Η νέα Στρατηγική Άμυνας (National Defense Strategy – NDS) της κυβέρνησης του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στέλνει σαφές μήνυμα προς την Ευρώπη, η ευθύνη για τη συμβατική άμυνα της ηπείρου βαραίνει πρωτίστως τους ίδιους τους Ευρωπαίους.
Παρότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δηλώνουν ότι παραμένουν πιστοί σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, η στρατηγική τους αναπροσανατολίζεται ξεκάθαρα. Η άμυνα της αμερικανικής επικράτειας και η αποτροπή της Κίνας αποτελούν πλέον την απόλυτη προτεραιότητα της Ουάσιγκτον.
Η νέα στρατηγική, 34 σελίδων, ευθυγραμμίζεται σε μεγάλο βαθμό με τη Στρατηγική Εθνική Ασφάλεια που δημοσιεύτηκε τον Δεκέμβριο και είχε προκαλέσει έντονη ανησυχία στους Ευρωπαίους εταίρους.
Ευρώπη: λιγότερη αμερικανική εμπλοκή
Το βασικό μήνυμα προς την Ευρώπη είναι ξεκάθαρο, η συμβατική άμυνα της ηπείρου αποτελεί πρωτίστως ευρωπαϊκή ευθύνη. Οι ΗΠΑ προτίθενται να συνεχίσουν να διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στο ΝΑΤΟ, ωστόσο αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο αναπροσαρμογής, και πιθανή μείωση της συμμετοχής τους.
Στο έγγραφο επισημαίνεται ότι, παρότι η Ευρώπη παραμένει στρατηγικά σημαντική, «το μερίδιο της στην παγκόσμια οικονομική είναι μικρότερο και συνεχίζει να συρρικνώνεται». Υπό αυτό το πρίσμα, οι ΗΠΑ τονίζουν ότι, ακόμη και με τη διατήρηση της δέσμευσής τους προς τους συμμάχους, θα δώσουν προτεραιότητα στην προστασία της αμερικανικής πατρίδας.
Υπενθυμίζεται ότι στο τέλος του 2024 το αμερικανικό Κογκρέσο έδωσε 76.000 ευρώ για τη δύναμη των ΗΠΑ στην Ευρώπη για διάστημα άνω των 45 ημερών. Σήμερα, περίπου 80.000 Αμερικανοί στρατιώτες σταθμεύουν στην ήπειρο.
Παράλληλα, η Ουάσινγκτον πιέζει τους Ευρωπαίους συμμάχους να τηρήσουν τη συμφωνία του ΝΑΤΟ για σημαντική αύξηση των αμυντικών δαπανών. Μετά τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία, τα κράτη-μέλη δεσμεύθηκαν να επενδύσουν τουλάχιστον το 3,5% της ΑΕΠ στην άμυνα, καθώς και 1,5% σε συναφείς δαπάνες, όπως οι στρατιωτικές υποδομές.
«Πρώτα η Αμερική» και έμφαση στο δυτικό Ημισφαίριο
Σύμφωνα με τη νέα στρατηγική, η αμυντική εστίαση των ΗΠΑ μετατοπίζεται στα ίδια τους τα σύνορα. Προβλέπεται ενίσχυση της ασφάλειας στο εσωτερικό και ανάπτυξη του συστήματος αντιπυραυλικής άμυνας «Χρυσός Θόλος», το οποίο ο Τραμπ σχεδιάζει να εγκατασταθεί στη Γροιλανδία.
Ταυτόχρονα, η Ουάσινγκτον ξεκαθαρίζει ότι θα υπερασπιστεί «ενεργά και άφοβα» τα αμερικανικά συμφέροντα σε ολόκληρο το δυτικό ημισφαίριο. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη στρατιωτική και οικονομική πρόσβαση σε στρατηγικές περιοχές, όπως η Διώρυγα του Παναμά, η Γροιλανδία και ο Κόλπος του Μεξικού, ο σκοπός του Πεντάγωνου αναφέρεται πλέον ως «Κόλπο της Αμερικής».
Στις προτεραιότητες περιλαμβάνονται επίσης οι στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά κυκλωμάτων διακίνησης ναρκωτικών.
Κίνα: αποτροπή χωρίς άμεση σύγκρουση
Κεντρικός άξονας της νέας αμυντικής στρατηγικής είναι η Κίνα. Οι ΗΠΑ επιδιώκουν την αποτροπή του Πεκίνου στον Ινδο-Ειρηνικό μέσω ισχύος, χωρίς όμως να επιλέγουν την άμεση αντιπαράθεση.
Η στρατηγική δίνει έμφαση στη διατήρηση της ισορροπίας δυνάμεων σε μια περιοχή κρίσιμη για το παγκόσμιο εμπόριο. Ο τόνος απέναντι στην Κίνα χαρακτηρίζεται συγκρατημένος, η Ουάσινγκτον δηλώνει ότι δεν επιδιώκει κυριαρχία, αλλά ούτε και αποδέχεται την ενίσχυση της κινεζικής ισχύος σε βάρος των αμερικανικών συμφερόντων.
Ρωσία: «διαχειρίσιμη απειλή»
Σε αντίθεση με την Κίνα, η Ρωσία περιγράφεται ως «διαχειρίσιμη απειλή», κυρίως για τα ανατολικά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ. Οι ΗΠΑ μεταφέρουν την κύρια ευθύνη για την άμυνα της Ουκρανίας και για τον τερματισμό του πολέμου, στους Ευρωπαίους συμμάχους.
Σύμφωνα με την έκθεση, τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ διαθέτουν συνολικά μεγαλύτερη οικονομική ισχύ από τη Ρωσία, με τη γερμανική οικονομία να υπερβαίνει από μόνη της τη ρωσική. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία αποκάλυψε τα μεγάλα στρατιωτικά και βιομηχανικά αποθέματα της Μόσχας.
Συνέχεια μιας στρατηγικής ρήξης
Η νέα αμυντική στρατηγική έρχεται στη συνέχεια της Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας που δημοσιεύτηκε στις αρχές Δεκεμβρίου και σηματοδότησε την ρήξη με την παραδοσιακή διατλαντική πολιτική των ΗΠΑ.
Το δόγμα «Πρώτα η Αμερική» διαπερνά και τα δύο κείμενα, με σαφή κριτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που η Ουάσινγκτον κατηγορεί για δημοκρατικά ελλείμματα και περιορισμούς στην ελευθερία της έκφρασης. Αξιοσημείωτο είναι ότι δεν περιλαμβάνεται ρητή καταδίκη της Ρωσίας ως επιτιθέμενης δύναμης στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας.
Παρότι η νέα Εθνική Στρατηγική Άμυνας εμφανίζεται πιο ψυχραιμική σε ύφος, το περιεχόμενό της κινείται στην ίδια κατεύθυνση, λιγότερη αμερικανική εμπλοκή στην Ευρώπη, αυξημένη Ευρώπη προς τους συμμάχους και την απόλυτη προτεραιότητα στην αμερικανική ασφάλεια και στον ανταγωνισμό με την Κίνα.