Γράφει ο Αιμίλιος Πολυγένης
Ένα ιδιαίτερα αποκαλυπτικό χρονικό για όσα διαδραματίστηκαν στο Κίεβο τον Δεκέμβριο του 2018, λίγες ημέρες πριν από την λεγόμενη Ενωτική Σύνοδο για την ανάδειξη του Προκαθημένου της νέας Αυτοκεφάλου Εκκλησίας της Ουκρανίας, έρχεται στο φως μέσα από έγγραφο που διέρρευσε και καταγράφει λεπτομερώς τις συναντήσεις, τις πιέσεις και τις κρίσιμες στιγμές εκείνων των ημερών.
Η εν λόγω έκθεση, η οποία φέρεται να συντάχθηκε από πρόσωπο που συμμετείχε στην αποστολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου, παρουσιάζει μια διαφορετική εικόνα από εκείνη μιας ομαλής προετοιμασίας της Ενωτικής Συνόδου, καθώς περιγράφει έντονες διαφωνίες μεταξύ των εμπλεκομένων πλευρών, παρεμβάσεις πολιτικών παραγόντων, αλλά και ένα επεισόδιο κατά το οποίο μέλη της αντιπροσωπείας οδηγήθηκαν υπό ισχυρή αστυνομική συνοδεία στο Προεδρικό Μέγαρο.
Σύμφωνα με το χρονικό, η αποστολή είχε μεταβεί στο Κίεβο προκειμένου να συνδράμει τον τότε Μητροπολίτη Γαλλίας κ. Εμμανουήλ στην προετοιμασία της Ενωτικής Συνόδου, με στόχο τη δημιουργία των απαραίτητων εκκλησιολογικών και κανονικών προϋποθέσεων για την ίδρυση της νέας Εκκλησίας.
Όπως φαίνεται από την έκθεση, από τις πρώτες κιόλας συναντήσεις, ωστόσο, διαπιστώθηκαν σοβαρές εκκρεμότητες.
Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιήθηκαν επαφές με τον τότε Πρόεδρο της Ουκρανίας Πέτρο Ποροσένκο, εκπροσώπους των διαφόρων εκκλησιαστικών πλευρών, καθώς και πρόσωπα που συνδέονταν με την πλευρά του Μητροπολίτη Κιέβου κ. Ονουφρίου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά στη συνάντηση με τον Πρόεδρο Ποροσένκο, κατά την οποία, σύμφωνα με την εν λόγω έκθεση, συζητήθηκε η πορεία της διαδικασίας και το σχέδιο Καταστατικού της νέας Εκκλησίας.
Παράλληλα, το χρονικό περιγράφει σειρά συναντήσεων με Ιεράρχες και εκπροσώπους διαφορετικών εκκλησιαστικών παρατάξεων, καταγράφοντας τις επιφυλάξεις, τους φόβους και τις διαφορετικές προσδοκίες που υπήρχαν ενόψει της Συνόδου.
Σύμφωνα με την έκθεση, κατά τις συζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν στο Κίεβο, ο τότε επίτιμος Πατριάρχης Φιλάρετος εμφανιζόταν αμετακίνητος στις απαιτήσεις του, γεγονός που, κατά τον συντάκτη του χρονικού, δυσχέραινε σημαντικά την επίτευξη συμφωνίας.
Σε άλλο σημείο γίνεται αναφορά σε πρόταση που προέβλεπε ειδικό ρόλο για τον Φιλάρετο στη νέα εκκλησιαστική πραγματικότητα.
Η πρόταση αυτή, όπως περιγράφεται, προκάλεσε έντονη αντίδραση από την πλευρά του Μητροπολίτη Γαλλίας, ο οποίος φέρεται να υποστήριξε ότι δεν μπορούσε να υπάρξει οποιαδήποτε τελική διευθέτηση χωρίς τη γνώμη και την έγκριση του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Το ζήτημα αποκτούσε ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς οι πολιτικές αρχές φαίνεται, σύμφωνα πάντα με το συγκεκριμένο χρονικό, να είχαν ενεργό ενδιαφέρον για την εξέλιξη των διαβουλεύσεων.
Η κατάσταση έφτασε σε οριακό σημείο όταν, σύμφωνα με την έκθεση, οι προσπάθειες για επίτευξη συμφωνίας δεν απέδιδαν.
Η αντιπροσωπεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου αποφάσισε τότε να εξετάσει ακόμη και την αποχώρησή της από το Κίεβο, εκτιμώντας ότι μόνο μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να καταστήσει σαφές πως η διαδικασία δεν μπορούσε να προχωρήσει υπό οποιουσδήποτε όρους.
Ο τότε Μητροπολίτης Γαλλίας, μάλιστα, προχώρησε στην έκδοση εισιτηρίου για την αναχώρησή του.
Η πληροφορία αυτή, όπως αναφέρεται στο χρονικό, έγινε γνωστή στους Ουκρανούς αξιωματούχους και ακολούθησαν εξελίξεις που οδήγησαν την κατάσταση σε ακόμη μεγαλύτερη ένταση.
Σύμφωνα με την περιγραφή, τα μέλη της αποστολής οδηγήθηκαν στο Προεδρικό Μέγαρο υπό ισχυρή αστυνομική συνοδεία, ενώ κατά την είσοδό τους αφαιρέθηκαν τα κινητά τους τηλέφωνα και υποβλήθηκαν σε σωματικό έλεγχο.
Στην αίθουσα βρίσκονταν, μεταξύ άλλων, ο τότε Πρόεδρος Ποροσένκο, ο Ροστισλάβ Παβλένκο και πρόσωπο που, σύμφωνα με το χρονικό, ήταν υπεύθυνο για τις μυστικές υπηρεσίες.
Κατά την αφήγηση του συντάκτη, ο Μητροπολίτης Αδριανουπόλεως κ. Αμφιλόχιος ρώτησε τον Μητροπολίτη Γαλλίας τι ακριβώς συνέβαινε.
Η απάντηση που καταγράφεται στην έκθεση ήταν ότι τα μέλη της αντιπροσωπείας θεωρούνταν «κρατούμενοι» και τους είχε απαγορευθεί η έξοδος από τη χώρα.
Μέσα σε αυτό το κλίμα πραγματοποιήθηκε, έπειτα από ώρες, τηλεφωνική επικοινωνία με τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο.
Ο συντάκτης του χρονικού συνδέει τη συγκεκριμένη στιγμή με το χωρίο του Ευαγγελίου του Λουκά: «ὅταν δὲ προσφέρωσιν ὑμᾶς ἐπὶ τὰς συναγωγὰς καὶ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας, μὴ μεριμνᾶτε πῶς ἢ τί ἀπολογήσησθε ἢ τί εἴπητε· τὸ γὰρ Ἅγιον Πνεῦμα διδάξει ὑμᾶς ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἃ δεῖ εἰπεῖν» (Λουκ. 12, 11-12).
Αξίζει να σημειωθεί ότι στο ίδιο χρονικό καταγράφονται και τα λόγια που, σύμφωνα με τον συντάκτη, απηύθυνε ο Οικουμενικός Πατριάρχης προς τον Πέτρο Ποροσένκο κατά τη διάρκεια της επικοινωνίας.
Ο Παναγιώτατος φέρεται να ξεκαθάρισε ότι η Εκκλησία δεν μπορούσε να παραμερίσει την ιστορική και κανονική ευθύνη του Οικουμενικού Θρόνου προκειμένου να ικανοποιηθούν πολιτικές ή άλλες απαιτήσεις.
«Εἶμαι ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης καί δέν ἔχω δικαίωμα ἐκ τῆς ἱστορίας τοῦ Πατριαρχείου καί ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καί τῶν Προκατόχων μου ἵνα ἐμπαίξω τάς προνομίας τοῦ Θρόνου καί τήν θέσιν του ἐν τῇ Ὀρθοδόξῳ Ἐκκλησίᾳ», αναφέρεται χαρακτηριστικά στο έγγραφο.
Το χρονικό συνεχίζει με μια ακόμη χαρακτηριστική αποστροφή του Οικουμενικού Πατριάρχη προς τον τότε Πρόεδρο της Ουκρανίας: «Ἔχω εὐθύνην κ. Πρόεδρε, σᾶς τιμῶ, σᾶς σέβομαι ἀλλά δέν πρόκειται νά πωλήσω τήν ἀξιοπρέπειαν…».
Οι αναφορές αυτές, όπως αποτυπώνονται στο συγκεκριμένο έγγραφο, φωτίζουν από διαφορετική οπτική γωνία το παρασκήνιο των ημερών που προηγήθηκαν της Ενωτικής Συνόδου της 15ης Δεκεμβρίου 2018.
Τέλος να σημειωθεί ότι το εν λόγω χρονικό, καταγράφει το έντονο πολιτικό και διπλωματικό παρασκήνιο μέσα στο οποίο εξελισσόταν η διαδικασία, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο οι πρωταγωνιστές εκείνων των ημερών βίωσαν τις τελευταίες ώρες πριν από την κρίσιμη Σύνοδο.
