Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει την απόσταση της Άγκυρας από τις ευρωπαϊκές αρχές, αμφισβητεί τη νομιμότητα του τουρκολιβυκού μνημονίου και ζητά σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων Ελλάδας και Κύπρου. Οργισμένη η αντίδραση της Τουρκίας, που κάνει λόγο για μεροληπτική αντιμετώπιση.
Ιδιαίτερα αυστηρή είναι η ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τουρκία για το 2026, η οποία δημοσιεύθηκε στις 4 Νοεμβρίου και αποτυπώνει τις βαθιές διαφωνίες μεταξύ Βρυξελλών και Άγκυρας σε κρίσιμα γεωπολιτικά και πολιτικά ζητήματα. Στο επίκεντρο βρίσκονται το Κυπριακό, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, οι τουρκικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η κατάσταση του κράτους δικαίου στο εσωτερικό της Τουρκίας.
Κυπριακό: Επιμένει στη λύση δύο κρατών η Άγκυρα
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαναλαμβάνει ότι η Τουρκία οφείλει να αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία και να συμμορφωθεί με τις ευρωπαϊκές και διεθνείς υποχρεώσεις της. Παράλληλα, απορρίπτει την τουρκική θέση περί λύσης δύο κρατών, επισημαίνοντας ότι βρίσκεται σε αντίθεση με τα σχετικά ψηφίσματα του ΟΗΕ. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στις παρεμβάσεις της Τουρκίας στην κυπριακή ΑΟΖ, καθώς και στα εμπόδια που αντιμετωπίζει η ηλεκτρική διασύνδεση Great Sea Interconnector.
Ελλάδα: Αιγαίο και κυριαρχικά δικαιώματα
Στο κεφάλαιο των σχέσεων με την Ελλάδα, η Επιτροπή καταγράφει την επανεμφάνιση υπερπτήσεων πάνω από ελληνικά νησιά και την αύξηση των παραβιάσεων του ελληνικού εναέριου χώρου και των χωρικών υδάτων. Παράλληλα, εκφράζει ανησυχία για τη συνεχιζόμενη ισχύ του τουρκικού casus belli από το 1995, σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων.
Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Σαφής ευρωπαϊκή θέση
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η αναφορά στο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επανέλαβαν ότι η συμφωνία παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας, χαρακτηρίζοντάς την άκυρη και χωρίς έννομα αποτελέσματα για τρίτες χώρες. Η εξέλιξη αποκτά πρόσθετη σημασία μετά την επικύρωσή του από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης τον Οκτώβριο του 2026.
Δημοκρατία και κράτος δικαίου
Η έκθεση ασκεί επίσης έντονη κριτική στην κατάσταση των δημοκρατικών θεσμών στην Τουρκία, αναφέροντας διώξεις αιρετών αξιωματούχων και στελεχών της αντιπολίτευσης, πιέσεις στα μέσα ενημέρωσης και προβλήματα στην ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Η απόσταση μεταξύ των ευρωπαϊκών δεσμεύσεων της Άγκυρας και της εσωτερικής πολιτικής της κατάστασης χαρακτηρίζεται διευρυνόμενη.
Οργισμένη αντίδραση από την Άγκυρα
Η τουρκική κυβέρνηση απέρριψε την έκθεση, χαρακτηρίζοντας τις αξιολογήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μεροληπτικές και άδικες. Κατηγόρησε τις Βρυξέλλες ότι υιοθετούν τις ελληνικές και κυπριακές θέσεις, αγνοώντας τα τουρκικά συμφέροντα. Η νέα έκθεση επιβεβαιώνει ότι οι σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τουρκίας παραμένουν δύσκολες, ενώ οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις εξακολουθούν να βρίσκονται σε στασιμότητα από το 2018. Ωστόσο, δεν σηματοδοτεί από μόνη της την επιβολή νέων κυρώσεων ή την οριστική διακοπή των σχέσεων. Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση θα περιοριστεί στις ετήσιες διαπιστώσεις ή θα προχωρήσει σε συγκεκριμένες πολιτικές αποφάσεις απέναντι στην τουρκική στάση στην Ανατολική Μεσόγειο.
