Γερμανία: Σκληρή μάχη για τον προϋπολογισμό του 2027, πάνω από 200 δισ. ευρώ νέα χρέη και καταγγελίες των Πρασίνων για «λογιστικά τεχνάσματα»
Η κυβέρνηση Μερτς καλείται να υπερασπιστεί στη βουλή έναν προϋπολογισμό με αυξημένες δαπάνες, ιστορικά υψηλές αμυντικές δαπάνες και σημαντική νέα προσφυγή στον δανεισμό. Οι Πράσινοι κατηγορούν τον υπουργό Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπαϊλ ότι μεταφέρει κονδύλια μεταξύ ταμείων, χωρίς να εξασφαλίζει τις επενδύσεις που είχαν υποσχεθεί η κυβέρνηση και ο ίδιος ο μηχανισμός των ειδικών ταμείων.
Η γερμανική κυβέρνηση μπαίνει σε μία από τις πιο κρίσιμες κοινοβουλευτικές μάχες της περιόδου, καθώς ξεκίνησε στη βουλή η συζήτηση για τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό του 2027.
Ο υπουργός Οικονομικών και αντικαγκελάριος Λαρς Κλίνγκμπαϊλ παρουσιάζει έναν προϋπολογισμό που προβλέπει σημαντική αύξηση των κρατικών δαπανών, πολύ υψηλότερες αμυντικές δαπάνες και νέα προσφυγή στον δανεισμό. Την ίδια στιγμή, όμως, η κυβέρνηση βρίσκεται πολιτικά αποδυναμωμένη μετά το αποτέλεσμα των εκλογών στη Σαξονία-Άνχαλτ και αντιμετωπίζει έντονη κριτική τόσο από την αντιπολίτευση όσο και από τους Πράσινους.
Η συζήτηση για τον προϋπολογισμό δεν αφορά πλέον μόνο το ύψος των δαπανών. Αφορά το πού κατευθύνονται τα χρήματα, από πού προέρχονται και κατά πόσο η κυβέρνηση μπορεί να αποδείξει ότι ο νέος δανεισμός οδηγεί πράγματι σε πρόσθετες επενδύσεις.
555,4 δισ. ευρώ οι δαπάνες το 2027
Ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει συνολικές δαπάνες 555,4 δισ. ευρώ για το 2027, έναντι 524,5 δισ. ευρώ που προβλέπονται για το 2026.
Πρόκειται για αύξηση περίπου 31 δισ. ευρώ μέσα σε έναν χρόνο.
Το μεγαλύτερο επιμέρους υπουργείο είναι το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, με προϋπολογισμό περίπου 201,5 δισ. ευρώ, μεγάλο μέρος του οποίου αφορά τις μεταβιβάσεις προς το συνταξιοδοτικό σύστημα.
Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση προβλέπει 118,7 δισ. ευρώ καθαρό νέο δανεισμό στον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό του 2027, έναντι 98 δισ. ευρώ το 2026.
Αν συνυπολογιστούν όμως τα ειδικά ταμεία για τις υποδομές, την κλιματική ουδετερότητα και τον στρατό, η συνολική νέα επιβάρυνση από δανεισμό ξεπερνά τα 200 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της κυβέρνησης, η συνολική νέα χρηματοδότηση μέσω δανεισμού αυξάνεται περαιτέρω τα επόμενα χρόνια.
Το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών υπολογίζει ότι οι συνολικές δαπάνες του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού θα φθάσουν τα 635,4 δισ. ευρώ το 2030, ενώ ο καθαρός νέος δανεισμός στον βασικό προϋπολογισμό προβλέπεται τότε στα 167,3 δισ. ευρώ.
Η άμυνα γίνεται ο μεγάλος πρωταγωνιστής
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία του προϋπολογισμού είναι η εκρηκτική αύξηση των αμυντικών δαπανών.
Για το 2027 προβλέπονται περίπου 109,7 δισ. ευρώ στον βασικό προϋπολογισμό του υπουργείου Άμυνας, έναντι 82,7 δισ. ευρώ που προβλέπονται για το 2026.
Η αύξηση αυτή είναι περίπου 27 δισ. ευρώ μέσα σε έναν χρόνο.
Παράλληλα, συνεχίζεται η χρηματοδότηση μέσω του ειδικού ταμείου για το στρατό. Η γερμανική κυβέρνηση συνδέει την αύξηση των αμυντικών δαπανών με τη μεταβολή του ευρωπαϊκού περιβάλλοντος ασφαλείας και κυρίως με τη ρωσική επιθετικότητα στην Ευρώπη.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται επίσης 11,6 δισ. ευρώ για τη στήριξη της Ουκρανίας το 2027.
Ο Κλίνγκμπαϊλ υπερασπίζεται την πολιτική αυτή υποστηρίζοντας ότι η Γερμανία δεν μπορεί να καλύψει τις σημερινές ανάγκες ασφαλείας χωρίς μεγαλύτερες δαπάνες.
Η θέση του είναι ότι η χώρα πρέπει να καλύψει μέσα σε λίγα χρόνια το επενδυτικό έλλειμμα δεκαετιών στις ένοπλες δυνάμεις.
Το μεγάλο ερώτημα: πού πηγαίνουν τα χρήματα;
Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της πολιτικής σύγκρουσης.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι ο αυξημένος δανεισμός χρηματοδοτεί την άμυνα, τις υποδομές, την οικονομική ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα της χώρας.
Το υπουργείο Οικονομικών αναφέρει ότι το 2027 θα διατεθούν συνολικά περίπου 118,5 δισ. ευρώ για επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών ειδικών ταμείων. Οι επενδύσεις αφορούν μεταξύ άλλων τις μεταφορές, την ψηφιοποίηση, την κλιματική πολιτική, τα σχολεία, τους παιδικούς σταθμούς, την κατοικία και τις υποδομές υγείας.
Οι Πράσινοι, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι η εικόνα αυτή δεν ανταποκρίνεται πλήρως στην πραγματικότητα.
Η βουλευτής και αρμόδια για θέματα προϋπολογισμού των Πρασίνων, Πάουλα Πιεχότα, κατηγορεί την κυβέρνηση ότι χρησιμοποιεί τα ειδικά ταμεία για να καλύψει ανάγκες του βασικού προϋπολογισμού.
Με άλλα λόγια, το ερώτημα που θέτει η αντιπολίτευση είναι αν τα νέα δανεικά δημιουργούν πραγματικά πρόσθετες επενδύσεις ή αν σε ένα μέρος τους απλώς αντικαθιστούν χρήματα που διαφορετικά θα έπρεπε να βρεθούν από τον κανονικό προϋπολογισμό.
Οι Πράσινοι χαρακτηρίζουν αυτή την πρακτική «Verschiebebahnhof», δηλαδή έναν μηχανισμό μεταφοράς χρημάτων από το ένα ταμείο στο άλλο.
Η Πιεχότα υποστηρίζει ότι, παρά το επίπεδο ρεκόρ του νέου χρέους, δεν κατευθύνονται αρκετά χρήματα στις γέφυρες, στους δρόμους και στο σιδηροδρομικό δίκτυο.
Οι καταγγελίες για «τεχνάσματα» του Κλίνγκμπαϊλ
Η κριτική των Πρασίνων γίνεται ακόμη πιο έντονη σε σχέση με τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η δημοσιονομική εικόνα.
Η Πιεχότα υποστηρίζει ότι τα «λογιστικά τεχνάσματα» στον προϋπολογισμό του 2027 έχουν φτάσει σε πρωτοφανές επίπεδο.
Πρόκειται για πολιτική κατηγορία και όχι για διαπιστωμένο γεγονός από ανεξάρτητο ελεγκτικό όργανο. Ωστόσο, αναδεικνύει ένα πραγματικό δημοσιονομικό πρόβλημα: η Γερμανία έχει πλέον στη διάθεσή της τεράστιους μηχανισμούς ειδικής χρηματοδότησης, αλλά ταυτόχρονα οι ανάγκες του βασικού προϋπολογισμού αυξάνονται ταχύτερα από τα διαθέσιμα έσοδα.
Το υπουργείο Οικονομικών από την πλευρά του υποστηρίζει ότι ο προϋπολογισμός του 2027 έχει εξυγιανθεί σημαντικά και ότι το αρχικό δημοσιονομικό κενό των περίπου 34 δισ. ευρώ έχει κλείσει μέσω σειράς μέτρων εξοικονόμησης και πρόσθετων εσόδων.
Αυτό είναι το σημείο στο οποίο η πολιτική αντιπαράθεση αποκτά ουσιαστικό χαρακτήρα.
Δεν διαφωνούν μόνο για το ύψος του χρέους. Διαφωνούν για το αν ο τρόπος με τον οποίο χρηματοδοτούνται οι δαπάνες είναι βιώσιμος και αν τα ειδικά ταμεία χρησιμοποιούνται πραγματικά για τον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκαν.
Νέοι φόροι και περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες
Για να ενισχύσει τα έσοδα, η κυβέρνηση εξετάζει και σειρά φορολογικών μέτρων.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται νέα επιβάρυνση για τα πλαστικά, αυξήσεις στη φορολογία καπνού, αλκοόλ και αφρώδους οίνου, ενώ έχει τεθεί στο τραπέζι και η επιβολή φόρου στη ζάχαρη.
Παράλληλα προβλέπεται περιορισμός ορισμένων κρατικών επιχορηγήσεων προς τη συνταξιοδοτική και την υγειονομική ασφάλιση.
Ο Κλίνγκμπαϊλ χρειάζεται επίσης να χρησιμοποιήσει περίπου 6,8 δισ. ευρώ από τα αποθεματικά του κράτους, προκειμένου να καλυφθούν οι δημοσιονομικές ανάγκες.
Το γεγονός αυτό δείχνει ότι, παρά την αύξηση των εσόδων και τον υψηλό νέο δανεισμό, τα περιθώρια ελιγμών της κυβέρνησης παραμένουν περιορισμένα.
Το πρόβλημα μεταφέρεται στο 2028 και μετά
Ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα του προϋπολογισμού δεν βρίσκεται καν στο 2027.
Βρίσκεται στα επόμενα χρόνια.
Η δημοσιονομική πρόβλεψη δείχνει ότι από το 2028 και μετά δημιουργούνται νέες σημαντικές ανάγκες χρηματοδότησης, ενώ αυξάνονται οι δαπάνες για τόκους.
Η κυβέρνηση ποντάρει σε ισχυρότερη οικονομική ανάπτυξη και υψηλότερα φορολογικά έσοδα. Παράλληλα, θέλει να περιορίσει την αύξηση των κοινωνικών δαπανών μέσω μεταρρυθμίσεων.
Όμως ακριβώς αυτές οι μεταρρυθμίσεις είναι πολιτικά εκρηκτικές.
Διαβάστε ακόμα: Ηχηρό χαστούκι στους σφετεριστές στα Κατεχόμενα, από το Γερμανικό ΥΠΕΞ (Γίνεται αναφορά στο τεράστιο χρέος, πέρυσι τα λέγαμε)
Στο στόχαστρο και η «σύνταξη στα 63»
Ένα από τα πλέον ευαίσθητα ζητήματα είναι η πρόταση για κατάργηση της δυνατότητας συνταξιοδότησης χωρίς περικοπή μετά από 45 χρόνια ασφαλιστικού βίου, που συνδέεται με την επονομαζόμενη «Rente mit 63».
Η κυβέρνηση εξετάζει αλλαγές στο σύστημα με στόχο τη μείωση της μελλοντικής επιβάρυνσης της συνταξιοδοτικής ασφάλισης.
Όμως το θέμα προκαλεί ένταση στο εσωτερικό της ίδιας της κυβέρνησης.
Ο γενικός γραμματέας του SPD, Τιμ Κλίσεντορφ, έχει δηλώσει ότι το κόμμα του έχει «τεράστια ανάγκη για συζήτηση» γύρω από την πρόταση, ενώ ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο διαπραγματεύσεων με το SPD.
Έτσι, η δημοσιονομική συζήτηση μετατρέπεται σε πολιτικό πρόβλημα για τον κυβερνητικό συνασπισμό.
Η κυβέρνηση Μερτς ξεκινά τη μάχη από δύσκολη θέση
Ο προϋπολογισμός του 2027 έρχεται στη Bundestag σε ιδιαίτερα δύσκολη πολιτική συγκυρία.
Η συζήτηση ξεκινά μόλις μία ημέρα μετά την πολιτική αναστάτωση που προκάλεσε η εκλογική επιτυχία της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ.
Η κυβέρνηση Χριστιανοδημοκρατών και Σοσιαλδημοκρατών καλείται επομένως να υπερασπιστεί έναν προϋπολογισμό που απαιτεί περισσότερα χρήματα, περισσότερα δάνεια και δύσκολες μεταρρυθμίσεις, σε μια στιγμή κατά την οποία η κοινωνική και πολιτική πίεση αυξάνεται.
Η Bundestag θα συζητήσει τον προϋπολογισμό καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας, ενώ η μεγάλη πολιτική αντιπαράθεση αναμένεται στη γενική συζήτηση της Τετάρτης.
Η τελική ψήφιση του προϋπολογισμού αναμένεται τον Νοέμβριο, ενώ μέχρι τότε είναι πιθανό να υπάρξουν αλλαγές στον κυβερνητικό σχεδιασμό.
Το πραγματικό στοίχημα για τον Κλίνγκμπαϊλ
Ο προϋπολογισμός του 2027 είναι πολύ περισσότερο από ένας πίνακας εσόδων και εξόδων.
Είναι η πρώτη μεγάλη δοκιμασία της κυβέρνησης Μερτς για το αν μπορεί να συνδυάσει τρεις στόχους που συγκρούονται μεταξύ τους:
περισσότερη άμυνα, περισσότερες επενδύσεις και ταυτόχρονα δημοσιονομική σταθερότητα.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι χρειάζεται να δανειστεί για να επενδύσει στην ασφάλεια και στις υποδομές και ότι η ανάπτυξη θα βοηθήσει μελλοντικά να περιοριστεί η πίεση στα δημόσια οικονομικά.
Η αντιπολίτευση απαντά ότι η χώρα δανείζεται σε ιστορική κλίμακα χωρίς να εξασφαλίζει ότι τα χρήματα μετατρέπονται πράγματι σε πρόσθετες υποδομές και παραγωγικές επενδύσεις.
Και αυτή είναι η ουσία της σύγκρουσης.
Για τη Γερμανία, το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα αυξηθούν οι κρατικές δαπάνες. Αυτό θεωρείται δεδομένο.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν το νέο χρέος θα μετατραπεί σε ανάπτυξη, άμυνα και σύγχρονες υποδομές ή αν θα χρησιμοποιηθεί κυρίως για να καλύψει τις ολοένα μεγαλύτερες τρύπες του υπάρχοντος κρατικού προϋπολογισμού.
Από την απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό όχι μόνο ο προϋπολογισμός του 2027, αλλά και η δημοσιονομική αξιοπιστία της κυβέρνησης Μερτς τα επόμενα χρόνια.
