Γράφει ο Νικόδημος Καλλιντέρης, Νομικός Νομικός (ΜΔΕ Δημοσίου Δικαίου)
Επειδή στη δημόσια συζήτηση για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου (GSI) επικρατεί ένα νεφελώδες τοπίο, ας δούμε συνοπτικά τι προβλέπει η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας του ΟΗΕ (UNCLOS) για το θέμα.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να ζητήσει κάποιου είδους άδεια από την Τουρκία εφόσον το καλώδιο GSI δεν διέρχεται από την αιγιαλίτιδα ζώνη της Τουρκίας.
Ισχύει όμως και το ανάποδο: Η Τουρκία δεν χρειάζεται καμία άδεια από την Ελλάδα αν αντίστοιχο καλώδιο δικό της (βέβαια η Τουρκία δεν έχει τι να συνδέσει…) δεν διέρχεται από την αιγιαλίτιδα ζώνη της Ελλάδας.
Τα ανωτέρω ισχύουν σύμφωνα με το άρθρο 79 της UNCLOS. Η §1 προβλέπει ότι όλα τα κράτη έχουν δικαίωμα να ποντίζουν υποβρύχια καλώδια και αγωγούς στην υφαλοκρηπίδα, ενώ, σύμφωνα με την §2, το παράκτιο κράτος δεν μπορεί να παρεμποδίσει την πόντιση ή τη συντήρησή τους, με την επιφύλαξη των εύλογων μέτρων που δικαιούται να λαμβάνει για την εξερεύνηση και εκμετάλλευση της υφαλοκρηπίδας και των φυσικών της πόρων. Είναι χαρακτηριστικό ότι η συναίνεση του παράκτιου κράτους για τη χάραξη της διαδρομής προβλέπεται στην §3 ειδικά για τους αγωγούς και όχι για τα καλώδια.
H Toυρκία όμως, ως γνωστόν, δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στην UNCLOS. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν δεσμεύεται από τον σχετικό εθιμικό κανόνα όπως αυτός απορρέει από τη διεθνή νομολογία.
Στην απόφαση North Sea Continental Shelf του 1969, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης έκρινε ότι η υποχρέωση του παράκτιου κράτους να μην παρεμποδίζει την πόντιση ή τη συντήρηση υποβρύχιων καλωδίων στην υφαλοκρηπίδα ανήκει στους κανόνες που εμπίπτουν στο πεδίο του εθιμικού δικαίου (“lie within the field of received customary law”).
Επομένως, ο βασικός κανόνας που αποτυπώνεται στο άρθρο 79 της UNCLOS – η ελευθερία πόντισης υποβρύχιων καλωδίων και η αντίστοιχη υποχρέωση του παράκτιου κράτους να μην την παρεμποδίζει – έχει εθιμικό χαρακτήρα και δεσμεύει και κράτη που δεν είναι συμβαλλόμενα μέρη στην UNCLOS.
Tέλος, η πόντιση καλωδίων δεν προϋποθέτει την ανακήρυξη ΑΟΖ καθώς αποτελεί ελευθερία που τα κράτη διαθέτουν ούτως ή άλλως. Τα ανωτέρω αποτελούν μια στείρα νομική τοποθέτηση. Η πολιτική διαχείριση της υπόθεσης του καλωδίου GSI είναι αρκετά πιο απαιτητική και σύνθετη!
