Καθημερινά σχηματίζονται τεράστιες ουρές έξω από το Αστυνομικό Μέγαρο Λάρισας. Σύμφωνα με πληροφορίες και καταγγελίες πολιτών, περισσότεροι από 200 άνθρωποι προσέρχονται καθημερινά στο Γραφείο Διαβατηρίων και περιμένουν ατελείωτες ώρες μέσα στην αφόρητη ζέστη και σε συνθήκες καύσωνα.
Από αυτούς, υπολογίζεται ότι εξυπηρετούνται περίπου 70 πολίτες την ημέρα. Οι υπόλοιποι αναγκάζονται να αποχωρήσουν χωρίς να καταθέσουν την αίτησή τους και να επιστρέψουν την επόμενη ημέρα, ξεκινώντας και πάλι από την αρχή. Η ίδια ταλαιπωρία επαναλαμβάνεται καθημερινά, χωρίς αριθμό προτεραιότητας που να κατοχυρώνεται για την επόμενη ημέρα και χωρίς προγραμματισμένο ραντεβού.
Η ίδια η Διεύθυνση Διαβατηρίων αναφέρει ότι στην Ελλάδα δεν απαιτείται ραντεβού και ότι οι πολίτες εξυπηρετούνται με σειρά προτεραιότητας.
Παράλληλα, η αίτηση δεν μπορεί να υποβληθεί ηλεκτρονικά, αλλά απαιτείται αυτοπρόσωπη παρουσία. Πρόκειται για ένα σύστημα που, μπροστά στην αυξημένη ζήτηση, οδηγεί αναπόφευκτα σε πολύωρη αναμονή και καθημερινό συνωστισμό.
Αγώνας δρόμου πριν από τις 3 Αυγούστου
Οι περισσότεροι πολίτες προσπαθούν να εκδώσουν διαβατήριο χρησιμοποιώντας την παλαιού τύπου αστυνομική τους ταυτότητα. Η προθεσμία λήγει στις 2 Αυγούστου 2026. Από τις 3 Αυγούστου 2026, οι αιτούντες άνω των 12 ετών θα πρέπει υποχρεωτικά να επιδεικνύουν ταυτότητα νέου τύπου για την έκδοση ελληνικού διαβατηρίου.
Η συγκεκριμένη ημερομηνία ήταν γνωστή εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα. Παρ’ όλα αυτά, δεν φαίνεται να υπήρξε ο απαραίτητος προγραμματισμός για την αντιμετώπιση της αναμενόμενης αύξησης των αιτήσεων. Δεν προβλέφθηκε εγκαίρως επαρκής ενίσχυση του προσωπικού, ηλεκτρονικό σύστημα ραντεβού, διανομή αριθμών προτεραιότητας ή παράταση του ωραρίου ανάλογη με τις πραγματικές ανάγκες.
Αποτέλεσμα είναι πολίτες κάθε ηλικίας, ακόμη και ηλικιωμένοι ή άνθρωποι με προβλήματα υγείας, να περιμένουν για ώρες έξω από το κτίριο, χωρίς καμία βεβαιότητα ότι τελικά θα εξυπηρετηθούν.
Καταγγελίες για απόρριψη αιτήσεων λόγω ταυτοπροσωπίας
Παράλληλα, διατυπώνονται παράπονα από πολίτες των οποίων οι αιτήσεις απορρίπτονται επειδή η παλιά φωτογραφία της ταυτότητάς τους δεν θεωρείται επαρκής για ασφαλή έλεγχο ταυτοπροσωπίας.
Η επίσημη οδηγία αναφέρει ότι η παλιά ταυτότητα γίνεται δεκτή μέχρι τις 2 Αυγούστου 2026, αλλά πρέπει να βρίσκεται σε καλή κατάσταση και η φωτογραφία να επιτρέπει τον αδιαμφισβήτητο έλεγχο ταυτοπροσωπίας. Αν έχει περάσει μεγάλο χρονικό διάστημα και έχουν μεταβληθεί σημαντικά τα χαρακτηριστικά του προσώπου, η ταυτότητα μπορεί να μη γίνει αποδεκτή, εκτός εάν υπάρχει ελληνικό διαβατήριο που εκδόθηκε κατά την τελευταία δεκαετία.
Εδώ, όμως, προκύπτει ένα εύλογο ερώτημα: γιατί δεν προβλέπεται ένας συμπληρωματικός και αξιόπιστος τρόπος πιστοποίησης της ταυτότητας του πολίτη, αντί η διαδικασία να οδηγείται αυτομάτως σε απόρριψη;
Η αντίφαση γίνεται ακόμη πιο έντονη όταν εξεταστούν άλλες κρατικές διαδικασίες. Στις ευρωεκλογές του 2024, το Υπουργείο Εσωτερικών επέτρεπε την αναγνώριση των εκλογέων όχι μόνο με αστυνομική ταυτότητα, αλλά και με άδεια οδήγησης, βιβλιάριο υγείας ή ακόμη και ληγμένο ελληνικό διαβατήριο. Γίνονταν δεκτές ακόμη και οι παλιές κομμένες ταυτότητες.
Αντίστοιχα, για διοικητικές πράξεις όπως η βεβαίωση του γνησίου της υπογραφής, η ταυτότητα του πολίτη μπορεί να αποδειχθεί και με άλλα δημόσια έγγραφα, όπως διαβατήριο ή άδεια οδήγησης.
Πρόκειται ασφαλώς για διαφορετικές διοικητικές διαδικασίες. Ωστόσο, η διαφορετική αντιμετώπιση γεννά εύλογα ερωτήματα. Πώς είναι δυνατόν ένας πολίτης να θεωρείται επαρκώς ταυτοποιημένος για να ψηφίσει, να υπογράψει ενώπιον δημόσιας αρχής ή να πραγματοποιήσει άλλες διοικητικές πράξεις, αλλά να μην προβλέπεται καμία συμπληρωματική διαδικασία εξακρίβωσης για την έκδοση διαβατηρίου;
Οι αρμόδιοι οφείλουν να παρέμβουν άμεσα
Η σημερινή κατάσταση δεν μπορεί να συνεχιστεί. Απαιτούνται άμεσα:
• ενίσχυση του Γραφείου Διαβατηρίων Λάρισας με επιπλέον προσωπικό,
• επέκταση του ωραρίου για όσο διαρκεί η αυξημένη ζήτηση,
• ηλεκτρονικό ή τηλεφωνικό σύστημα ραντεβού,
• κατοχύρωση αριθμού προτεραιότητας για όσους δεν εξυπηρετούνται,
• προστατευμένος χώρος αναμονής, καθίσματα και νερό για τους πολίτες,
• σαφής εναλλακτική διαδικασία ταυτοπροσωπίας,
• εξέταση παράτασης της προθεσμίας, εφόσον οι υπηρεσίες αδυνατούν να εξυπηρετήσουν εγκαίρως τους πολίτες.
Οι εικόνες πολύωρης αναμονής μέσα στον καύσωνα δεν συνάδουν με ένα οργανωμένο ευρωπαϊκό κράτος. Η πολιτική και διοικητική ευθύνη ανήκει στην κυβέρνηση, στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και στην ηγεσία της Ελληνικής Αστυνομίας, που γνώριζαν την καταληκτική ημερομηνία και όφειλαν να έχουν προετοιμαστεί.
Στην Ελλάδα της κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη γίνεται συνεχώς λόγος για ψηφιακό κράτος και ταχεία εξυπηρέτηση. Στην πράξη, όμως, εκατοντάδες πολίτες στήνονται από τα ξημερώματα στην ουρά, δοκιμάζοντας καθημερινά την αντοχή και την αξιοπρέπειά τους.
Και όταν η αγανάκτηση δεν μετατρέπεται σε δημοκρατική συμμετοχή, έλεγχο και διεκδίκηση, η κακοδιοίκηση παγιώνεται και επαναλαμβάνεται.
