Γράφει ο *Αλέξιος Ντόνας, Ραδιοπαραγωγός της ομογενειακής εκπομπής «Η ώρα του Απόδημου»
Ποιος Κερδίζει από την Κλιμάκωση Ιράν – Ισραήλ;
Η σύγκρουση ανάμεσα στο Ιράν και το Ισραήλ δεν είναι κάτι καινούριο. Όμως αυτό που βλέπουμε σήμερα, με επιθέσεις σε βάθος, drones, ενεργοποίηση συστημάτων αεράμυνας και διαδοχικά αντίποινα, μοιάζει να ξεφεύγει από τη “συνήθη” ένταση. Ή τουλάχιστον, μοιάζει πιο συντονισμένο. Πιο μακρόπνοο.
Και όσο εξελίσσεται, δεν μπορεί κανείς να μη σταθεί σε ένα θεμελιώδες ερώτημα: ποιος έχει να κερδίσει από αυτή τη γεωπολιτική κρίση;
Δεν είναι απλώς σύγκρουση αξιών. Είναι κάτι πολύ πιο πρακτικό: έλεγχος των εμπορικών δρόμων, επιρροή στους ενεργειακούς πόρους και στρατηγική κυριαρχία μέσω αποσταθεροποίησης.
Γιατί οι εμπορικοί δρόμοι βρίσκονται στο επίκεντρο της σύγκρουσης;
Το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου περνά καθημερινά από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία ελέγχει γεωγραφικά το Ιράν. Από την άλλη πλευρά, το Ισραήλ βρίσκεται δίπλα στην έξοδο του Σουέζ, σε έναν ζωτικό κόμβο για την ευρωπαϊκή και ασιατική αγορά.
Κάθε κλιμάκωση δημιουργεί ρίσκο. Το ρίσκο ανεβάζει τις τιμές ενέργειας, μπλοκάρει αλυσίδες εφοδιασμού και ενισχύει την παρουσία ξένων δυνάμεων, όπως των ΗΠΑ ή του Ηνωμένου Βασιλείου, με πρόσχημα την ασφάλεια ναυσιπλοΐας.
Απλά ειπωμένο: ο πόλεμος αποσταθεροποιεί, και η αποσταθεροποίηση… είναι για κάποιους κερδοφόρα.
Ποιοι ωφελούνται από την αποσταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή;
Μια ρεαλιστική γεωπολιτική ανάλυση δεν αρκείται σε δηλώσεις. Παρατηρεί ποιοι ενισχύονται πολιτικά και οικονομικά.
1. Η διεθνής αμυντική βιομηχανία: Εταιρείες με έδρα στις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και το Ισραήλ υπογράφουν πολυετή εξοπλιστικά συμβόλαια, κάθε φορά που η ένταση αυξάνεται. Οι τεχνολογίες αντιπυραυλικής άμυνας (όπως το Iron Dome) γίνονται απαραίτητες σε πολλές χώρες, όχι μόνο στη Μέση Ανατολή.
2. Οι εξαγωγείς ενέργειας και οι traders: Όταν το Brent ξεπερνά τα $90, κάποιοι τρίβουν τα χέρια τους. Η Ρωσία, η Σαουδική Αραβία, αλλά και μεγάλοι traders στην Ευρώπη και την Ελβετία, κερδίζουν από κάθε ένδειξη αποσταθεροποίησης στον Περσικό Κόλπο.
3. Δυτικά γεωπολιτικά συμφέροντα: Η αστάθεια δημιουργεί άλλοθι για στρατιωτική παρουσία, ακυρώνει περιφερειακές πρωτοβουλίες συνεργασίας (όπως το άνοιγμα του Ιράν προς Κίνα και Ρωσία ή την ενεργειακή αυτονομία του Ισραήλ) και διατηρεί εξαρτήσεις.
Γιατί απέτυχε η διπλωματία;
Θα μπορούσε κανείς να θυμηθεί τη συμφωνία JCPOA του 2015. Μείωσε τις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν, άνοιξε διαύλους. Και όμως ακυρώθηκε. Οι απόπειρες επαναφοράς της έκτοτε είναι χλιαρές. Κάθε διπλωματική κίνηση συνοδεύεται από νέες στρατιωτικές ενέργειες.
Δεν είναι απλώς αποτυχία. Είναι ίσως εσκεμμένη αδράνεια. Γιατί μια σταθερή, ενσωματωμένη Μέση Ανατολή, χωρίς εξωτερικές εξαρτήσεις, δεν συμφέρει πολλούς από εκείνους που σήμερα μιλούν για «σταθερότητα».
Ένας πιο ειλικρινής τρόπος να δούμε τα πράγματα…
Η γεωπολιτική, όσο κι αν θέλουμε να την ντύσουμε με ιδεολογία, είναι συχνά κυνική. Κανείς δεν ξέρει με βεβαιότητα πώς θα καταλήξει αυτή η σύγκρουση. Αλλά μπορούμε να παρατηρήσουμε ποιοι βγαίνουν ενισχυμένοι κάθε φορά που η περιοχή ανάβει.
Όταν το μοτίβο επαναλαμβάνεται, δεν είναι πλέον «σύμπτωση». Και όταν όλοι παριστάνουν τους αμέτοχους, αλλά τα οικονομικά τους συμφέροντα διογκώνονται, δεν μιλάμε για αστοχία. Μιλάμε για στρατηγική επιλογή.
Τελικό συμπέρασμα:
Ειρήνη ή έλεγχος;
Ίσως η ειρήνη να μην είναι ποτέ ο τελικός στόχος. Ίσως ο έλεγχος, η επιρροή, και η ανασφάλεια να είναι πιο προβλέψιμες, πιο διαχειρίσιμες. Και, για κάποιους, πιο προσοδοφόρες.
Οπότε η ερώτηση που μένει ανοιχτή δεν είναι “πότε θα τελειώσει ο πόλεμος”.
Είναι ποιος έχει κάθε λόγο να μη σταματήσει ποτέ…
