Η ντροπιαστική απουσία Πολιτειακής και Πολιτικής ηγεσίας στον αποχαιρετισμό των δύο Ιπταμένων

Γράφει ο Δρ. Πολυχρόνης Ναλμπάντης

Πραγματοποιήθηκαν, μέσα σε κλίμα βαθιάς οδύνης και στον τόπο καταγωγής τους, οι κηδείες των δύο ηρώων πιλότων Επισμηναγού (Ι) Ιωάννη Μπλέσια και Σμηναγού (Ι) Δημήτριου Πέτρου (F-4 Phantom) της Πολεμικής μας Αεροπορίας, που έχασαν τη ζωή τους το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου, κατά τη διάρκεια της αεροπορικής επίδειξης «Athens Flying Week» στην αεροπορική βάση της Τανάγρας.

Η απώλεια ενός πιλότου της ένδοξης και ηρωικής μας Πολεμικής Αεροπορίας κατά την εκτέλεση του καθήκοντός του αποτελεί γεγονός με βαθύ συμβολικό, εθνικό και κοινωνικό περιεχόμενο!

Ο Έλληνας Αξιωματικός Πιλότος της Πολεμικής μας Αεροπορίας δεν είναι απλώς ένας επαγγελματίας χειριστής προηγμένων οπλικών συστημάτων, αλλά ένας υπερασπιστής της εθνικής ασφάλειας και άμυνας, ο οποίος αναλαμβάνει καθημερινά υψηλότατο προσωπικό κίνδυνο για την προστασία της εθνικής κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Πατρίδας μας.

Για τον λόγο αυτό, η επικήδεια τελετή ενός πεσόντος πιλότου υπερβαίνει τα όρια μιας ιδιωτικής οικογενειακής απώλειας και μετατρέπεται σε συλλογική πράξη μνήμης και εθνικής αναγνώρισης!

Στο πλαίσιο αυτό, η παρουσία της πολιτειακής και πολιτικής ηγεσίας αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η συμμετοχή των ανώτατων θεσμικών εκπροσώπων του κράτους σε μια τέτοια τελετή δεν αποτελεί απλώς μια υποχρέωση ενός τυπικού πρωτοκόλλου, αλλά πράξη συμβολικής νομιμοποίησης της θυσίας του πεσόντος και έκφραση της ευγνωμοσύνης του έθνους προς όσους υπηρετούν στην πρώτη γραμμή της άμυνας.

Αντίθετα, η απουσία τους μπορεί να ερμηνευθεί ως θεσμικό έλλειμμα, δημιουργώντας ερωτήματα σχετικά με τη σχέση του πολιτικού συστήματος με τις Ένοπλες Δυνάμεις και τις αξίες που αυτές εκπροσωπούν.

Στις σύγχρονες δημοκρατίες, ο στρατιωτικός ηρωισμός δεν ταυτίζεται με τον μιλιταρισμό, ούτε με την εξιδανίκευση του πολέμου. Αντιθέτως, αφορά την πρόθυμη ανάληψη κινδύνου προς όφελος του κοινωνικού συνόλου και την προσήλωση σε καθήκοντα, που συνδέονται με την προστασία της ελευθερίας, της ανεξαρτησίας και της εθνικής ασφάλειας.

Οι πιλότοι της Πολεμικής μας Αεροπορίας αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της πραγματικότητας. Καθημερινά εκτελούν αποστολές αναχαίτισης, επιτήρησης, εκπαίδευσης και επιχειρησιακής ετοιμότητας, λειτουργώντας σε περιβάλλον υψηλού κινδύνου. Τα αεροπορικά ατυχήματα, ακόμη και σε καιρό ειρήνης, υπενθυμίζουν ότι η εκτέλεση του στρατιωτικού καθήκοντος συνεπάγεται πραγματικές θυσίες, ανεξάρτητα από το αν η Ελλάδα βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση.

Η ελληνική κοινωνία αναγνωρίζει αυτή τη διάσταση του στρατιωτικού λειτουργήματος μέσα από τελετουργίες μνήμης και τιμής.

Οι επικήδειες τελετές, οι στρατιωτικές τιμές, οι σημαίες μεσίστιες και οι δημόσιες δηλώσεις αποτελούν εκδηλώσεις μέσω των οποίων το κράτος και η κοινωνία αποδίδουν τιμή σε εκείνους, που έχασαν τη ζωή τους υπηρετώντας το κοινό συμφέρον!

Η επικήδεια τελετή ενός πεσόντος πιλότου έχει πολυδιάστατο χαρακτήρα. Πρώτον, λειτουργεί ως πράξη αναγνώρισης της προσωπικής θυσίας του ίδιου και της οικογένειάς του. Δεύτερον, ενισχύει το ηθικό των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων, καθώς αποδεικνύει ότι η πολιτεία δεν λησμονεί όσους προσφέρουν τη ζωή τους στην υπηρεσία της. Τρίτον, η τελετή αποτελεί μήνυμα προς την κοινωνία. Σε μια εποχή κατά την οποία οι στρατιωτικές υποχρεώσεις συχνά παραμένουν «αόρατες» και «αδιάφορες» για το ευρύ κοινό, η δημόσια τιμή προς έναν πεσόντα υπενθυμίζει ότι η εθνική ασφάλεια δεν είναι αυτονόητη, αλλά στηρίζεται στην αφοσίωση συγκεκριμένων ανθρώπων.

Η παρουσία της ανώτατης πολιτειακής και πολιτικής ηγεσίας προσδίδει επιπλέον βαρύτητα σε αυτόν τον συμβολισμό. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο Πρωθυπουργός, ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, οι Αρχηγοί των Κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων και άλλοι θεσμικοί παράγοντες εκπροσωπούν το κράτος στο σύνολό του. Η συμμετοχή τους μετατρέπει την τελετή από μια υπηρεσιακή διαδικασία, σε εθνικό γεγονός μνήμης.

Η παρουσία της ηγεσίας σε τέτοιες περιστάσεις επιτελεί πολλαπλές λειτουργίες. Επιβεβαιώνει την αρχή του δημοκρατικού ελέγχου των Ενόπλων Δυνάμεων. Στις δημοκρατίες, οι στρατιωτικές δυνάμεις υπηρετούν το κράτος και τον λαό μέσω της εκλεγμένης πολιτικής ηγεσίας. Η φυσική παρουσία των πολιτικών εκπροσώπων στις στιγμές θυσίας επιβεβαιώνει τα παραπάνω! Επίσης, λειτουργεί ως πράξη εθνικής ενότητας. Η συλλογική παρουσία των θεσμικών φορέων αποστέλλει μήνυμα συνοχής και κοινής ευθύνης απέναντι στους υπερασπιστές της πατρίδας.

Παράλληλα, προσφέρει ηθική στήριξη στην οικογένεια του πεσόντος. Ήδη και άμεσα ο εξοχότατος Προέδρος της Βουλής των Ελλήνων προέβη σε σχετικές αποφάσεις στήριξης των οικογενειών τους!

Ωστόσο η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου δεν μπορεί να αντισταθμιστεί από καμία τιμή ή διάκριση. Η δημόσια αναγνώριση και η φυσική παρουσία της πολιτειακής και πολιτικής ηγεσίας στην επικήδειο τελετή αποτελεί σημαντική ένδειξη σεβασμού προς τους οικείους τους!

Η παρουσία τους συμβάλλει στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης. Οι κοινωνίες οικοδομούν την ιστορική τους συνείδηση μέσα από πρότυπα προσφοράς και αυτοθυσίας. Η θεσμική συμμετοχή στις τελετές μνήμης ενισχύει τη διαχρονική αξία αυτών των προτύπων.

Ανεξάρτητα από τους αντικειμενικούς λόγους, που μπορεί να δικαιολογούν μια τέτοια απουσία, η δημόσια εικόνα που δημιουργείται συχνά είναι αρνητική. Η κοινωνία αναμένει υψηλό βαθμό συμβολικής συμμετοχής σε γεγονότα εθνικής σημασίας από τις πολιτικές ηγεσίες των κομμάτων της Βουλής των Ελλήνων.

Η απουσία των επηρεάζει το ηθικό των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων. Οι στρατιωτικοί αναμένουν ότι η πολιτεία θα αναγνωρίσει εμπράκτως τις θυσίες τους.

Παράλληλα, τέτοιες περιπτώσεις συχνά πυροδοτούν δημόσιες συζητήσεις για τις προτεραιότητες της πολιτικής ηγεσίας. Η κοινωνία τείνει να συγκρίνει τη συμμετοχή των πολιτικών σε άλλες δημόσιες εκδηλώσεις με την απουσία τους από τελετές που αφορούν εθνικές θυσίες, όπως των ηρώων του Επισμηναγού (Ι) Ιωάννη Μπλέσια και του Σμηναγού (Ι) Δημήτριου Πέτρου, που προσωπικά πιστεύω ότι είχαν τη δυνατότητα εκτίναξης από το αεροσκάφος (F-4 Phantom), γεγονός που μπορεί να επηρεάσει την αξιοπιστία των θεσμών.

Η απουσία του κυρίου Υπουργού Εθνικής Άμυνας (ΥΕΘΑ) από τις κηδείες του Επισμηναγού (Ι) Ιωάννη Μπλέσια και Σμηναγού (Ι) Δημήτριου Πέτρου, οι οποίοι έχασαν τη ζωή τους κατά την εκτέλεση διατεταγμένης υπηρεσίας, ενδέχεται να προσλάβει έντονο συμβολικό χαρακτήρα στον δημόσιο διάλογο και μπορεί να εκληφθεί ως θεσμικό έλλειμμα συμβολικής εκπροσώπησης, ανεξάρτητα από τους λόγους που την προκάλεσαν.

Παράλληλα, η παρουσία του κυρίου Υφυπουργού Εθνικής Άμυνας και στις δυο επικήδειες τελετές, καθώς και της Ανώτατης Στρατιωτικής Ηγεσίας των Ενόπλων μας Δυνάμεων, διασφάλισε την επίσημη εκπροσώπηση του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, χωρίς όμως να αναιρεί τη βαρύτητα που αποδίδεται παραδοσιακά στην παρουσία του ιδίου του κυρίου Υπουργού Εθνικής Άμυνας σε τελετές, που αφορούν στελέχη τα οποία θυσιάστηκαν εν ώρα καθήκοντος.

Συνεπώς, η παρουσία της πολιτειακής και πολιτικής ηγεσίας στις κηδείες του Επισμηναγού (Ι) Ιωάννη Μπλέσια και Σμηναγού (Ι) Δημήτριου Πέτρου δεν έχει μόνο εθιμοτυπικό χαρακτήρα, αλλά βαθύ θεσμικό και συμβολικό περιεχόμενο. Αποτελεί πράξη τιμής προς τους πεσόντες, στήριξη προς τις οικογένειές τους, μήνυμα προς τις Ένοπλες Δυνάμεις και έκφραση εθνικής ενότητας.

Οι δημοκρατικοί θεσμοί δεν κρίνονται μόνο από τις αποφάσεις που λαμβάνουν για την άμυνα και την ασφάλεια της Ελλάδας, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο τιμούν εκείνους, που υπηρετούν και θυσιάζονται για την προστασία της Πατρίδας μας!