Η διαδικασία ένταξης της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαρκεί πλέον πάνω από 20 χρόνια, ωστόσο παραμένει περισσότερο ζητούμενο παρά πραγματικότητα.
Στην εναρκτήρια επίσκεψή του στην Άγκυρα, ο Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς επανέλαβε τη στήριξή του στη στρατηγική «ευρωπαϊκή προοπτική» για την Τουρκία, χωρίς όμως να αναφερθεί ανοικτά στην υπόθεση του Εκρέμ Ιμάμογλου, του εκλεγμένου δημάρχου της Κωνσταντινούπολης, που παραμένει κρατούμενος χωρίς απαγγελία κατηγοριών.
Στη συνέντευξη Τύπου με τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, το κλίμα δεν ήταν και πολύ ευγενικό, ο Μερτς επεσήμανε τη δέσμευση της Γερμανίας στο πλευρό του Ισραήλ, μιλώντας για το δικαίωμα στην αυτοάμυνα, ενώ ο Ερντογάν κατηγόρησε το Τελ Αβίβ για «γενοκτονία» στη Λωρίδα της Γάζας, υποστηρίζοντας πως η σύγκρουση δεν αφορά μόνο στρατιωτική επιχείρηση αλλά συστηματική υποταγή μέσω πείνας και τρομοκρατίας.
Το ζήτημα της ένταξης στην ΕΕ φαντάζει μετέωρο, ο Μερτς τοποθέτησε την Τουρκία «στενά δίπλα στην ΕΕ», χωρίς όμως να δώσει ξεκάθαρη προοπτική πλήρους ένταξης, επισημαίνοντας πως «στη χώρα έχουν ληφθεί αποφάσεις που δεν πληρούν ακόμη τα πρότυπα για κράτος δικαίου και δημοκρατία». Αντίθετα, ο Ερντογάν απάντησε πως οι ευρωπαϊκές απαιτήσεις είναι υπερβολικές και δεν έχουν θέση για τα «κριτήρια της Άγκυρας».
Ως προς τις ειρηνευτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ο Μερτς κάλεσε την Τουρκία να αξιοποιήσει την επιρροή της στη Χαμάς για τη συνέχιση και σταθεροποίηση της εκεχειρίας, ενώ ο Ερντογάν απάντησε με αιχμηρή κριτική προς το Ισραήλ, υπογραμμίζοντας τη σχέση της Άγκυρας με τη Χαμάς και τη δύναμη του ρόλου της στην περιοχή.
Παρά τις βαθιές αντιθέσεις σε ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κράτους δικαίου και εξωτερικής πολιτικής, ο Μερτς επιχειρεί να προωθήσει μια στρατηγική συνεργασία με την Τουρκία, όχι μονοσήμαντα ως ζήτημα αξιών, αλλά ως οπτική γεωπολιτικών και οικονομικών συμφερόντων. Ο ίδιος ξεκαθάρισε πως η στρατηγική προέχει αλλά δεν σημαίνει παράλειψη των αξιών: «Ο στόχος μου είναι να πείσω τον Ερντογάν ότι η λιγότερη καταστολή θα οδηγήσει σε περισσότερες επενδύσεις και σε υψηλότερη ανάπτυξη».
Οι συνομιλίες αφορούν επίσης τη διμερής συνεργασία σε τομείς όπως η μεταναστευτική πολιτική (με επιστροφή απορριφθέντων αιτούντων άσυλο), η αμυντική βιομηχανία (με τον προγραμματιζόμενο συμβιβασμό για εξοπλιστικά όπως το πρόγραμμα SAFE) και η ενεργειακή-μεταφορική γέφυρα μεταξύ Βερολίνου–Άγκυρας.
Η επίσκεψη της κυρίας Σαρλότ Μερτς – συμβολισμός και διαδρομή
Στην επίσκεψη αυτή του Καγκελαρίου Μερτς, παρατηρήθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία των Γερμανοτουρκικών σχέσεων ότι τον συνόδεψε η σύζυγός του, Σαρλότ Μερτς. Αυτή η κίνηση από μόνη της έφερε το μήνυμα ότι πρόκειται για κάτι περισσότερο από μια απλή διπλωματική επίσκεψη, είναι σήμα επαναπροσανατολισμού των σχέσεων.
Η Σαρλότ Μερτς πέρα από τον συμβολισμό της παρουσίας της, συμμετείχε σε δείπνο με την Εμίνε Ερντογάν, σε μια κίνηση που αποδίδεται στην επιθυμία ανοίγματος στην κοινωνία των πολιτών και στην έμμεση «αλλαγή τόνου» στις επαφές. Η επιλογή αυτή θεωρείται από αναλυτές ως προσπάθεια του Βερολίνου να δείξει «ανθρωπιστική όψη» στην πολιτική του για την Τουρκία, ακόμα και σε μια στιγμή γεμάτη ένταση.
Το ερώτημα που παραμένει είναι, θα μπορέσει η επίσκεψη αυτή να διαμορφώσει μια «νέα αρχή» ή θα μείνει ως συμβολική στιγμή, χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα; Οι επόμενες ημέρες θα δείξουν.
