Η νηστεία του Δεκαπενταύγουστου ξεκινά την 1η Αυγούστου και διαρκεί μέχρι και τις 14 Αυγούστου, αποτελώντας μία από τις σημαντικότερες περιόδους άσκησης της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Είναι αφιερωμένη στη Θεοτόκο, η οποία και η ίδια νήστεψε πριν από την Κοίμησή της.
Τι νηστεύουμε αυτή την περίοδο
Κατά τη διάρκεια της νηστείας του Δεκαπενταύγουστου απέχουμε από:
-Το κρέας
-Τα γαλακτοκομικά προϊόντα
-Το ψάρι (με εξαίρεση τη γιορτή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος στις 6 Αυγούστου)
-Το λάδι (επιτρέπεται μόνο τα Σάββατα και τις Κυριακές)
-Το αλκοόλ (ισχύει ό,τι ακριβώς και για το λάδι)
Αν η 15η Αυγούστου συμπέσει με Τετάρτη ή Παρασκευή, επιτρέπεται το ψάρι αλλά όχι το κρέας. Τη γιορτή της Μεταμόρφωσης, στις 6 Αυγούστου, τρώμε πάντα ψάρι, ανεξάρτητα από την ημέρα. Τις ημέρες που καταναλώνουμε έστω και λάδι, μπορούμε να φάμε και θαλασσινά που δεν έχουν αίμα, όπως καλαμάρια, χταπόδι, γαρίδες και σουπιές.
Τι μπορούμε να τρώμε καθημερινά
Η νηστεία δεν σημαίνει στέρηση χωρίς εναλλακτικές. Τα τρόφιμα που μπορούμε να καταναλώνουμε ελεύθερα είναι τα λαχανικά, τα όσπρια, οι πατάτες, τα ζυμαρικά χωρίς αυγά, οι ξηροί καρποί, οι ελιές και τα φρούτα. Το κρασί και τα οινοπνευματώδη επιτρέπονται μόνο τις ημέρες που τρώμε λάδι. Όταν λέμε ότι κάποια μέρα «τρώμε ψάρι», εννοούμε ότι εξακολουθούμε να μην τρώμε κρέας, γαλακτοκομικά και αυγά – απλά προσθέτουμε το ψάρι και το λάδι.
Πώς συνδέεται η νηστεία με την Παναγία
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, η Θεοτόκος πληροφορήθηκε από τον άγγελο τον επικείμενο θάνατό της και προετοιμάστηκε με προσευχή και νηστεία στο Όρος των Ελαιών. Την ημέρα της Κοίμησής της, οι Απόστολοι που βρίσκονταν σε διάφορα μέρη του κόσμου μεταφέρθηκαν ως εκ θαύματος κοντά της πάνω σε νεφέλη. Την ενταφίασαν στη Γεσθημανή και τρεις ημέρες αργότερα ο τάφος βρέθηκε άδειος, καθώς η Παναγία αναλήφθηκε στους ουρανούς.
Αρχικά, η νηστεία αυτή ήταν χωρισμένη σε δύο ξεχωριστές περιόδους: μία πριν από τη Μεταμόρφωση και μία από τη Μεταμόρφωση μέχρι την Κοίμηση. Οι δύο αυτές νηστείες ενώθηκαν σε μία ενιαία τον 10ο αιώνα, δημιουργώντας το νηστευτικό διάστημα που τηρούμε μέχρι σήμερα.
Το βαθύτερο νόημα της νηστείας
Η νηστεία δεν είναι απλώς μια διατροφική συνήθεια. Είναι εντολή του Θεού, μία από τις πρώτες που δόθηκαν στον Αδάμ μέσα στον Παράδεισο. Η πρώτη εντολή ήταν «να εργάζεται και να φυλάττει τον Παράδεισο» και η δεύτερη «να μην φάει από τον καρπό του δέντρου της γνώσεως του καλού και του κακού».
Το νόημα ήταν βαθύ: η νηστεία δόθηκε ως όπλο για να μάθει ο άνθρωπος την υπακοή προς τον Θεό και να αγωνιστεί κατά του διαβόλου. Ο ίδιος ο Χριστός ανέδειξε την αξία της όταν είπε ότι ορισμένα είδη δαιμόνων δεν νικιούνται παρά μόνο «με προσευχή και νηστεία».
Ο Μέγας Βασίλειος διατυπώνει αυτή την αλήθεια με τον πιο γλαφυρό τρόπο: «Όταν ο Θεός είπε στους πρωτοπλάστους “δεν θα φάγετε”, τους έβαλε νόμο νηστείας και εγκράτειας. Εάν η Εύα δεν έτρωγε από τον καρπό εκείνου του δέντρου, δεν θα είχαμε σήμερα ανάγκη από τη νηστεία. Επειδή δεν νηστέψαμε, διωχθήκαμε από τον Παράδεισο. Ας νηστέψουμε λοιπόν, για να μπούμε πάλι σε αυτόν».
Πώς βιώνουμε ουσιαστικά τη νηστεία
Η σωματική νηστεία πρέπει να συνοδεύεται και από πνευματική άσκηση. Αυτό σημαίνει περισσότερη προσευχή, μελέτη της Αγίας Γραφής και άλλων ωφέλιμων χριστιανικών βιβλίων, μεγαλύτερη ευαισθησία απέναντι σε όσους έχουν ανάγκη, αποχή από αμαρτωλές συνήθειες, εξομολόγηση και Θεία Κοινωνία.
Σημαντική είναι και η συζυγική εγκράτεια, πάντα κατόπιν κοινής συνεννόησης και συμφωνίας μεταξύ των συζύγων, καθώς και ο περιορισμός της υπερβολικής χρήσης οπτικοακουστικών μέσων και διασκεδάσεων. Ο Χριστός μάς διδάσκει να κρατάμε κρυφή κάθε προσευχή και νηστεία μας, δεν τις επιδεικνύουμε για να εντυπωσιάσουμε, αλλά ούτε και τις κρύβουμε όταν χρειαστεί να εξηγήσουμε γιατί αρνούμαστε ευγενικά ένα κάλεσμα σε γεύμα με μη νηστίσιμα φαγητά.
Για οποιαδήποτε δυσκολία ή ειδική περίπτωση υγείας, είναι απαραίτητο να απευθυνόμαστε στον πνευματικό μας. Εκείνος μπορεί να καθοδηγήσει κατάλληλα και, ανάλογα με την περίσταση, να επιτρέψει τη χαλάρωση της νηστείας σε ορισμένα τρόφιμα, όπως το λάδι, όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη.
