Με απόλυτη προσήλωση στις αρχές της χρηστής διοίκησης, της ισότητας και της αμεροληψίας αντιμετωπίζει το υπουργείο Παιδείας τις αποσπάσεις και τις παρατάσεις εκπαιδευτικών στις ελληνόγλωσσες εκπαιδευτικές μονάδες του εξωτερικού.
Αυτό ξεκαθάρισε εγγράφως στη Βουλή η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, απαντώντας σε σχετική αναφορά της βουλευτού του ΣΥΡΙΖΑ Έλενας Ακρίτα.
Η υπουργός τόνισε ότι το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο εφαρμόζεται απαρέγκλιτα, με πρώτιστο μέλημα τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας των σχολείων όπου διδάσκεται η ελληνική γλώσσα σε ομογενείς και αλλογενείς μαθητές ανά τον κόσμο.
Ένα σύστημα που στηρίζεται σε αποσπάσεις, όχι σε μόνιμες θέσεις
Όπως εξήγησε η κ. Ζαχαράκη, στις εκπαιδευτικές δομές του εξωτερικού δεν υφίστανται οργανικές θέσεις, όπως συμβαίνει στα σχολεία της ημεδαπής. Η ενίσχυση της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης γίνεται στοχευμένα, μέσω αποσπάσεων εκπαιδευτικών, πρόσληψης ωρομισθίων ή παράτασης ήδη υφιστάμενων αποσπάσεων, πάντα με βάση τις προϋποθέσεις που θέτει ο νόμος.
Σύμφωνα με τον ν. 5291/2026, οι αποσπασμένοι εκπαιδευτικοί θα συνεχίσουν να λαμβάνουν το ειδικό επιμίσθιο και κατά το πέμπτο έτος της απόσπασής τους, γεγονός που αποτυπώνει τη μέριμνα της πολιτείας για το προσωπικό που υπηρετεί μακριά από την Ελλάδα.
Τι ισχύει για τις πολυετείς παρατάσεις
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις ειδικές περιπτώσεις εκπαιδευτικών που παραμένουν για πολλά χρόνια στο εξωτερικό, κυρίως λόγω οικογενειακών δεσμών. Από το σχολικό έτος 2017-2018 και την εφαρμογή του ν. 4415/2016, παρατάσεις λόγω γάμου δίνονται μόνο σε όσους πληρούν στο σύνολό τους τις αυστηρές προϋποθέσεις που θέτει η μεταβατική διάταξη του άρθρου 26.
Συγκεκριμένα, για να λάβει κάποιος παράταση πέραν της επταετίας χωρίς επιμίσθιο, απαιτείται να έχει μόνιμη εγκατάσταση στη χώρα υποδοχής, ο γάμος να έχει τελεστεί τουλάχιστον τρία χρόνια πριν από την αίτηση και ο ενδιαφερόμενος να διαθέτει πολύ καλή γνώση της γλώσσας της χώρας. Οι εκπαιδευτικοί αυτοί χάνουν την οργανική τους θέση στην Ελλάδα και δεν δικαιούνται κανένα είδος επιμισθίου ή πρόσθετης αποζημίωσης.
Το χρονικό πλαίσιο των αποσπάσεων
Με βάση το ισχύον καθεστώς, η αρχική απόσπαση με επιμίσθιο διαρκεί τρία συνολικά σχολικά έτη. Στη συνέχεια μπορεί να χορηγηθεί παράταση για δύο ακόμη έτη με επιμίσθιο, κατόπιν εισήγησης του οικείου Συντονιστή Εκπαίδευσης και αξιολόγησης του εκπαιδευτικού. Μετά τη συμπλήρωση πέντε ετών, υπάρχει δυνατότητα παράτασης για ένα ακόμη έτος χωρίς επιμίσθιο, ενώ κανείς δεν μπορεί να αποσπαστεί ξανά εφόσον έχει συμπληρώσει συνολικά έξι έτη απόσπασης.
Ο νόμος προβλέπει βέβαια και εξαιρέσεις. Παράταση πέραν της εξαετίας είναι δυνατή μόνο όταν υπαγορεύεται από διακρατικές συμφωνίες ή όταν συντρέχουν επείγουσες υπηρεσιακές ανάγκες που καθιστούν αδύνατη την αντικατάσταση του αποσπασμένου.
Ο χάρτης της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης
Η κ. Ζαχαράκη υπενθύμισε τις πολλαπλές μορφές που μπορεί να πάρει η ελληνόγλωσση εκπαίδευση διεθνώς, σύμφωνα με το άρθρο 3 του ν. 4415/2016. Περιλαμβάνονται σχολικές μονάδες με ελληνόγλωσσο ή δίγλωσσο πρόγραμμα, Τμήματα Ελληνικής Γλώσσας και Πολιτισμού ενταγμένα ή μη σε ξένα εκπαιδευτικά συστήματα, τα ελληνικά τμήματα των Ευρωπαϊκών Σχολείων, καθώς και Τμήματα Ελληνικών Σπουδών σε πανεπιστήμια του εξωτερικού.
Το υπουργείο, όπως υπογράμμισε η υπουργός, στηρίζει, καθοδηγεί και εποπτεύει κάθε μορφή ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης, στο πλαίσιο της εθνικής στρατηγικής για τη διατήρηση και διάδοση της ελληνικής γλώσσας και του πολιτισμού στην ομογένεια και πέρα από αυτήν.
Κυρώσεις για όσους υπαναχωρούν
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο νόμος είναι αυστηρός απέναντι σε εκπαιδευτικούς που αιτούνται ανάκληση μετά την κύρωση των τελικών πινάκων ή δεν αναλαμβάνουν υπηρεσία μετά την έκδοση της απόφασης απόσπασης. Στις περιπτώσεις αυτές διαγράφονται από όλους τους πίνακες επιλογών και αποκλείονται από κάθε διαδικασία απόσπασης στο εξωτερικό για τα δύο επόμενα σχολικά έτη.
Με τη διευκρίνιση αυτή, το υπουργείο Παιδείας επιχειρεί να στείλει ένα σαφές μήνυμα: οι αποσπάσεις δεν είναι προσωπική υπόθεση ούτε εξυπηρετούν ατομικές επιδιώξεις. Είναι ένας μηχανισμός που λειτουργεί με κανόνες, με διαφάνεια και με αποκλειστικό γνώμονα την ομαλή λειτουργία των σχολείων που κρατούν ζωντανή την ελληνική γλώσσα σε κάθε γωνιά του πλανήτη.
