Οι τελευταίες εξελίξεις στη Λιβύη δείχνουν ότι η Ανατολική Βουλή (House of Representatives, HoR) της χώρας βρίσκεται κοντά στην επικύρωση του μνημονίου του 2019 με την Τουρκία, το οποίο αφορά κοινές εξερευνήσεις φυσικού αερίου στα λιβυκά ύδατα.
Η στροφή αυτή αποτελεί σημαντικό γεωπολιτικό άνοιγμα για την Άγκυρα, στηριγμένο στην αποκατάσταση σχέσεων με ομάδες που στο παρελθόν είχαν αντιταχθεί στον τουρκικό ρόλο στη χώρα.
Το 2019, η Τουρκία και η αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας (GNA) στη Τρίπολη υπέγραψαν μνημόνιο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών (τουρκολιβυκό μνημόνιο), που τους επέτρεπε να διεκδικήσουν κοινή πρόσβαση σε θαλάσσιους πόρους της μεσογείου. Ωστόσο, η ανατολική κυβέρνηση της Λιβύης, υπό την ηγεσία του Χαλίφα Χάφταρ, αντιτάχθηκε στο μνημόνιο, θεωρώντας ότι η GNA δεν είχε αρμοδιότητα για τέτοια συμφωνία.
Τώρα, η στάση αυτή φαίνεται να αλλάζει. Πηγές από την Τουρκία και τη Λιβύη αναφέρουν ότι η Βουλή της Ανατολικής Λιβύης ετοιμάζεται να ψηφίσει υπέρ της εδραίωσης του περιβόητου τουρκολιβυκού μνημονίου, καταργώντας έτσι το κύριο εμπόδιο για την άμεση έναρξη ερευνητικών και εκμεταλλευτικών δραστηριοτήτων.
Γεωπολιτικές συνέπειες
Αν η συμφωνία γίνει πράξη, η Τουρκία θα αποκτήσει αυξημένη παρουσία σε μια περιοχή πλούσια σε υδρογονάνθρακες, ανάμεσα στην Τουρκία και την Κρήτη, ενισχύοντας τις αξιώσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο. Αυτό αναμένεται να αυξήσει την ένταση με την Ελλάδα και την Κύπρο, που ήδη θεωρούν τη συμφωνία μη σύννομη με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Με την επικύρωση, η Τουρκία μπορεί να αναπτύξει σεισμικές έρευνες και δραστηριότητες εξόρυξης μέσω κρατικών φορέων όπως ο TPAO. Παράλληλα, ανοίγει ένα δεύτερο μέτωπο διεύρυνσης της επιρροής της στη Λιβύη, πέρα από τις οικονομικές συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένης και της ανάπτυξης υποδομών ή στρατιωτικών βάσεων στο δυτικό τμήμα της χώρας.
Η ενδεχόμενη έγκριση από την Ανατολική Λιβύη σηματοδοτεί μια στροφή στις γεωπολιτικές συντεταγμένες της Ανατολικής Μεσογείου. Η Τουρκία, αξιοποιώντας μια πολιτική συμφιλίωση με την Ελλάδα (Την διακήρυξη των Αθηνών), προχωρά σε εδαφική και ενεργειακή διεύρυνση, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τους περιφερειακούς γεωπολιτικούς συσχετισμούς. Αλλά αναμένεται οι αντιδράσεις από Ελλάδα, Κύπρο και την ΕΕ, οι επόμενες εβδομάδες και μήνες θα δείξουν πώς θα εξελιχθεί αυτή η κρίσιμη αλλαγή.
