Σε προσωρινή εκτόνωση της έντασης γύρω από τη Γροιλανδία οδήγησε η συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του ΝΑΤΟ, ανοίγοντας τον δρόμο για ενισχυμένη στρατιωτική παρουσία της Συμμαχίας στην Αρκτική και για ευρύτερη αμερικανική δραστηριότητα στο νησί.
Το πλαίσιο της συμφωνίας περιλαμβάνει τη στάθμευση αμερικανικών πυραυλικών συστημάτων, την παραχώρηση δικαιωμάτων εξόρυξης σε αμερικανικές εταιρείες με στόχο τον περιορισμό της κινεζικής επιρροής, καθώς και την ενίσχυση της παρουσίας του ΝΑΤΟ στη στρατηγικής σημασίας περιοχή.
Η συμφωνία διαμορφώθηκε αμέσως μετά την άφιξη του Ντόναλντ Τραμπ την Τετάρτη στο Νταβός της Ελβετίας, όπου συμμετείχε στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ. Όπως ανέφερε αξιωματούχος στο Bloomberg υπό καθεστώς ανωνυμίας, βασική προϋπόθεση για τη διατήρησή της αποτελεί η δέσμευση του Αμερικανού προέδρου να μην προχωρήσει στην επιβολή δασμών κατά των ευρωπαϊκών χωρών.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, τόνισε από το Νταβός την ανάγκη ενίσχυσης της ασφάλειας στον αρκτικό κύκλο, με ιδιαίτερη έμφαση στη Γροιλανδία. «Οι θαλάσσιες οδοί ανοίγουν και αυτό απαιτεί περισσότερη ενέργεια, χρόνο και προσοχή από τη Συμμαχία», δήλωσε σε συνέντευξή του στο Bloomberg News.
Παρά τις πρόσφατες δηλώσεις του Τραμπ που είχαν προκαλέσει ανησυχία στους Ευρωπαίους ηγέτες, το ζήτημα της κυριαρχίας της Γροιλανδίας δεν τέθηκε στις συζητήσεις. Ο Ρούτε επιβεβαίωσε ότι δεν έγινε καμία αναφορά σε μεταβίβαση εδαφών, ούτε και σε άμεση αύξηση του αριθμού των αμερικανικών στρατευμάτων, αν και η δανική κυβέρνηση έχει δηλώσει ανοιχτή σε περαιτέρω στρατιωτική συνεργασία.
Ωστόσο, η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν ξεκαθάρισε ότι ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ δεν έχει εξουσιοδότηση να διαπραγματεύεται εκ μέρους της Κοπεγχάγης. Σε συνεντεύξεις της στα δανικά μέσα DR και TV2, υπογράμμισε ότι η παραχώρηση εδαφών στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης. «Οφείλουμε να βρούμε λύσεις που να σέβονται το διεθνές δίκαιο και την εθνική κυριαρχία», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Παρότι τα βασικά σημεία της συμφωνίας αφορούν την άμυνα της Αρκτικής και την προστασία της Γροιλανδίας, το ακριβές περιεχόμενο του πλαισίου παραμένει ασαφές. Πηγές αναφέρουν ότι συζητήθηκε η ανανέωση της συμφωνίας του 1951, η οποία παρέχει στις ΗΠΑ ευρεία ελευθερία στρατιωτικών κινήσεων στο νησί στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, καθώς και η δημιουργία κοινής ομάδας εργασίας για θέματα ασφάλειας.
Ο ίδιος ο Τραμπ, σε συνέντευξή του στο Fox Business, ανέφερε ότι οι όροι βρίσκονται ακόμη υπό διαπραγμάτευση, υποστηρίζοντας πως οι ΗΠΑ επιδιώκουν «πλήρη πρόσβαση» χωρίς χρονικούς περιορισμούς. Όταν ρωτήθηκε αν η Ουάσινγκτον σκοπεύει τελικά να αποκτήσει τη Γροιλανδία, απάντησε ότι «είναι πιθανό», προσθέτοντας πως βασικός στόχος παραμένει η «απόλυτη ασφάλεια».
Η γεωστρατηγική σημασία της Γροιλανδίας έχει ενισχυθεί σημαντικά λόγω της τήξης των πάγων, που ανοίγει νέες θαλάσσιες οδούς στον Αρκτικό Ωκεανό και δημιουργεί άμεσες προσβάσεις προς τον Ατλαντικό, εξέλιξη που ανησυχεί ιδιαίτερα τις δυτικές συμμαχίες.
Παρά τη μερική αποκλιμάκωση, η ρητορική του Αμερικανού προέδρου έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στους κατοίκους του νησιού. Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς Φρέντερικ-Νίλσεν, κάλεσε πρόσφατα τους πολίτες να είναι προετοιμασμένοι ακόμη και για το ενδεχόμενο στρατιωτικής εισβολής, αν και το χαρακτήρισε απίθανο.
Η στάση αυτή δυσχεραίνει τις προσπάθειες της Δανίας να πείσει την κυβέρνηση της Γροιλανδίας να αποδεχθεί μια συμφωνία που θα διευρύνει την αμερικανική στρατιωτική παρουσία, καθώς ενισχύεται η καχυποψία των κατοίκων απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον ρόλο τους στην περιοχή.