Σε σοβαρή δοκιμασία μπαίνει η ενότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης γύρω από την πολιτική κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Οι διαπραγματεύσεις για το 21ο πακέτο περιοριστικών μέτρων έχουν αναδείξει βαθιές διαφωνίες ανάμεσα στα κράτη-μέλη, με την Ελλάδα, τη Γαλλία, την Ιταλία, τη Γερμανία, την Αυστρία και την Πορτογαλία να βρίσκονται στο επίκεντρο ενός μετώπου που ζητά ουσιαστικές τροποποιήσεις ή εξαιρέσεις.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times που επικαλείται πέντε ευρωπαίους διπλωμάτες, οι πρεσβευτές των 27 κρατών-μελών δεν μπόρεσαν να βρουν κοινό έδαφος ύστερα από τέσσερις ολόκληρες ημέρες συζητήσεων. Η κατάσταση είναι τόσο τεταμένη που ένας από τους διπλωμάτες τη χαρακτήρισε «σοβαρή κρίση» για το καθεστώς κυρώσεων της ΕΕ, προειδοποιώντας πως αν κάθε χώρα αρχίσει να ζητά εξαιρέσεις και παραθυράκια, το πακέτο θα χάσει κάθε ουσιαστική ισχύ.
Τι περιλαμβάνει το νέο πακέτο και γιατί συναντά αντιστάσεις
Η πρόταση για το 21ο πακέτο παρουσιάστηκε από την πρόεδρο της Κομισιόν στις 9 Ιουνίου και περιέχει νέα μέτρα για τις ρωσικές εξαγωγές, το χρηματοπιστωτικό σύστημα, καθώς και την εφαρμογή του πλαφόν στην τιμή του ρωσικού πετρελαίου. Ωστόσο, αρκετές κυβερνήσεις ανησυχούν πλέον ανοιχτά πως τα νέα μέτρα μπορεί να βλάψουν ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που διατηρούν οικονομικούς δεσμούς με τη Μόσχα, ενώ παράλληλα αυξάνονται οι φωνές που αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα της πολυετούς στρατηγικής των κυρώσεων.
Η κούραση από τις επιπτώσεις είναι εμφανής: η ενεργειακή κρίση που προκάλεσε η αντιρωσική πολιτική των Βρυξελλών έπληξε βαριά την ευρωπαϊκή βιομηχανία, με τη Γερμανία να βλέπει το παραγωγικό της μοντέλο να δέχεται ισχυρό πλήγμα και την ανάπτυξή της να μένει σχεδόν στάσιμη εδώ και τρία χρόνια. Την ίδια στιγμή, οι πληθωριστικές πιέσεις και η αύξηση του κόστους ζωής δημιουργούν ολοένα και μεγαλύτερη δυσαρέσκεια σε πολλά κράτη-μέλη, ενώ η ένταση στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ απειλεί να φέρει νέο κύμα ενεργειακής αστάθειας.
Τι ζητά η κάθε χώρα
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η απροθυμία να στηριχθούν νέες κυρώσεις έχει φτάσει σε επίπεδα που, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, δεν έχουν παρατηρηθεί ξανά στο παρελθόν. Κάθε χώρα προσπαθεί να περιορίσει τις ζημιές για τη δική της οικονομία:
Η Πορτογαλία και η Γερμανία ζητούν να εξαιρεθεί από το πακέτο η απαγόρευση εισαγωγών ρωσικών αλιευμάτων, με το σκεπτικό ότι θα υποστούν σοβαρό πλήγμα οι εγχώριες βιομηχανίες επεξεργασίας ψαριών.
Η Γαλλία και η Ιταλία επιδιώκουν αλλαγές στους περιορισμούς έκδοσης βίζας για ρώσους στρατιωτικούς, θεωρώντας πως οι διατάξεις χρειάζονται αναπροσαρμογή.
Η Αυστρία επαναφέρει το πάγιο αίτημά της για αποδέσμευση περίπου 2 δισεκατομμυρίων ευρώ από δεσμευμένα ρωσικά κεφάλαια, με στόχο να αποζημιωθεί η Raiffeisen Bank για ζημίες από τις δραστηριότητές της στη Ρωσία.
Η Ελλάδα, τέλος, εξέφρασε επιφυλάξεις για διατάξεις που αγγίζουν το ρωσικό φυσικό αέριο, τονίζοντας τον κίνδυνο να πληγούν ελληνικά ναυτιλιακά συμφέροντα – ανάμεσά τους και η εταιρεία Dynagas.
Ένα μέτωπο που δοκιμάζει την ευρωπαϊκή συνοχή
Το γεγονός ότι οι νέες κυρώσεις απαιτούν ομοφωνία καθιστά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων εξαιρετικά εύθραυστη. Με τόσα κράτη-μέλη να θέτουν βέτο ή να ζητούν εξαιρέσεις, το 21ο πακέτο κινδυνεύει είτε να αποδυναμωθεί σημαντικά είτε να μπλοκαριστεί εντελώς. Για τους υποστηρικτές μιας σκληρής γραμμής απέναντι στη Μόσχα, αυτή η εξέλιξη αποτελεί σαφές μήνυμα πως η ευρωπαϊκή ενότητα γύρω από τις κυρώσεις αρχίζει να ραγίζει κάτω από το βάρος των εσωτερικών οικονομικών πιέσεων.
Οι διαβουλεύσεις συνεχίζονται χωρίς να έχει βρεθεί ακόμη κοινή θέση, ενώ η εικόνα μιας Ευρώπης που δυσκολεύεται να ισορροπήσει ανάμεσα στη γεωπολιτική στράτευση και τη διαφύλαξη των εθνικών οικονομιών της γίνεται ολοένα και πιο ξεκάθαρη.
