Έναν βαρύ απολογισμό της μεταπολιτευτικής διαδρομής και μια ψύχραιμη προειδοποίηση για το αύριο καταθέτει ο καθηγητής Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου, Κώστας Δημουλάς.
Μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό 98.4 και τον δημοσιογράφο Γιώργο Σαχίνη, ο κ. Δημουλάς περιέγραψε ένα πολιτικό σύστημα που κλείνει τον ιστορικό του κύκλο μέσα σε συνθήκες παρακμής και σήψης, αλλά ταυτόχρονα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο μεταίχμιο, εκεί όπου το παλιό δεν λέει να φύγει και το καινούργιο δεν έχει ακόμη γεννηθεί.
Κόμματα-καρτέλ: Όταν η πολιτική γίνεται κλειστή λέσχη
Η έννοια των «κομμάτων-καρτέλ» δεν είναι απλώς μια ακαδημαϊκή διατύπωση. Είναι η ζωντανή εμπειρία ενός συστήματος όπου τα κόμματα εξουσίας αυτοσυντηρούνται μοιράζοντας κρατικούς πόρους, λειτουργούν συντεχνιακά και έχουν αποκοπεί από τις κοινωνικές διεργασίες. Σύμφωνα με τον κ. Δημουλά, το φαινόμενο αυτό αναπαράγεται διαρκώς με κύριο καύσιμο την επικοινωνιακή πολιτική. Δεν παράγεται όραμα, δεν συγκρούονται ιδέες· παράγεται διαχείριση εντυπώσεων.
Αυτό που κυριαρχεί είναι τα «νεφελώματα πολιτικής». Ο όρος είναι ιδιαίτερα εύστοχος, καθώς περιγράφει μια κατάσταση όπου οι πολιτικές προτάσεις δεν έχουν στρατηγικό βάθος αλλά παραμένουν ηθελημένα ασαφείς, θολές και αποσπασματικές. Μοιάζουν με κάτι, υπόσχονται κάτι, αλλά τελικά δεν δεσμεύουν κανέναν και τίποτα. Είναι ομίχλη, όχι σχέδιο. Και μέσα σε αυτή την ομίχλη, η κοινωνία έχει αρχίσει να βαδίζει μόνη της.
Η κοινωνία σε παράλληλη τροχιά
Ο κ. Δημουλάς ανέδειξε το πιο ανησυχητικό σύμπτωμα της εποχής: την πλήρη αποσύνδεση ανάμεσα στην επίσημη πολιτική ζωή και τα πραγματικά προβλήματα των πολιτών. Όταν οι άνθρωποι δεν αναγνωρίζουν την καθημερινότητά τους στη δημόσια συζήτηση, όταν η ακρίβεια, η εργασιακή ανασφάλεια και το στεγαστικό ζήτημα μένουν χωρίς ουσιαστική απάντηση, τότε κοινωνία και πολιτική κινούνται σε παράλληλες πορείες που δεν συναντώνται ποτέ πραγματικά.
Το κενό που δημιουργείται είναι επικίνδυνο. Δεν είναι απλώς απογοήτευση ή αποχή· είναι μια σιωπηλή απονομιμοποίηση του συνολικού πλαισίου. Και το πιο ανησυχητικό είναι ότι, όπως σημείωσε ο καθηγητής, το νέο δεν έχει εμφανιστεί. Ούτε από την πίεση της κοινωνίας, η οποία δεν έχει βρει ακόμη τρόπους να εκφράσει συλλογικά τη δυσαρέσκειά της, ούτε από την ανάδυση νέων πολιτικών στελεχών που θα μιλούσαν με γλώσσα έξω από το υπάρχον σκηνικό.
Στο μεταίχμιο: Τι θα γεννηθεί από την παρακμή;
Η ανάλυση του Κώστα Δημουλά δεν προσφέρει εύκολη αισιοδοξία, αλλά προσφέρει κάτι πιο χρήσιμο: μια νηφάλια χαρτογράφηση της στιγμής. Είμαστε, λέει, σε ένα μεταίχμιο. Ο μεταπολιτευτικός κύκλος τελειώνει με σημάδια που παραπέμπουν σε εξάντληση του μοντέλου, όμως η επόμενη μέρα δεν έχει ακόμη περιεχόμενο. Το ερώτημα που αφήνει ανοιχτό είναι αν η κοινωνία θα παραμείνει απλώς σε παράλληλη πορεία, ή αν κάποια στιγμή θα απαιτήσει να ξανασυναντηθεί με την πολιτική σε μια νέα βάση.
