέτρα είναι η θέσπιση της «πλασματικής έγκρισης» (Genehmigungsfiktion). Εάν μια δημόσια αρχή δεν απαντήσει σε αίτημα, λ.χ. για άδεια δόμησης ή επαγγελματική άδεια, εντός της ταχθείσας προθεσμίας, συνήθως τριών μηνών, η άδεια θεωρείται χορηγημένη. Το βάρος μετατοπίζεται από τον πολίτη στη διοίκηση: το κράτος οφείλει να παραδώσει, αλλιώς η σιωπή του ερμηνεύεται ως συναίνεση. Η λογική αυτή συνδυάζεται με την ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης, καθώς ήδη από τον Απρίλιο του 2026 δοκιμάζεται πιλοτικά το πλήρως ηλεκτρονικό αστικό δικαστήριο για μικροδιαφορές, ενώ σχεδιάζεται και ψηφιακή πλατφόρμα επικοινωνίας δικαστηρίων και διαδίκων.
Στο σκέλος των υποδομών, τα επιτεύγματα είναι ήδη μετρήσιμα. Η αδειοδότηση χερσαίων αιολικών πάρκων έφτασε σε επίπεδο-ρεκόρ το 2025, με εγκεκριμένη ισχύ 21 γιγαβάτ, ενώ ο μέσος χρόνος έγκρισης μειώθηκε κατά 20% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Μόνο το πρώτο τρίμηνο του 2026 εγκρίθηκαν επιπλέον 4,2 γιγαβάτ. Στα δίκτυα ηλεκτρισμού, το 2025 αδειοδοτήθηκαν 2.208 χιλιόμετρα, αύξηση 23% μέσα σε έναν χρόνο. Η ψηφιακή συνδεσιμότητα έχει φτάσει σε σημείο όπου το 99,6% των νοικοκυριών καλύπτεται από 5G και περίπου 20 εκατομμύρια συνδέσεις οπτικής ίνας έχουν εγκατασταθεί, 3,8 εκατομμύρια περισσότερες από το 2024. Στις μεταφορές, το Υποδομών-Μέλλον νομοσχέδιο (Infrastruktur-Zukunftsgesetz) δίνει προτεραιότητα σε αυτοκινητόδρομους, σιδηροδρόμους, γέφυρες και υδάτινους δρόμους, ενώ η ηλεκτροκίνηση ενισχύεται από 195.380 δημόσια σημεία φόρτισης, άνοδος 77% από τον Σεπτέμβριο του 2023.
Στον τομέα της στέγασης, ο λεγόμενος «Bau-Turbo» που θεσπίστηκε στα τέλη του 2025 άρχισε να αποδίδει: οι νέες άδειες οικοδομών αυξήθηκαν κατά 11% και οι εγκρίσεις για κατοικίες κατέγραψαν άνοδο για πρώτη φορά από το 2021. Ο μηχανισμός επιτρέπει ανέγερση ακόμα και εκεί όπου το σχέδιο πόλης δεν το προέβλεπε, εφόσον ο δήμος συναινεί. Σε επίπεδο κρατιδίων, προωθούνται η απαλλαγή από άδεια για δωμάτια σε σοφίτες και ο νέος «τύπος Ε» κτιρίου που ανοίγει χώρο σε καινοτόμες κατασκευαστικές λύσεις.
Η απογραφειοκρατικοποίηση φτάνει και στον σκληρό πυρήνα της οικονομίας. Οι επιχειρήσεις βλέπουν τις υποχρεώσεις στατιστικής αναφοράς να μειώνονται μέσω τριών νομοσχεδίων, ενώ ειδικές ρυθμίσεις περιορίζουν τη γεωργική τεκμηρίωση. Στις δημόσιες συμβάσεις, η μεταρρύθμιση απλοποιεί τις διαδικασίες κάτω των ευρωπαϊκών ορίων, δημιουργεί κεντρικές αρχές προμηθειών και χτίζει μια ψηφιακή «Αγορά της Γερμανίας». Για τις επενδύσεις των δήμων, το Kommunalcockpit προσφέρει δεδομένα και αναλύσεις ώστε κάθε ευρώ να πιάνει τόπο.
